Health New Zealand (Y tế New Zealand) đã tiêu tốn hơn 190 triệu NZD để khắc phục các sai sót liên quan đến tiền lương nghỉ phép còn nợ hàng chục nghìn nhân viên cũ và hiện tại. Đáng chú ý, tổng ngân sách dự kiến cho toàn bộ chiến dịch hoàn trả này lên tới 1,8 tỷ NZD.
Te Whatu Ora - Health New Zealand. Ảnh: RNZ / Peter de GraafTrong khi phần lớn nhân sự hiện tại đã nhận được tiền bồi hoàn và quy trình chi trả cho cựu nhân viên mới bắt đầu, các công đoàn đã lên tiếng chỉ trích gay gắt chi phí vận hành quá lớn cũng như tiến độ chậm trễ. Ngược lại, phía Health NZ phân trần rằng đây là một quy trình cực kỳ phức tạp.
Làn sóng phẫn nộ vì tiến độ "rùa bò"
Việc hoàn trả cho gần 90.000 nhân viên hiện tại của Health NZ gần như đã hoàn tất (chỉ còn lại hai khu vực), nhưng hàng trăm nghìn cựu nhân viên vẫn đang phải mòn mỏi chờ đợi. Dự kiến, đợt chi trả cuối cùng cho nhóm đối tượng này phải đợi đến năm sau mới có thể bắt đầu.
Quy trình sửa lỗi tuân thủ Đạo luật Nghỉ phép liên tục vấp phải chướng ngại vật và các mốc hạn định liên tục bị lùi lại. Ông Paul Goulter, Tổng giám đốc Tổ chức Điều dưỡng New Zealand, khẳng định việc nhân viên bị chậm thanh toán khoản tiền do chính công sức họ làm ra là điều không thể chấp nhận được.
"Bất kỳ đâu tại New Zealand, bạn cũng sẽ bắt gặp một điều dưỡng viên cảm thấy hoàn toàn thất vọng, buồn bã và tức giận vì sự chậm trễ này. Được trả lương nghỉ phép là quyền lợi lao động chính đáng. Đã mất nhiều năm trời mà hai khu vực lớn vẫn chưa được thanh toán. Thật quá đáng", ông Goulter bức xúc.
Chi tiết khoản chi "gây choáng váng" 191 triệu NZD
Số liệu mới nhất từ Checkpoint vạch trần toàn bộ chi phí mà Health NZ đã đổ vào để xử lý khủng hoảng payroll này:
• 64 triệu NZD: Chi trả cho "đối tác khắc phục".
• 49 triệu NZD: Chi cho các nhà thầu dự án bên ngoài.
• Gần 38 triệu NZD: Chi phí nhân sự biệt phái phục vụ riêng cho dự án.
Đại diện công đoàn điều dưỡng cho rằng đây là một con số "gây sốc" khi dòng tiền lớn như vậy được ném vào các công ty tư vấn và nhà thầu nhưng tiến độ vẫn trễ hạn. Đồng tình với quan điểm này, bà Sarah Dalton - Giám đốc điều hành Hiệp hội Chuyên gia Y tế – nhận định quy trình này vô cùng mệt mỏi và ví hành động của Health NZ giống như đang "ném tiền qua cửa sổ" thay vì tự xây dựng năng lực chuyên môn nội bộ.
Góc nhìn chuyên gia: Độ phức tạp vượt xa quy chuẩn thông thường
Ông Jonathan Morgan, người sáng lập ResolvePay (đơn vị từng xử lý hàng chục dự án chuẩn hóa lương nghỉ phép), cho biết mức chi phí của Health NZ cao bất thường:
"Tính trên tổng số nhân sự, mức chi phí này tương đương khoảng 600 - 700 NZD/người. Con số này cao gấp 2 đến 3 lần so với một dự án khắc phục thông thường."
Tuy nhiên, ông Morgan cũng thừa nhận ngành y tế là lĩnh vực phức tạp nhất do có quá nhiều loại hợp đồng, thỏa thuận chi trả và các ca làm thêm giờ đặc thù. Việc sửa lỗi yêu cầu phải rà soát, đối chiếu chéo toàn bộ lịch sử lương trước khi áp công thức tính toán mới.
Health NZ nói gì?
Bà Robyn Shearer, Giám đốc Quốc gia về Con người và Văn hóa của Health NZ, khẳng định đây là một siêu dự án. Thực tế công việc rà soát đã bắt đầu từ năm 2016-2017 dưới thời các hội đồng y tế khu vực cũ, và việc tính toán bồi hoàn bắt đầu từ giai đoạn 2020-2021.
Tính đến nay, Health NZ đã chi trả hơn 882 triệu NZD cho khoảng 86.000 nhân viên hiện tại và 30.000 cựu nhân viên. Nguyên nhân của sự chậm trễ và tốn kém là do hệ thống phải xử lý và trích xuất dữ liệu thủ công từ 24 hệ thống tính lương khác nhau được thừa hưởng từ các tổ chức sáp nhập vào năm 2022. Hiện Health NZ đang nỗ lực đồng bộ về một hệ thống duy nhất nhưng cần thời gian để ổn định các nền tảng cũ.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang