Từng bị xem thường là quá hẻo lánh và lạnh giá, Central Otago giờ đây đã khẳng định vị thế trên trường quốc tế với 81% diện tích trồng giống nho Pinot Noir. Chuyên gia Joelle Thompson phân tích hành trình bứt phá ngoạn mục của vùng làm vang danh này.
Nhà làm rượu Blair Walter của hãng Felton Road.Từ một vùng biên giới hoang sơ trở thành thủ phủ rượu vang phát triển toàn diện chỉ trong ba thập kỷ, câu chuyện của Central Otago tựa như một kỳ tích sau một đêm trên bản đồ vang thế giới. Từ 7 hecta trồng thử nghiệm khiêm tốn năm 1989, Central Otago đã mở rộng diện tích lên 2.163 hecta ngày nay, trở thành vùng sản xuất rượu vang lớn thứ ba tại New Zealand. Gần 30% diện tích nho tại đây đã đạt chứng nhận hữu cơ hoặc đang trong quá trình chuyển đổi, trong đó 81% đất canh tác dành riêng cho Pinot Noir.
Tuy nhiên, vào thời điểm vùng đất này bắt đầu mở rộng diện tích vào giữa những năm 1990, không ít tiếng nói từ phía Bắc đã gạt phăng tiềm năng của vùng phía Nam xa xôi. Họ cho rằng nơi đây quá lạnh, quá hẻo lánh và hoàn toàn không hợp để làm nông nghiệp trồng nho.
Vậy các nhà làm rượu nơi đây đã gặt hái thành công nhanh chóng bằng cách nào?
Đó là câu chuyện về sự hợp lực, định hướng chiến lược đúng đắn và yếu tố thời điểm.
"Xét về mốc thời gian, Martinborough bắt đầu làm vang Pinot Noir từ những năm 1980, trong khi chúng tôi mãi đến giữa thập niên 1990 mới khởi động. Tuy nhiên, đó là thời điểm thị trường thế giới đang khao khát những hương vị mới. Chúng tôi đã đón đầu làn sóng đó bằng những dòng vang chất lượng cao và tầm nhìn quốc tế ngay từ bước khởi đầu," ông Blair Walter, nhà làm rượu tại nhà máy Felton Road từ năm 1996, chia sẻ.
Trước đó một chút, những niên hiệu vang hiện đại đầu tiên tại Central được khai phá bởi những người tiên phong như cựu nhà báo Alan Brady — người sáng lập Gibbston Valley Wines (nay đã bán), sau đó thành lập Mt Edward (cũng đã bán) và hiện đang sản xuất dòng Pinot Noir "The Wild Irishman". Tiếp đó, anh em nhà Hay thành lập Chard Farm, gia đình Dicey gầy dựng Mt Difficulty Wines (sau này chuyển nhượng lại để mở Dicey Wines). Nam diễn viên nổi tiếng Sam Neill cũng đã trồng vườn nho đầu tiên tại Central vào năm 1993 với mục tiêu ban đầu rất đơn giản: "làm ra một chai vang uống được để đãi bạn bè và gia đình" — một mục tiêu mà sau này ông đã vượt xa mong đợi nhờ tình yêu sâu đậm với vùng đất này.
Bên cạnh những tên tuổi đình đám, nơi đây còn ghi dấu ấn của vô số nhà làm rượu thầm lặng khác. Họ chia sẻ chung một khát vọng: tạo ra những chai Pinot Noir thượng hạng, cùng nhau làm tiếp thị và quảng bá cho thành công chung. Trong số tất cả những triết lý làm rượu mà tôi từng nghe qua trong suốt sự nghiệp viết về rượu vang, tinh thần bền vững và nhất quán nhất chính là lời tuyên ngôn từ Central: Thành công của một người là thành công của tất cả.
Một vũ khí chiến lược khác tạo nên sức hút của rượu vang Central Otago chính là sự tập trung vào các tiểu vùng với những nét đặc trưng khí hậu khác biệt:
• Alexandra: Khí hậu khô hạn, góc cạnh.
• Bannockburn, Bendigo, Lowburn, Northburn và Pisa: Nhỉnh hơn về nhiệt độ, ấm áp hơn.
• Wānaka: Khí hậu ôn hòa nhờ sự điều tiết của hồ nước.
• Gibbston Valley: Sản lượng nhỏ nhưng phong cách vô cùng mạnh mẽ.
Thảm thực vật và thổ nhưỡng phong phú của Central được kết nối bởi hệ thống dãy núi, hồ nước, những hẻm gió và thung lũng sông.
Central Otago. Ảnh / 123RFHai nhà sản xuất Misha và Andy Wilkinson bị cuốn hút bởi vẻ đẹp thiên nhiên nơi đây. "Mọi thứ ở Central Otago đều ngoạn mục, từ những dãy núi hùng vĩ, hẻm núi sâu thăm thẳm cho đến các hồ nước nguyên sơ. Chúng không chỉ là phông nền tuyệt đẹp mà còn định hình nên khí hậu khắc nghiệt — yếu tố tạo nên những trái nho có hương vị đậm đà cùng chất vang sống động, thanh lịch," bà Misha chia sẻ.
Nhà làm rượu Rudi Bauer cũng đến đây vì cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ, nhưng chính tiềm năng của rượu vang đã giữ chân ông ở lại. Hiện tại, ông đã biến tấu Pinot Noir thành nhiều phong cách sáng tạo tại xưởng Quartz Reef. Rượu vang sủi hiện chiếm tới 55% sản lượng của xưởng, phần lớn làm từ Pinot Noir theo phương pháp lên men lần hai trong chai truyền thống của vùng Champagne.
"Những gì mọi người nhìn thấy mới chỉ là phần nổi của tảng băng rượu vang tại Central," ông Bauer nhận định. "40 năm qua thật tuyệt vời, nhưng đây mới chỉ là giai đoạn khởi đầu."
Dù mới ở giai đoạn đầu, điều ấn tượng nhất ở Central (bên cạnh cảnh quan thiên nhiên tráng lệ) chính là tinh thần hợp tác chặt chẽ hiếm có. Ngay từ những ngày đầu, tinh thần đoàn kết đó đã biến ngân sách tiếp thị gần như bằng không thành chiến lược: "Hãy mời mọi người đến đây, lắng nghe góc nhìn của họ và xem trải nghiệm đó dẫn chúng ta đến đâu."
Giống như mọi câu chuyện "thành công sau một đêm" khác, kỳ tích này đã mất ít nhất 30 năm gầy dựng. Dù từng có những mẻ vang chất lượng trung bình sản xuất ở quy mô lớn, các nhà sản xuất hàng đầu vẫn luôn kiên định giữ vững chuẩn mực chất lượng. Cố nghệ sĩ Sam Neill từng nói: "Tôi muốn làm ra một chai vang mang hương vị giao thoa giữa đỉnh Mt Aspiring và vùng Burgundy." Việc lồng ghép bản sắc New Zealand vào giống nho huyền thoại của Pháp là một hướng đi hoàn toàn hợp lý, và tôi vẫn cảm nhận trọn vẹn niềm đam mê cháy bỏng dành cho Central Otago trong từng lời nói của ông.
Top 10 chai vang đỉnh cao từ Central Otago
1. 2023 Chard Farm Tiger Pinot Noir (Giá tham khảo: $88) Nho được trồng tại vùng Lowburn mang lại nét quyến rũ, tươi sáng và đậm vị cay nhẹ. Chai vang được đặt theo tên của người quản lý hầm rượu đầy duyên dáng tại Chard Farm — biệt danh "Tiger".
2. 2023 Coal Pit Tiwha Pinot Noir (Giá tham khảo: $85) Dòng sản phẩm mới này được ủ chai 2 năm, mang lại độ sâu và cấu trúc mạnh mẽ cho hương thơm quả mộng tối màu đầy mê hoặc. Vang đậm đà, vị khô và đang ở độ uống rất ngon, có tiềm năng lưu trữ tốt.
3. 2019 Quartz Reef Blanc de Blancs (Giá tham khảo: $95) Sản xuất theo phong cách Champagne với sản lượng giới hạn. Thời gian ủ bã men kéo dài mang lại nốt hương béo ngậy sảng khoái trên nền vị thanh mát, sâu lắng.
4. 2021 Quartz Reef NV (Giá tham khảo: $41.99) Một trong những dòng vang sủi tuyệt vời nhất Aotearoa (New Zealand), làm chủ yếu từ Pinot Noir kết hợp một ít Chardonnay, ủ bã men 2 năm. Hương vị bánh mì nướng đặc trưng, cấu trúc đậm đà, tròn vị.
5. 2021 Misha’s Vineyard Verismo Pinot Noir (Giá tham khảo: $85) Nho thu hoạch thủ công trên sườn đồi nắng ấm thuộc trang trại Bendigo (độ cao 210m – 350m). Chai vang mang lại sự tinh tế, mượt mà như lụa cùng hương quả mộng đen sống động.
6. 2025 Felton Road MacMuir Pinot Noir (Giá tham khảo: $108) Felton Road là thương hiệu tiên phong cho các dòng Pinot Noir đa dạng. MacMuir là tuyệt phẩm mới nhất với hương thơm bùng nổ của trái cây đỏ và đen, độ tinh khiết hoàn hảo. Rất thích hợp để tích trữ hầm vang.
7. 2024 Rockburn The Barrels Bunton Vineyard Gibbston Pinot Noir (Giá tham khảo: $110) Gibbston là tiểu vùng cao và lạnh nhất Central Otago, mang đến hương thơm đậm nét của hoa cỏ, quả lý chua đỏ và vị thảo mộc. Chai này thích hợp để tiếp tục lưu trữ.
8. 2024 Mount Edward Pinot Noir (Giá tham khảo: $55) Dòng Pinot Noir biểu trưng cho sự ổn định của Central Otago, nổi bật với hương anh đào đỏ, hoa đốm tối màu và chút hương xạ hương dại. Một chai vang rất đáng thưởng thức.
9. 2024 Two Paddocks Pinot Noir (Giá tham khảo: $78) Tuyển chọn từ 4 vườn nho thuộc Alexandra, Bannockburn và Gibbston. Mật độ trồng cao, đa dạng chủng giống và kiểm soát sản lượng thấp giúp tạo nên độ phức hợp và sức mạnh trái cây vượt trội.
10. 2024 Valli Gibbston Pinot Noir (Giá tham khảo: $85) Chuyên gia Grant Taylor từng làm việc tại Gibbston Valley 20 năm trước khi thành lập Valli vào năm 1998 (hiện hợp tác cùng Jen Parr và 2 nhà làm rượu khác). Đây là lựa chọn hàng đầu với hương trái cây sống động và tầng hương vị phức hợp tuyệt vời.
Theo nzherald.co.nz – Lani Hoang