New Zealand vừa chính thức tham gia một dự án thúc đẩy năng lực tác chiến bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Phía Mỹ đánh giá đây là dự án "bản lề" và là "nền móng" để giành chiến thắng trên các chiến trường tương lai.
Văn phòng của ông Chris Penk cho biết sẽ xin phê duyệt từ Nội các như một phần của kế hoạch hiện đại hóa kỹ thuật số. Ảnh: Nick Monro / RNZDự án mang tên Arcadia nhằm mục đích xây dựng một hệ thống chỉ huy chiến trường chung. Hệ thống này giúp Mỹ và các đối tác trong liên minh tình báo Five Eyes (Ngũ Nhãn) đạt được tốc độ tấn công thần tốc như từng triển khai trong cuộc chiến tại Iran.
Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand, ông Chris Penk, cho biết sẽ sớm xin phê duyệt ngân sách từ Nội các cho dự án Arcadia như một phần của kế hoạch hiện đại hóa kỹ thuật số.
"Dự án này sẽ nâng cấp các hệ thống hiện tại của Lực lượng Phòng vệ New Zealand (NZDF) dùng để liên lạc với các đối tác Five Eyes, giúp việc chia sẻ thông tin giữa các bên trở nên dễ dàng và an toàn hơn", người phát ngôn của Bộ trưởng cho biết.
Phía Lầu Năm Góc gọi Arcadia là "yêu cầu vận hành cấp bách của thời đại", phù hợp với các ưu tiên của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth.
"Đây là xương sống kỹ thuật số của liên minh, là hệ sinh thái giúp trao quyền cho các chiến binh sở hữu ưu thế về dữ liệu và khả năng làm chủ quyết định để giành chiến thắng trên chiến trường hôm nay và mai sau."
NZDF tuyên bố sẽ tham gia đầy đủ vào Arcadia, nhưng "vì lý do an ninh quốc gia, chúng tôi không thể giải thích chi tiết về cách thức hoặc công cụ nào sẽ được sử dụng".
'Mang lại sức mạnh áp đảo'
Cuộc chiến tại Iran đã chứng minh AI có thể đẩy nhanh tốc độ định vị và kiểm tra mục tiêu lên tới 50 lần.
Dù Lầu Năm Góc đã nhanh chóng cam kết chi hàng tỷ USD cho AI, việc liên kết tất cả hệ thống này với các đối tác thân cận nhất vẫn là một bài toán khó. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định Arcadia sẽ giải quyết triệt để vấn đề đó: "Đây là nền tảng cho phép chúng tôi mang lại sức mạnh áp đảo và lợi thế quyết định".
Hiện tại, văn phòng của ông Penk cho biết dự án đang ở giai đoạn thu thập thông tin và "NZDF vẫn chưa chính thức vận hành Arcadia". Các đối tác Five Eyes cho biết họ đang trong một cuộc "chạy nước rút" để xây dựng hệ thống này và phải báo cáo tiến độ công việc vào tháng 11 tới.
Đồng bộ với chiến lược của Bộ trưởng Hegseth
Dự án Arcadia được công bố ngay sau khi các nhà lãnh đạo quốc phòng của Mỹ, New Zealand, Úc, Anh và Canada kết thúc Hội nghị Thượng đỉnh Lãnh đạo Kỹ thuật số Hợp nhất vào tháng trước.
Các đại diện của liên minh Five Eyes cam kết tham gia Dự án Arcadia - từ trái sang: Ross Ermel (Canada), Chuẩn tướng Esther Harrop (New Zealand), Kirsten Davies (Mỹ), Charles Forte (Vương quốc Anh) và Chris Crozier (Úc). Nguồn: LinkedIn/Bộ Quốc phòng MỹLầu Năm Góc ca ngợi dự án là bước đi "định hình không gian chiến trường kỹ thuật số", đồng thời nhất quán với phương châm "hòa bình thông qua sức mạnh công nghệ" của Bộ trưởng Hegseth — một cách nói tương đồng với khẩu hiệu nổi tiếng "Hòa bình thông qua sức mạnh" của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Khi được hỏi về vấn đề chủ quyền quốc gia khi tham gia dự án, văn phòng ông Penk khẳng định: "Tương tự các thỏa thuận Five Eyes trước đây, yêu cầu chủ quyền của mỗi quốc gia luôn được duy trì". NZDF bổ sung thêm rằng mục tiêu của dự án là chia sẻ thông tin tốt hơn trong khi vẫn bảo vệ được các nghĩa vụ và lợi ích dữ liệu có chủ quyền.
Hệ thống của các hệ thống
Trước đó, tờ Otago Daily Times dẫn lời hai nhà bình luận địa phương tỏ ra hoài nghi, gọi Arcadia là dự án "ảo tưởng" và thiếu thực tế.
Tuy nhiên, Lầu Năm Góc hiện sở hữu ngân sách khổng lồ để xây dựng "hệ thống của các hệ thống" và đã nghiêm túc thực hiện việc này từ năm 2022. Mỹ đã chi khoảng 350 triệu USD cho các dự án chỉ huy và kiểm soát chung (chương trình 'C5'). Dự kiến, mức chi hằng năm cho chương trình này sẽ tăng hơn 5 lần trong năm tài chính 2027, phần lớn để mở rộng quyền truy cập vào Maven — hệ thống AI thông minh từng được sử dụng tại Iran.
Maven đóng vai trò cốt lõi trong việc hiện thực hóa các tham vọng quân sự nhờ khả năng tích hợp dữ liệu, lập kế hoạch tác chiến, tự động phát hiện và phân tích mục tiêu. Gần đây nhất, Nhật Bản cũng đang tích hợp Maven vào chuỗi chỉ huy, trong khi Úc đã tiến hành thử nghiệm hệ thống này. Ngược lại, NZDF cho biết họ chưa có ý định làm theo.
Lớp trao đổi dữ liệu linh hoạt
Về mặt kỹ thuật, Arcadia được thiết kế để xây dựng một lớp trao đổi dữ liệu nằm trên các hệ thống quốc gia hiện có của Five Eyes.
Thiết kế này được đưa ra theo yêu cầu của một số quốc gia thành viên, nhằm vượt qua rào cản về quy định mua sắm nội địa và bảo mật, giúp các nước có hệ thống dữ liệu chênh lệch về quy mô và tốc độ vẫn có thể kết nối mượt mà với nhau.
Bên cạnh đó, các nước đối tác cũng tích cực triển khai các công nghệ liên quan. Anh hiện đang xây dựng mạng lưới tác chiến kỹ thuật số giúp tối ưu hóa tốc độ và hiệu suất định vị mục tiêu, chỉ huy và kiểm soát (C2), tình báo, giám sát và nhận thức tình huống.
'Làm lóa mắt, lừa gạt và tiêu diệt'
Các hệ thống chỉ huy và kiểm soát (C2) sẽ tích hợp các cảm biến (như vệ tinh, drone) với vũ khí và cơ chế ra quyết định dựa trên việc chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. Arcadia sẽ đặt nền móng để biến khối lượng dữ liệu khổng lồ của đồng minh thành một bức tranh vận hành chung, đồng nhất.
Mục tiêu cốt lõi của chiến lược này, như Đô đốc Samuel Paparo - Chỉ huy Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ - nhận định, là ngăn chặn và vô hiệu hóa "lưới áp chế" gồm các cảm biến và thiết bị phóng của đối thủ trên Thái Bình Dương.
"Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bẻ gãy khả năng quan sát, thấu hiểu, quyết định và hành động của đối phương trên mọi miền tác chiến; có thể làm lóa mắt, lừa gạt và tiêu diệt các thành phần giúp đối phương duy trì ưu thế ra quyết định."
Hội nghị tiếp theo của dự án Arcadia dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 11 tại Sydney, Úc.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang