Sau nhiều năm thi công, tiêu tốn hơn 5 tỷ đô la và liên tục đối mặt với câu hỏi "khi nào thì mở cửa?" Cơ quan Giao thông Auckland đã xác nhận ngày trong tuần mà tuyến đường sắt City Rail Link sẽ chính thức mở cửa đón công chúng. Đó là một ngày Chủ nhật.
Sự xác nhận chính thức cho mảnh ghép câu đố đó diễn ra ngay trước khi dự án CRL vượt qua một trong những rào cản cuối cùng vào hôm nay: quyền sở hữu tuyến đường sắt được chuyển giao từ liên minh xây dựng Link Alliance sang cho KiwiRail và Cơ quan Giao thông Auckland (AT) vào chiều nay.
Thế nhưng điều mà AT vẫn chưa xác nhận chính là ngày khai trương cụ thể.
Các quan chức đã phải rất cẩn trọng trước công chúng để không cam kết về một ngày cụ thể, nhưng theo thông tin có được, các ngày khả thi sớm nhất trong kế hoạch là từ giữa tháng 8 trở đi.
Ngày khai trương luôn được ấn định diễn ra ít nhất từ sáu đến tám tuần sau buổi bàn giao các đường hầm và nhà ga CRL mới vào hôm nay. Khoảng thời gian này bắt nguồn từ nhu cầu phải thông báo trước cho nhân viên đường sắt về những thay đổi lớn trong lịch trình làm việc, điều này sẽ ảnh hưởng đến cách các tổ lái tàu thực hiện ca trực của họ.
Khoảng thời gian thông báo đó giúp thu hẹp các lựa chọn. Vậy sẽ là ngày Chủ nhật nào?
Ngày sớm nhất có thể là ngày 16 tháng 8. Sau đó, các ứng viên tiếp theo là ngày 23 tháng 8, ngày 30 tháng 8, ngày 6 tháng 9, ngày 13 tháng 9 và ngày 20 tháng 9. Thị trưởng Auckland Wayne Brown chia sẻ với tờ The Spinoff vào tháng trước rằng ông kỳ vọng tuyến đường sẽ khai trương vào khoảng thời gian này.
Trước thời điểm đó, mạng lưới đường sắt sẽ tạm dừng hoạt động trong kỳ nghỉ cuối tuần đón Tết Matariki từ ngày 9 tháng 7, để các đội ngũ có thể tiến hành một buổi "tổng duyệt" cuối cùng trên toàn mạng lưới cho thời gian biểu mới. Giám đốc điều hành AT Stacey van der Putten gọi đợt đóng cửa này là "một trong những đợt thúc đẩy lớn cuối cùng".
Ngày Chủ nhật khai trương sẽ được tăng cường thêm các chuyến tàu so với lịch trình cuối tuần thông thường để phục vụ lượng đám đông dự kiến, tuy nhiên sẽ không có lễ khánh thành chính thức quy mô lớn nào được lên kế hoạch.
Theo một buổi báo cáo của ban quản lý địa phương thuộc AT vào tuần trước, những chuyến tàu đầu tiên sẽ chạy từ sáng sớm, mang lại cơ hội trải nghiệm cho giới truyền thông và những người đam mê tàu xe, hay còn được gọi là các gunzel.
"Dự án trên giấy tờ" vẫn cần được hoàn thiện
Trong một bản cập nhật gửi tới các hội đồng thành viên vào tháng trước, Giám đốc điều hành CRL Pat Brockie cho biết các giai đoạn cuối cùng sẽ là "dự án trên giấy tờ".
Phần việc đó bao gồm công tác đảm bảo an toàn với cơ quan quản lý đường sắt NZTA. "Sự đảm bảo và ký duyệt hoặc cấp chứng nhận của họ là vô cùng quan trọng," ông Brockie nói. Bên cạnh đó còn có chứng nhận phù hợp quy chuẩn xây dựng mà ba tòa nhà ga mới cần được hội đồng thành phố cấp phép.
Đó chính là những kiểu thủ tục phê duyệt từng làm trì hoãn ngày khai trương hệ thống tàu điện ngầm trung tâm thành phố Sydney vào năm 2024, sau khi các cơ quan chức năng ở đó không kịp cấp chứng nhận cho tuyến đường mới đúng hạn, dù dự án đã "sẵn sàng 99%" để đón hành khách. Tuyến đường đó đã được mở cửa muộn hơn hai tuần sau đó.
Nhiều yếu tố có khả năng sẽ quyết định ngày Chủ nhật nào được chọn tại Auckland, bên cạnh những công việc thực tế nhằm hoàn thiện các khâu cuối cùng của dự án.
Các quan chức dự kiến sẽ tránh giai đoạn cao điểm của chiến dịch tranh cử, với ngày phát lệnh bầu cử là ngày 4 tháng 10. Bất kỳ sự gián đoạn đường sắt lớn nào trong những tuần đầu mở cửa sẽ là một bối cảnh không hề mong muốn hướng tới cuộc bỏ phiếu vào đầu tháng 11.
Kỳ nghỉ học kỳ 3 của học sinh, bắt đầu từ ngày 26 tháng 9, cũng là một yếu tố cần cân nhắc.
AT đã được tư vấn trong một buổi báo cáo vào năm ngoái rằng "những khoảng thời gian không cao điểm" như các kỳ nghỉ cuối tuần kéo dài hoặc kỳ nghỉ của học sinh sẽ phù hợp cho việc khai trương vào thời điểm có ít khách đi lại hơn.
Thế nhưng các ngày Chủ nhật của kỳ nghỉ học kỳ muộn hơn lại tiến gần sát đến cả chiến dịch bầu cử lẫn trận đấu giải Bledisloe Cup tại Eden Park vào ngày 10 cho đến tháng 10. Đây là một sự kiện lớn mà các quan chức có lẽ muốn né tránh trong khi mạng lưới tàu CRL mới đang trong giai đoạn bắt đầu vận hành ổn định.
Các đánh giá nội bộ từ năm ngoái cho thấy một ngày cuối tuần được ưu tiên hơn do đem lại "một môi trường ít áp lực về thời gian hơn để người dân tự làm quen" với dịch vụ mới.
Việc không có ngày khai trương cụ thể có phải là điều bất thường?
Các quan chức đã so sánh đường hầm tàu hỏa của Auckland với các dự án khác mới mở gần đây, đáng chú ý nhất là ở Úc, nơi đang có một chuỗi các dự án đường sắt mới được triển khai.
Nhà hoạt động vì giao thông công cộng Melbourne Daniel Bowen cho biết các chính phủ và quan chức thường có tâm lý ngại ấn định một ngày chắc chắn từ quá sớm, vì lo sợ sẽ phải thay đổi nó.
"Mọi người thường nhìn vào công trình và họ thấy rằng việc xây dựng đã hoàn thành, vì vậy, chẳng phải nó nên sớm mở cửa hay sao?" ông nói.
"Ngay cả khi bạn nhìn thấy phần nổi trên mặt đất, nếu bạn chưa nhìn thấy bên trong các nhà ga thì bạn có thể không nhận ra rằng còn có công đoạn lắp đặt nội thất, thử nghiệm thiết bị mới và đào tạo nhân sự."
Nhà hoạt động người Úc đã chỉ ra ví dụ của Sydney. "Họ đã công bố ngày khai trương, và rồi họ không nhận được chữ ký phê duyệt từ tất cả các cơ quan quản lý có thẩm quyền kịp thời cho ngày đó, và vì thế đã phải hoãn lại," ông Bowen nói.
Ông cho biết việc trì hoãn đã "gây ra một số sự bối rối" vào thời điểm đó, mặc dù điều này từ đó đến nay đã phai mờ trong tâm trí công chúng. "Nhìn nhận lại thì dự án Sydney Metro đã thành công vang dội và được yêu thích vô cùng, vì vậy tôi đoán hầu hết mọi người đã quên chuyện đó rồi."
Trong khi đó, Melbourne đã tiến hành một đợt "khai trương thử nghiệm" cho tuyến Metro Tunnel của mình vào tháng 11 trước khi mở cửa toàn diện vào tháng 2. Ngày khai trương chỉ được công bố trước hai tuần.
Ông Bowen, người phát ngôn của Hiệp hội những người sử dụng giao thông công cộng Victoria cho biết các cơ quan chức năng đã bắt đầu bằng việc cho các đoàn tàu chạy thử qua đường hầm vào các ngày cuối tuần và khung giờ thấp điểm.
"Họ không muốn một đoàn tàu chật cứng người vào giờ cao điểm bị mắc kẹt trong đường hầm," ông nói. "Họ muốn giảm thiểu mọi rủi ro, để nếu có sự cố xảy ra, một lượng lớn hành khách sẽ không bị ảnh hưởng."
"Tiến độ tốt" từ phía AT
Một người phát ngôn của Cơ quan Giao thông Auckland chia sẻ với 1News vào tuần trước: "Dự án sẽ đi vào hoạt động trong nửa cuối năm nay và giống như hầu hết các thay đổi về giao thông công cộng của AT, ngày đầu tiên sẽ là một ngày Chủ nhật.
"Chúng tôi đang đạt tiến độ tốt trong việc thử nghiệm khẩn cấp và an toàn, các hồ sơ xin cấp chứng nhận phù hợp quy chuẩn cho các nhà ga đã được nộp và đang được xử lý," họ cho biết trong một tuyên bố.
"Chúng tôi sẽ ấn định một ngày cụ thể khi có đủ sự tự tin rằng mọi thứ đã sẵn sàng để mở cửa các nhà ga và dịch vụ mới một cách an toàn và đáng tin cậy, bao gồm cả tất cả các phê duyệt từ cơ quan quản lý. Điều này sẽ được thông báo trước từ 6 đến 8 tuần, nhằm tạo khoảng thời gian cho các bước cuối cùng trước ngày khai trương".
Buổi tổng duyệt vào ngày 9 tháng 7 sẽ mô phỏng hoạt động ngày đầu tiên của CRL và thời gian biểu ngày trong tuần tương lai, nhằm kiểm tra xem dữ liệu thời gian biểu có hiển thị chính xác lên các màn hình thông tin khách hàng hay không, bao gồm hơn 200 màn hình tại các nhà ga và trên ứng dụng di động AT Mobile.
Một đợt thử nghiệm trước đó vào tháng 4 đã mang lại sự tự tin cho AT rằng họ có thể vận hành các lịch trình theo kế hoạch một cách đáng tin cậy, thông cáo báo chí cho biết, đồng thời xác nhận kế hoạch sẽ mở cửa với một thời gian biểu tạm thời và nâng dần lên tần suất hoạt động tối đa trong vòng sáu tháng. Đây là "thực tế phổ biến tại các dự án đường sắt lớn trên toàn thế giới".
Các cuộc thảo luận về một thời gian biểu tạm thời đã được công khai sau khi các vấn đề ùn tắc nghiêm trọng được phát hiện trong quá trình thử nghiệm "thời gian biểu ngày đầu tiên" cho dự án CRL vào tháng 1.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang