Nếu cố tìm một điểm rút tiền mặt gần đây, bạn có thể đã nhận ra sự thay đổi rõ rệt: hàng loạt cây ATM thuộc sở hữu của các ngân hàng lớn đang dần biến mất.
Payments NZ báo cáo rằng khoảng 265 triệu đô la đã bị lừa đảo khỏi các tài khoản ngân hàng tại New Zealand trong năm qua. (Nguồn: istock.com)(Theo Susan Edmunds - RNZ)
Tại nhiều nơi, các máy ATM truyền thống bị thay thế bởi thiết bị của bên thứ ba với mức phí lên tới $2,50 cho mỗi lần rút, hoặc thậm chí bị tháo dỡ hoàn toàn mà không có phương án thay thế.
ANZ — ngân hàng lớn nhất New Zealand — cho biết họ đã cắt giảm 85 cây ATM trong hai năm qua. Ngoại trừ 10 vị trí, hợp đồng thuê mặt bằng của các điểm còn lại đều được chuyển giao cho đơn vị cung cấp độc lập. Cùng thời gian này, Westpac cũng cắt giảm 54 máy ATM.
Theo Ngân hàng Trung ương New Zealand (RBNZ), số lượng chi nhánh ngân hàng trên toàn quốc đã giảm 40% và số máy ATM do ngân hàng quản lý giảm 32% trong vòng một thập kỷ qua. Chỉ tính riêng giai đoạn 2012–2017, tỷ lệ ATM trên một triệu dân đã sụt giảm 14,7%.
Người tiêu dùng và giới chuyên gia nói gì?
Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Consumer NZ bày tỏ sự lo ngại trước làn sóng này. Dữ liệu mới nhất về sử dụng tiền mặt của RBNZ (tháng 9/2025) cho thấy 40,3% người dân vẫn sử dụng tiền mặt cho các chi tiêu hàng ngày, và chỉ có 2,5% khẳng định hoàn toàn không dùng tiền mặt.
Payments NZ báo cáo rằng khoảng 265 triệu đô la đã bị lừa đảo khỏi các tài khoản ngân hàng tại New Zealand trong năm qua. (Nguồn: istock.com)Giải thích về xu hướng cắt giảm, ông Roger Beaumont, Tổng giám đốc Hiệp hội Ngân hàng New Zealand, cho biết các ngân hàng chỉ đang điều chỉnh theo nhu cầu thực tế:
"Chỉ khoảng 1,5% tổng số giao dịch của khách hàng hiện được thực hiện tại ATM và tỷ lệ này giảm dần qua từng năm. Bên cạnh đó, việc thay đổi hợp đồng thuê mặt bằng hoặc các rủi ro về an toàn địa chất (động đất) cũng buộc ngân hàng phải di dời hoặc dỡ bỏ thiết bị."
Bà Claire Matthews, chuyên gia ngân hàng tại Đại học Massey, phân tích rằng chi phí vận hành cao cùng rủi ro an ninh khi lưu trữ tiền mặt khiến các cây ATM kém hiệu quả nếu lượng sử dụng thấp. Người dân hiện có xu hướng chọn rút tiền kèm giao dịch EFTPOS (thanh toán thẻ tại điểm bán) thay vì tìm máy ATM. Đồng quan điểm, bà Chanelle Duley, giảng viên kinh tế tại Đại học Auckland, nhận định đây là một phần trong chiến lược thu hẹp hạ tầng ngân hàng vật lý diện rộng.
Áp lực lên nhóm yếu thế và giải pháp từ Ngân hàng Trung ương
Mạng lưới cố vấn tài chính Fincap cảnh báo việc thiếu hụt ATM gây khó khăn lớn cho người dân, đặc biệt là nhóm dùng tiền mặt để quản lý ngân sách gia đình:
• Khu vực nông thôn: Chi phí và thời gian di chuyển xa để rút tiền làm gia tăng gánh nặng tài chính.
• Khu vực đô thị: Người khuyết tật và người bận rộn gặp nhiều rào cản khi phải xếp hàng hoặc di chuyển quãng đường dài tới các điểm rút tiền miễn phí còn lại.
Ông bạn ơi, coi chừng sắp bị "vặt lông" (lừa sạch tiền) rồi đấy. (Nguồn: istock.com)Trước tình hình này, Ngân hàng Trung ương New Zealand đang hoàn thiện dự thảo quy định khung tiêu chuẩn tối thiểu cho dịch vụ tiền mặt và dự kiến công bố vào cuối tháng tới. Đề xuất này nhằm thiết lập "mức sàn" bảo vệ số lượng và vị trí các điểm rút/nộp tiền, với mục tiêu 95% cư dân đô thị có thể tiếp cận điểm rút tiền miễn phí trong khoảng cách đi bộ.
Dù chi phí đáp ứng tiêu chuẩn ước tính khoảng $100 triệu mỗi năm, số tiền này chỉ chiếm khoảng 1% tổng lợi nhuận hàng năm của toàn ngành ngân hàng. RBNZ hiện đang phân tích hơn 6.000 ý kiến đóng góp trước khi đưa ra quyết định chính thức.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang