Đảng Xanh (New Zealand) vừa đề xuất một loạt các sắc thuế mới nhắm vào tài sản, thừa kế và các tập đoàn lớn. Đảng này tuyên bố đây là giải pháp nhằm "giải quyết tình trạng bất bình đẳng và lòng tham của doanh nghiệp".
Đồng lãnh đạo Marama Davidson và Chlöe Swarbrick. Ảnh: RNZTheo đó, Đảng Xanh sẽ điều chỉnh các thiết lập thuế để áp dụng mức ngưỡng miễn thuế cho thu nhập dưới 10.000 NZD, đồng thời tăng thuế suất đối với những người có thu nhập trên 160.000 NZD.
Được mệnh danh là "Hệ thống thuế cho tất cả chúng ta", đề xuất này là tuyên bố chính sách lớn đầu tiên của Đảng Xanh hướng tới cuộc bầu cử năm 2026. Tài liệu chính sách này đã vô tình bị rò rỉ toàn bộ trên mạng trước khi có thông báo chính thức và phóng viên đài RNZ đã tiếp cận được.
Gói chính sách này có một số điểm tương đồng chính với Ngân sách thay thế năm 2025 của Đảng Xanh, dù có một số khác biệt về mức thuế suất và ngưỡng thu nhập.
96% người dân New Zealand sẽ được giảm thuế
Đồng lãnh đạo Đảng Xanh, bà Chlöe Swarbrick, cho biết theo kế hoạch năm 2026, có tới 96% người dân New Zealand sẽ đóng thuế ít hơn.
"Người dân không hề khờ khạo. Họ thừa biết rằng trong khi chi phí sinh hoạt tăng phi mã, lợi nhuận của các tập đoàn lại bùng nổ và 150 người giàu nhất quốc gia hiện đang nắm giữ hơn một nửa tài sản của cả đất nước. Sự bóc lột trắng trợn này phải chấm dứt tại đây." - Bà Swarbrick nhấn mạnh.
Bà Swarbrick cho biết thêm, theo quy định thuế hiện hành, các triệu phú chỉ phải trả 9 NZD tiền thuế cho mỗi 100 NZD họ kiếm được, trong khi một giáo viên phải trả tới 22 NZD thuế trên mỗi 100 NZD thu nhập.
Tài liệu chính sách của đảng cho biết tổng cộng, gói cải cách này sẽ tăng doanh thu ròng thêm 5,35 tỷ NZD vào năm 2027/28, và tăng lên 5,94 tỷ NZD vào năm 2030/31.
Chi tiết các sắc thuế mới đánh vào giới siêu giàu và tập đoàn lớn
1. Thuế tài sản
Mức thuế: 2,5% hàng năm đối với tài sản ròng trên 10 triệu NZD (bao gồm bất động sản, công ty, trái phiếu và cổ phiếu).
• Ngoại lệ: Nhà ở của gia đình sẽ được miễn trừ.
• Doanh thu dự kiến: Mang lại 3,8 tỷ NZD trong năm 2027/28, tăng lên 4,1 tỷ NZD vào năm 2030/31.
2. Thuế thu nhận vốn / Thuế thừa kế
• Mức thuế: 33% đối với tài sản hoặc quà tặng được nhận có giá trị trên 1 triệu NZD.
• Ngoại lệ: Miễn trừ đối với nhà ở của gia đình, trang trại gia đình và việc chuyển nhượng đất của người Māori theo Đạo luật Te Ture Whenua Māori.
• Đối tượng ảnh hưởng: Dự kiến tác động đến khoảng 1.100 người và thu về 953 triệu NZD năm 2027/28.
3. Thuế doanh nghiệp và công nghệ lớn
• Tăng thuế suất doanh nghiệp từ 28% lên 33% đối với các công ty có doanh thu hàng năm vượt quá 30 triệu NZD (bao gồm nhóm độc quyền đôi ngành siêu thị, các ngân hàng và công ty năng lượng). Các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn giữ mức 28%.
• Áp dụng mức phí bồi hoàn 0,06% hàng năm trên tổng nợ phải trả của 4 ngân hàng lớn nhất.
• Yêu cầu các tập đoàn công nghệ lớn (như Meta, Amazon và Google) phải nộp thuế khấu lưu 5% đối với lợi nhuận chuyển ra nước ngoài.
4. Thay đổi quy định bất động sản
• Xóa bỏ quy định khấu trừ lãi vay đối với đầu tư bất động sản nhà ở (hủy bỏ các thay đổi do chính phủ đưa ra vào năm 2024).
• Khôi phục thời hạn của quy tắc kiểm tra bất động sản (bright-line test) lên thành 10 năm.
Đồng lãnh đạo Marama Davidson khẳng định: "Các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng hoàn toàn có thể được tài trợ nếu giới siêu giàu và các siêu tập đoàn đóng góp công bằng cho xã hội nơi họ đang kiếm lợi nhuận."
Bà Marama Davidson. Ảnh: RNZ / Mark PapaliiBiểu thuế thu nhập cá nhân mới được đề xuất
Doanh thu từ các sắc thuế trên sẽ được dùng để bù đắp cho việc thay đổi biểu thuế thu nhập cá nhân theo hướng có lợi cho người lao động:
Hiện tại: • Mức thu nhập dưới $15.600 thì thuế suất là 10.5% • Mức thu nhập từ $15.601 - $53.500 thì thuế suất là 17.5% • Mức thu nhập từ $53.501 - $78.100 thì thuế suất là 30% • Mức thu nhập từ $78.101 - $180.000 thì thuế suất là 33% • Mức thu nhập trên $180.000 thì thuế suất là 39% Đề xuất của Đảng Xanh: • Mức thu nhập dưới $10.000 thì thuế suất đề xuất là 0% (Miễn thuế) • Mức thu nhập từ $10.000 - $19.999 thì thuế suất đề xuất là 10% • Mức thu nhập từ $20.000 - $39.999 thì thuế suất đề xuất là 17.5% • Mức thu nhập từ $40.000 - $59.999 thì thuế suất đề xuất là 25.5% • Mức thu nhập từ $60.000 - $79.999 thì thuế suất đề xuất là 30.5% • Mức thu nhập từ $80.000 - $159.999 thì thuế suất đề xuất là 33.5% • Mức thu nhập trên $160.000 thì thuế suất đề xuất là 45%
Sự thay đổi này dự kiến sẽ làm giảm doanh thu (chi phí cho việc giảm thuế) khoảng 2,3 tỷ NZD vào năm 2027/28. Để hỗ trợ quản lý, Đảng Xanh sẽ cấp thêm 100 triệu NZD/năm cho Cơ quan Thuế nội địa.
Đánh giá từ chuyên gia và phản ứng trái chiều từ các đảng phái
Ý kiến từ Infometrics
Công ty tư vấn kinh tế Infometrics nhận định các tính toán chi phí có vẻ "hợp lý dựa trên các giả định cơ bản". Tuy nhiên, Economist trưởng Brad Olsen cảnh báo:
"Việc thay đổi thuế với quy mô lớn như Đảng Xanh đề xuất rất khó mô hình hóa chính xác do những thay đổi lớn trong hành vi kinh tế. Ngoài ra, có thể có sự chồng chéo giữa thuế tài sản và thuế thừa kế làm ảnh hưởng đến tính chính xác của mô hình."
Phản ứng gay gắt của Đảng ACT và Đảng Lao Động
• David Seymour (Lãnh đạo Đảng ACT): Chỉ trích chính sách này đang nhắm vào những người thành công và cổ xúy cho "hội chứng hoa anh túc cao". Ông cho rằng New Zealand cần nhiều công ty tỷ đô và nhiều việc làm lương cao hơn chứ không phải kéo người giàu xuống.
• Chris Hipkins (Lãnh đạo Đảng Lao Động): Khẳng định Đảng Lao Động sẽ không ủng hộ thuế tài sản hay thuế thừa kế sau bầu cử. Họ chỉ ủng hộ một mức thuế lãi vốn đơn giản, mục tiêu rõ ràng nhắm vào bất động sản nhà ở (trừ nhà ở gia đình) và bất động sản thương mại.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang