Trước tình trạng mỗi tuần có thêm một trẻ sơ sinh được chẩn đoán mắc HIV tại Fiji, các cơ quan y tế của quốc gia Thái Bình Dương này đang phải chật vật kiểm soát đợt bùng phát dịch dữ dội. Giới nghiên cứu y tế cảnh báo, New Zealand cần có sự chuẩn bị tốt hơn trước nguy cơ dịch bệnh lây lan sang quốc gia này.
Tại New Zealand, các bộ xét nghiệm nhanh HIV – cho kết quả chỉ sau 60 giây – đang là công cụ cốt lõi để phát hiện virus. Người dân có thể dễ dàng tiếp cận dịch vụ này tại các phòng khám cộng đồng hoặc tự xét nghiệm tại nhà để đảm bảo sự riêng tư.
Ông Mark Fisher, Giám đốc điều hành tổ chức hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS "Body Positive", cho biết mô hình xét nghiệm dựa vào cộng đồng đã giúp tiếp cận những đối tượng vốn e dè việc đi khám.
"Khoảng 34% số người đến phòng khám của chúng tôi khẳng định họ sẽ không đi xét nghiệm ở bất kỳ nơi nào khác nếu không có mô hình này", ông Fisher chia sẻ.
Ông Fisher tin rằng phương thức tiếp cận tương tự có thể giúp cải thiện tỷ lệ phát hiện bệnh tại Fiji: "Phòng khám cộng đồng dễ tiếp cận hơn rất nhiều. Nó xóa bỏ rào cản tâm lý sợ hãi về việc ai đó sẽ biết hoặc nhìn thấy mình đi xét nghiệm."
Nguy cơ "sóng ngầm" dịch bệnh từ dòng người đi lại
Theo Nhóm Nghiên cứu Dịch tễ học HIV thuộc Đại học Otago, năm ngoái New Zealand ghi nhận 80 ca mắc HIV mới. Trong đó, người gốc Á chiếm 29%, người Māori chiếm 25%, người gốc Âu chiếm 21% và người dân các đảo Thái Bình Dương (Pasifika) chiếm 14%.
Tuy nhiên, ông Fisher và Tiến sĩ Jalal Mohammed – nhà nghiên cứu sức khỏe Thái Bình Dương đến từ Fiji – nhận định con số thực tế tại đảo quốc này có thể cao hơn rất nhiều so với báo cáo chính thức.
"Fiji đang bị bủa vây bởi một dịch bệnh leo thang. Con số chưa được chẩn đoán có thể tương đương 45% tổng số ca đã phát hiện", Tiến sĩ Mohammed cảnh báo.
Tình hình này làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với New Zealand. Ông Fisher cho biết khoảng 1/3 số ca chẩn đoán AIDS (giai đoạn muộn của HIV) tại New Zealand thuộc nhóm người gốc Thái Bình Dương. Điều này chứng tỏ họ chỉ phát hiện bệnh khi đã quá muộn.
"Chúng ta có thể đang đối mặt với một đợt bùng phát ngầm mà không hề hay biết, chỉ vì chưa tiếp cận được nhóm đối tượng này để xét nghiệm", ông nói thêm.
Định kiến văn hóa và tôn giáo: Rào cản vô hình
Anh Vaiola Fifita, tình nguyện viên tại tổ chức Toitū te Ao (nơi hỗ trợ người định cư gốc Māori và Pasifika sống chung với HIV), cho biết sự kỳ thị về mặt văn hóa và tôn giáo vẫn là rào cản lớn nhất ngăn cản cộng đồng người Thái Bình Dương đi xét nghiệm.
"Quan niệm văn hóa và đức tin tôn giáo ảnh hưởng rất sâu sắc, tạo ra một bức tường ngăn cách người dân chủ động đi kiểm tra sức khỏe", anh Fifita chia sẻ. Bản thân anh chỉ phát hiện mình nhiễm HIV sau một cuộc kiểm tra y tế để làm thủ tục định cư. Anh tin rằng mình đã nhiễm virus từ nhiều năm trước khi còn là học sinh trung học tại Tonga.
"Lớn lên ở đó, chúng tôi không bao giờ có cơ hội hoặc cảm thấy thoải mái để thảo luận về chủ đề này."
Đề xuất giải pháp quyết liệt
Các chuyên gia y tế hiện đang kêu gọi đưa xét nghiệm HIV trở thành một phần của quy trình kiểm tra sức khỏe định kỳ.
"Nếu bạn đã xét nghiệm tiểu đường hay kiểm tra cholesterol, tại sao lại không thể thực hiện luôn một bài kiểm tra sức khỏe tình dục?", ông Fisher đặt câu hỏi.
Bên cạnh đó, Tiến sĩ Mohammed cũng đề xuất cần tăng cường thông điệp cảnh báo y tế công cộng cho hành khách di chuyển giữa New Zealand và Fiji, bao gồm việc đặt thông tin tại các sân bay.
"Dù là tờ rơi hay áp phích, chúng ta cần thẳng thắn cảnh báo: 'Hãy chú ý, Fiji đang đối mặt với dịch bệnh HIV nghiêm trọng do cuộc khủng hoảng ma túy thúc đẩy'", ông nói.
Hiện tại, Cơ quan Y tế New Zealand (Health New Zealand) cho biết một chiến dịch nâng cao nhận thức dành riêng cho cộng đồng người Thái Bình Dương đang được khẩn trương xây dựng.
Về phần mình, anh Fifita hy vọng câu chuyện của bản thân sẽ góp phần xóa bỏ định kiến xung quanh căn bệnh này: "Tôi là người Tonga, tôi trẻ trung, tôi đón nhận cuộc sống và tôi đang sống chung với HIV. Không có gì có thể dập tắt được sự tự tin đó của tôi."
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen