Trong một động thái được cho là chưa từng có tiền lệ, một nhóm nghị sĩ New Zealand đã bị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa áp đặt các biện pháp trừng phạt sau chuyến thăm tới Đài Loan – vùng lãnh thổ tự trị mà Bắc Kinh luôn tuyên bố chủ quyền.
Các nghị sĩ New Zealand trong chuyến thăm Đài Loan; trong ảnh có ông David Wilson (thứ hai từ trái sang), ông Duncan Webb (thứ tư từ trái sang), bà Maureen Pugh (thứ năm từ phải sang) và bà Laura McClure (thứ tư từ phải sang).Các nghị sĩ bao gồm Laura McClure (Đảng ACT), David Wilson (Đảng New Zealand First), Duncan Webb (Đảng Lao động) và Maureen Pugh (Đảng Quốc gia) đã có chuyến công tác đến Đài Loan vào tháng 5 vừa qua.
Ngay khi trở về, các nghị sĩ này đã được Thư ký Nghị viện thông báo về việc Đại sứ quán Trung Quốc liên hệ với Nghị viện New Zealand. Phía Trung Quốc tuyên bố lệnh cấm các nghị sĩ này nhập cảnh vào Trung Quốc đại lục, cũng như các đặc khu hành chính Hồng Kông và Ma Cao trong thời gian một năm.
Đại sứ quán Trung Quốc cũng cho biết thêm, hình phạt có thể được giảm nhẹ hoặc bãi bỏ hoàn toàn nếu các nghị sĩ đưa ra lời xin lỗi chính thức về chuyến đi của mình.
Hiện tại, hai nghị sĩ Wilson và Pugh từ chối bình luận về sự việc. Nghị sĩ Webb chưa phản hồi yêu cầu phỏng vấn, trong khi Đại sứ quán Trung Quốc tại New Zealand cũng chưa đưa ra câu trả lời chính thức.
Chia sẻ với tờ The Herald, bà McClure nhận định lệnh cấm đi lại này là "một hình thức can thiệp từ nước ngoài".
"Tôi sẽ không xin lỗi vì đã đến thăm Đài Loan," bà McClure khẳng định. Bà nhấn mạnh thêm rằng, mặc dù "việc duy trì mối quan hệ với Trung Quốc là vô cùng quan trọng", nhưng "Đài Loan cũng là một đối tác kinh tế và văn hóa quan trọng của New Zealand".
Nữ nghị sĩ bày tỏ sự "bàng hoàng" trước lệnh trừng phạt này, đồng thời chỉ ra rằng việc các nghị sĩ không thuộc Chính phủ đến thăm Đài Loan vốn là một tiền lệ lâu đời. Cựu Thủ tướng Sir John Key từng đến hòn đảo này khi còn là một nghị sĩ trẻ vào năm 2003, hay Phó Chủ tịch đảng ACT Brooke van Velden cũng từng có chuyến thăm tương tự trước khi nhậm chức Bộ trưởng.
Nghị sĩ đảng ACT, Laura McClure tuyên bố bà sẽ không xin lỗi vì đã đến thăm Đài Loan. Ảnh: Mark MitchellBà McClure cho biết, theo thông tin từ Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand (MFAT), đây là lần đầu tiên Trung Quốc đưa ra hình phạt như vậy đối với một nhóm nghị sĩ vì lý do thăm Đài Loan.
Văn phòng Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters đã chuyển các câu hỏi liên quan cho Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand. Người phát ngôn của Bộ này tuyên bố: "Việc các Nghị sĩ New Zealand đến thăm Đài Loan là một thông lệ lâu đời và không hề mâu thuẫn với chính sách 'Một Trung Quốc' của New Zealand."
"Trong hệ thống hiến pháp của New Zealand, các Thành viên Nghị viện không đại diện cho Chính phủ. Họ độc lập và chịu trách nhiệm trước cử tri của mình. Việc quyết định phản hồi các lời mời chuẩn bị cho chuyến đi với tư cách nghị sĩ hoàn toàn thuộc về cá nhân họ," người phát ngôn Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand cho biết thêm.
Theo Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand, New Zealand đã duy trì chính sách "Một Trung Quốc" từ năm 1972, thời điểm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức. Chính sách này ghi nhận việc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tự coi mình là quốc gia Trung Quốc duy nhất và Đài Loan là một phần không thể tách rời của quốc gia đó. Tuy nhiên, chính sách này không đồng nghĩa với việc New Zealand thừa nhận lập trường trên.
Căng thẳng giữa Đài Loan và Trung Quốc đại lục hiện đang ở mức rất cao. Vào tháng trước, Nhà lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức đã phải dùng các biện pháp ngụy trang để đến thăm Eswatini – một trong số ít quốc gia có quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan.
Sau khi các quốc gia nằm trên đường bay từ chối cấp phép cho chuyên cơ của ông Lại đi qua không phận, ông đã phải mượn một chiếc máy bay khác và bay theo một lộ trình vòng vèo để tránh các không phận không thân thiện nhằm đặt chân đến Eswatini một cách bảo mật.
Theo nzherald.co.nz – Lani Hoang