Số tiền chi trả cho lực lượng bác sĩ thời vụ nhằm khỏa lấp khoảng trống trong hệ thống y tế New Zealand đã chạm mốc kỷ lục mới, vượt con số 200 triệu NZD năm thứ ba liên tiếp.
Bệnh viện Thành phố Auckland (Nguồn: rnz.co.nz)Tác giả: Jimmy Ellingham | Nguồn: RNZ
Cơ quan Y tế New Zealand (Health NZ) cho biết đang nỗ lực tuyển dụng các bác sĩ chuyên khoa cơ hữu, đồng thời cắt giảm ngân sách dành cho bác sĩ thời vụ trong năm tài chính tới.
Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành y tế nhận định cần có những giải pháp quyết liệt hơn để kiểm soát chi tiêu và giữ chân đội ngũ bác sĩ ở lại đất nước.
Bác sĩ thời vụ: Giải pháp tạm thời, không phải lâu dài
Bác sĩ James Irwin vừa nộp đơn xin nghỉ việc. Ông là chuyên gia tiêu hóa cơ hữu làm việc toàn thời gian cuối cùng tại Bệnh viện Palmerston North — nơi hiện phải phụ thuộc hoàn toàn vào các bác sĩ thời vụ và nhân sự tăng cường từ các vùng khác.
Làm việc nhiều năm trong ngành, ông Irwin hiểu rõ cả mặt tích cực lẫn hạn chế của mô hình này:
"Với một khoa đã đủ nhân sự, khi có người ốm hoặc nghỉ phép, việc thuê bác sĩ thời vụ là giải pháp tuyệt vời để lấp chỗ trống và duy trì tiến độ công việc. Bạn hoàn toàn có thể kỳ vọng bộ máy hoạt động ổn định để xử lý các kế hoạch dài hạn."
Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào lực lượng này trong trung và dài hạn lại phát sinh nhiều bất cập.
"Nếu gắn bó lâu dài, bạn mới là người trực tiếp quản lý các bệnh mãn tính và lập kế hoạch phát triển cho toàn khoa," bác sĩ Irwin chia sẻ.
Chi phí cho bác sĩ thời vụ trong năm tài chính 2025–2026 đã lên tới khoảng 220 triệu NZD, tăng so với 208 triệu NZD (2024–2025) và 209 triệu NZD (2023–2024). Trong năm đầu Health NZ đi vào hoạt động (2022–2023), con số này dừng ở mức 168 triệu NZD.
Ông Irwin nhấn mạnh, việc thay đổi nhân sự liên tục ảnh hưởng trực tiếp đến tính liên tục trong quá trình điều trị của bệnh nhân:
"Đây là hệ quả của mô hình y tế mang tính giao dịch. Bác sĩ thời vụ được trả tiền để làm việc trong 6 tuần; họ đến, hoàn thành công việc rồi đi chứ không gánh vác các trách nhiệm kéo dài sau đó. Muốn đảm bảo chất lượng chăm sóc lâu dài, bắt buộc phải tuyển dụng bác sĩ cơ hữu."
Siết chặt ngân sách sau chuỗi ngày tăng chi
Bà Robyn Shearer, Giám đốc Quốc gia về Nhân sự, Văn hóa & An toàn Lao động của Health NZ, cho biết đơn vị đang tích cực tuyển dụng từ nước ngoài và phối hợp với các trường y để bổ sung lực lượng bác sĩ dài hạn.
"Đây là thách thức toàn cầu. Việc thu hút đủ số lượng bác sĩ mong muốn là điều vô cùng khó khăn," bà Shearer chia sẻ. "Bác sĩ thời vụ đóng vai trò quan trọng giúp chúng tôi duy trì dịch vụ chăm sóc liên tục, đặc biệt là tại các chuyên khoa và khu vực khó tuyển dụng. Họ giúp lấp khoảng trống ca trực và tạo điều kiện cho các bác sĩ cơ hữu được nghỉ ngơi."
Khoa Cấp cứu Bệnh viện Waikato (Ảnh tư liệu). (Nguồn: 1News)Trong bối cảnh cạnh tranh nhân sự quốc tế gay gắt, New Zealand đang nỗ lực quảng bá hình ảnh một môi trường sống và làm việc lý tưởng. Thực tế cho thấy, đã có một làn sóng bác sĩ từ Mỹ chuyển đến làm việc tại Đảo Nam.
Dù vậy, trước áp lực gia tăng nhu cầu khám chữa bệnh, Health NZ quyết tâm đưa chi phí này về mức kiểm soát. Ngân sách dành cho bác sĩ thời vụ trong năm tài chính 2026–2027 sẽ bị cắt giảm xuống còn 179 triệu NZD.
Bà Shearer cho biết thêm, các vùng có thể cân nhắc các giải pháp thay đổi mô hình làm việc, chẳng hạn như tăng cường sử dụng điều dưỡng cao cấp.
Bộ trưởng Y tế yêu cầu chấm dứt tình trạng lệ thuộc
Bà Sarah Dalton, Giám đốc Điều hành Hiệp hội Bác sĩ Trả lương (ASMS), nhận định dù các bác sĩ thời vụ làm việc rất tốt, nhưng lực lượng nhân sự cố định mới đem lại giá trị bền vững. Việc phụ thuộc vào bác sĩ thời vụ — từ sự đứt gãy của khoa tiêu hóa tại Palmerston North đến ca trực ở các địa phương khác — đều gây tốn kém cho cả bệnh nhân lẫn đồng nghiệp.
Ông Malcolm Mulholland từ tổ chức Patient Voice Aotearoa đưa ra giải pháp giữ chân nhân lực:
"Tôi không hiểu sao Health NZ không áp dụng chính sách ràng buộc sinh viên y khoa xuất sắc sau khi tốt nghiệp về làm việc tại các vùng thiếu nhân lực, đổi lại là hỗ trợ xóa nợ vay sinh viên. Chi phí này chắc chắn vẫn rẻ hơn việc đi thuê bác sĩ thời vụ tràn lan."
Bộ trưởng Y tế Simeon Brown (Ảnh tư liệu). (Nguồn: Getty)Bộ trưởng Y tế Simeon Brown đã gửi văn bản yêu cầu Chủ tịch Health NZ nhanh chóng chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc bác sĩ thời vụ sang tuyển dụng bác sĩ chuyên khoa cố định, ưu tiên các khu vực đang quá tải.
Văn phòng Bộ trưởng khẳng định: Mục tiêu dài hạn là xây dựng một hệ thống y tế vững chắc, ổn định với đội ngũ nhân sự cố định trên toàn quốc, đảm bảo người bệnh nhận được sự chăm sóc kịp thời và chất lượng nhất.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang