Ngày càng có nhiều hộ gia đình lựa chọn lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà, trong bối cảnh giá điện ngày một leo thang và giá thành của các linh kiện quang điện ngày càng giảm giúp giải pháp này trở nên hấp dẫn hơn.
Bài viết của Susan Edmunds thuộc hãng tin RNZ
Nhưng đã bao giờ bạn tự hỏi mình phải bắt đầu quy trình này như thế nào chưa?
Hãng tin RNZ đã có cuộc trao đổi với các chuyên gia để tìm hiểu về cách thức vận hành chuẩn xác của quy trình này.
Kiểm tra mức độ phù hợp của ngôi nhà
Nhìn chung, điện mặt trời hoạt động hiệu quả trên hầu khắp New Zealand. Tuy nhiên, thời gian thu hồi vốn sẽ lâu hơn ở những khu vực ít ánh nắng mặt trời.
Cơ quan Hiệu quả và Tiết kiệm Năng lượng (EECA) cho biết điện mặt trời tại Auckland sẽ mang lại tỷ suất lợi nhuận hàng năm từ 6% đến 12%. Tại Christchurch, con số này là 6% đến 11%. Queenstown đạt từ 7% đến 14% và Wellington lên tới 10%. Sự chênh lệch này cũng áp dụng cho từng ngôi nhà cụ thể.
Những ngôi nhà lý tưởng để lắp điện mặt trời cần có mái nhà trong tình trạng tốt, với một diện tích lớn hướng về khoảng giữa Tây Bắc và Đông Bắc, cùng độ dốc ít nhất là 30 độ. Độ dốc 45 độ có thể giúp bạn thu được nhiều điện mặt trời hơn vào mùa đông.
Yếu tố không bị che bóng cũng rất quan trọng, vì vậy nếu bạn sống giữa một vùng bụi rậm rạp, việc lắp đặt có thể không thực sự hiệu quả.
"Mặc dù hệ thống sẽ hoạt động tốt cho hầu hết các ngôi nhà trong phần lớn thời gian, nhưng bạn có thể nằm dưới bóng râm của một tòa nhà lớn bên hàng xóm, hoặc bị khuất sau một quả đồi suốt nửa năm. Khi đó, bài toán kinh tế bỗng nhiên không còn hiệu quả nữa. Vì vậy, việc tìm hiểu kỹ lưỡng về các đặc điểm vật lý của ngôi nhà cũng như thói quen sử dụng điện của gia đình là vô cùng quan trọng", ông James le Page, Trưởng bộ phận sản phẩm và hệ thống kỹ thuật tại Cơ quan Hiệu quả và Tiết kiệm Năng lượng, cho biết.
Cân nhắc nhu cầu sử dụng điện của bạn
Những ngôi nhà được hưởng lợi nhiều nhất từ điện mặt trời là những hộ tiêu thụ lượng điện vừa phải nhưng có thể chuyển dịch thời gian sử dụng sang những khung giờ hệ thống đang tạo ra điện.
Bạn càng sở hữu nhiều thiết bị chạy bằng điện thì càng có lợi. Những người sử dụng bơm nhiệt và máy nước nóng điện sẽ được hưởng lợi nhiều hơn so với những người dùng lò sưởi đốt củi và khí gas. Nếu bạn có một chiếc xe điện có thể sạc vào thời điểm hệ thống đang sản xuất điện mặt trời thì điều đó lại càng tuyệt vời hơn.
Cân nhắc kích thước hệ thống bạn cần
Bạn sẽ cần tham khảo các bảng báo giá cho một kích thước hệ thống cụ thể. Cơ quan Hiệu quả và Tiết kiệm Năng lượng cho biết một cấu hình phổ biến là khoảng 6kW tấm pin công suất lớn đi kèm bộ biến tần (inverter) 5kW, việc thiết kế công suất tấm pin lớn hơn công suất bộ biến tần sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận. Một số ngôi nhà, đặc biệt là những hộ tiêu thụ cực kỳ nhiều điện, có thể lắp đặt các giàn pin lớn hơn rất nhiều.
Ông Le Page khuyên người dân nên hỏi rõ các đơn vị lắp đặt về công suất và chủng loại của các tấm pin được báo giá, công suất và loại bộ biến tần, cũng như các điều khoản bảo hành thiết bị.
"Bạn có thể nhận được năm bảng báo giá khác nhau với năm câu trả lời khác nhau. Bạn cần phải đào sâu vào các chi tiết, đối với bất kỳ báo giá nào, bạn cũng nên yêu cầu bóc tách từng hạng mục. Bạn không nên chỉ chấp nhận câu nói 'Tôi đang lắp một hệ thống 5kW với giá 10.000 đô la'. Bạn cần biết rõ nó bao gồm bao nhiêu tấm pin với công suất thế nào, và sẽ sử dụng loại bộ biến tần gì.
"Bạn cũng cần một bảng phân tích chi tiết về tỷ suất hoàn vốn đầu tư. Thông thường trong báo giá sẽ ghi rõ bạn dùng ngần này điện, chúng tôi dự kiến hệ thống sẽ tự thu hồi vốn và cắt giảm được từng này tiền trên hóa đơn điện mỗi tháng của bạn. Điều đó vô cùng quan trọng. Bạn cũng cần đặt câu hỏi về cách họ tính toán ra những con số đó."
Ông cho biết người dân nên tìm hiểu kỹ loại bảo hành thiết bị nào được cung cấp và liệu có bảo hành hiệu suất hoặc bảo hành kỹ thuật lắp đặt hay không. "Đây là một khoản đầu tư dài hạn. Nếu tôi lắp đặt các tấm pin mặt trời trên mái nhà mình vào tuần này, tôi kỳ vọng chúng sẽ hoạt động trong 20 năm, thậm chí 25 năm tới. Vì vậy, việc xác định chính xác những gì bạn muốn đặt lên mái nhà mình ngày hôm nay là rất quan trọng. Nó sẽ ở đó trong một thời gian rất dài."
Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham khảo nhiều báo giá khác nhau vì chi phí nhân công lắp đặt là một trong những yếu tố đẩy giá thành lên cao nhất.
Cơ quan Hiệu quả và Tiết kiệm Năng lượng đang xây dựng một danh mục tự nguyện các "sản phẩm được phê duyệt" dành riêng cho các thiết bị điện mặt trời.
Ông Mike Casey, Giám đốc điều hành của tổ chức Rewiring Aotearoa, cho biết một số người đang sai lầm khi không lắp đặt hệ thống đủ lớn do nhu cầu sử dụng điện của họ có xu hướng tăng dần theo thời gian.
"Chính vì lựa chọn phương án rẻ hơn nên cuối cùng họ nhanh chóng cảm thấy hệ thống đó trở nên quá tải so với nhu cầu. Đơn vị lắp đặt sẽ yêu cầu xem hóa đơn điện vài tháng gần nhất của họ rồi thiết kế một hệ thống tối ưu cho thời điểm hiện tại, nhưng sau đó họ lại mua thêm các thiết bị điện khác.
"Một cách giải thích khác là khoản tiết kiệm lớn nhất mà bạn có được đến từ việc tránh phải mua điện lưới với giá 40 xu mỗi kWh. Cách để tối đa hóa lợi nhuận đầu tư có thể là nhắm vào một hệ thống nhỏ hơn, nơi bạn tiêu thụ gần như toàn bộ lượng điện năng tạo ra ngay lập tức cho bình nước nóng, tủ lạnh, tủ đông và xe điện hoặc bất cứ thứ gì tương tự.
"Nhưng trên thực tế điều đó không khả thi vì khi lượng điện tiêu thụ của bạn tăng lên thì hệ thống điện mặt trời cũng cần phải mở rộng theo. Và thứ đắt đỏ nhất không phải là các tấm pin, thứ đắt đỏ nhất là chi phí thuê thợ leo lên mái nhà của bạn để khoan đục. Vì vậy, thực tế là bạn nên xây dựng hệ thống điện mặt trời lớn hơn nhu cầu hiện tại."
Bạn có muốn lắp thêm pin lưu trữ không?
Pin lưu trữ sẽ làm tăng chi phí của toàn bộ hệ thống nhưng cho phép bạn tích trữ năng lượng tạo ra vào ban ngày để sử dụng vào buổi tối và sáng sớm.
Bạn vẫn có thể tích trữ năng lượng mà không cần pin lưu trữ, ví dụ như sử dụng một bình nước nóng có bộ điều hướng hoặc bộ hẹn giờ điện mặt trời để đun nóng nước khi trời có nắng, phục vụ cho việc sử dụng sau đó.
Ông Casey cho biết những người vay vốn với lãi suất 0% sẽ chỉ phải trả khoảng 6 xu cho mỗi kilowatt giờ trong vòng 5 năm để hoàn trả khoản vay xanh cho hệ thống, áp dụng đối với lượng điện sử dụng ngay khi được tạo ra.
"Đó là một điều thực sự đáng kinh ngạc. Trái lại, pin lưu trữ không mang lại tỷ suất hoàn vốn mạnh mẽ nhưng chúng chắc chắn là một giải pháp dự phòng cực tốt.
"Nếu xảy ra một trận thiên tai như Siêu bão Gabrielle, chúng ta đều biết mặt trời vẫn sẽ mọc vào ngày hôm sau. Và nếu các tấm pin mặt trời của bạn có thể nạp đầy lại năng lượng cho pin lưu trữ, bạn sẽ ở vào một vị thế tốt hơn nhiều so với hầu hết các hộ gia đình khác tại New Zealand."
Công ty điện lực nào đưa ra mức giá tốt nhất?
Bạn cũng sẽ muốn kiểm tra mức giá mà công ty điện lực trả cho bạn đối với lượng điện bạn phát ngược trở lại lưới điện.
Mức giá này có thể dao động rất lớn, từ khoảng 8 xu cho đến hơn 20 xu. Bạn cũng cần cân nhắc loại gói giá điện mình đang sử dụng. Đôi khi, một gói giá điện theo thời gian sử dụng sẽ không phải là lựa chọn tốt nhất vì nó có thể khiến giá điện của bạn đắt hơn vào những khoảng thời gian hệ thống điện mặt trời không hoạt động.
Kiểm tra xem bạn có cần một khoản vay hay không
Nhiều người tài trợ cho hệ thống điện mặt trời của họ bằng một "khoản vay xanh" từ ngân hàng. Các ngân hàng lớn đều có các chính sách ưu đãi cho danh mục này, hoặc là cho vay không lãi suất hoặc lãi suất 1% trong thời gian từ ba đến năm năm.
Ông Le Page lưu ý người dân cần nhớ rằng họ sẽ phải tất toán khoản nợ trong khoảng thời gian đó để thực sự được hưởng lợi từ mức lãi suất ưu đãi.
Nếu bạn đang có kế hoạch bán nhà trong tương lai gần thì sao?
Ở thời điểm hiện tại, chưa có dữ liệu rõ ràng chứng minh việc lắp đặt các tấm pin mặt trời sẽ làm tăng giá trị của một ngôi nhà.
Chuyên gia môi giới bất động sản tại Auckland, ông Diego Traglia, cho biết điều đó phụ thuộc vào cách thức sở hữu hệ thống.
"Theo kinh nghiệm của tôi, các hệ thống điện mặt trời thuộc quyền sở hữu hoàn toàn thường được đánh giá tích cực, đặc biệt là bởi những người mua chú trọng đến việc cắt giảm chi phí sinh hoạt định kỳ."
Ngược lại, khi hệ thống điện mặt trời được thuê lại, nó thường trở thành điểm mấu chốt gây tranh cãi trong quá trình mua bán.
"Tôi đã gặp nhiều trường hợp bên mua yêu cầu phải tháo dỡ hệ thống điện mặt trời đang thuê trước khi tiến hành bàn giao nhà. Trong một số vụ việc, quá trình thương thảo trở nên phức tạp vì hợp đồng thuê không dễ dàng chuyển nhượng hoặc chấm dứt. Tôi cũng từng chứng kiến người mua thẳng thừng từ bỏ giao dịch vì họ không muốn tiếp quản hợp đồng thuê điện mặt trời, trong khi hệ thống lại không thể tháo dỡ.
"Dưới góc nhìn bất động sản, một hệ thống điện mặt trời sở hữu riêng có thể là một điểm cộng giúp gia tăng sức hút cho bất động sản. Tuy nhiên, một hệ thống đi thuê đôi khi lại trở thành một rào cản lớn cần phải được xử lý hết sức cẩn trọng trong quá trình đàm phán."
Nếu bạn đang ở nhà thuê thì sao?
Hiện tại, các lựa chọn dành cho người thuê nhà còn rất hạn chế. New Zealand vẫn chưa có các hệ thống điện mặt trời ban công giống như một số quốc gia khác, nơi các tấm pin có thể được cắm điện sử dụng tạm thời.
Ông Casey cho biết tổ chức Rewiring NZ đang tiến hành một chương trình thử nghiệm điện mặt trời dành cho người thuê nhà tại Queenstown.
"Khi bạn thuê một bất động sản lần đầu tiên, bạn phải trả một khoản tiền đặt cọc. Khoản tiền cọc đó không chuyển thẳng cho chủ nhà mà được giữ bởi một bên thứ ba có uy tín được cả chủ nhà và người thuê tin tưởng. Chúng tôi nghĩ rằng có tiềm năng cho một giải pháp khác ở đây, về cơ bản là dùng để bảo lãnh tài chính hoặc thanh toán các khoản trả góp cho hệ thống điện mặt trời trên mái nhà."
Ông cho biết mục đích là xây dựng một cơ chế giúp người thuê nhà được hưởng mức giá điện thấp hơn so với việc họ mua trực tiếp từ công ty điện lực, đồng thời vẫn mang lại lợi nhuận đầu tư cho chủ nhà từ hệ thống điện mặt trời trên mái.
"Nhu cầu là cực kỳ lớn, nhưng đó mới chỉ là nhu cầu tiềm ẩn vì mọi người vẫn chưa tìm ra cách để vận hành giải pháp này sao cho hiệu quả.
"Xét về mặt tỷ lệ phần trăm, hệ thống điện mặt trời trên mái nhà cuối cùng sẽ mang lại lợi nhuận cho chủ nhà lớn hơn nhiều so với chính số tiền cho thuê của chính bất động sản đó."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang