Một báo cáo mới công bố đã chỉ trích gay gắt hệ thống tầm soát ung thư cổ tử cung của New Zealand. Báo cáo cảnh báo hệ thống này đang chịu áp lực quá tải nghiêm trọng, thậm chí một đơn vị cung cấp dịch vụ tầm soát đã thốt lên rằng chương trình "được thiết kế để thất bại".
Một báo cáo đã chỉ trích việc triển khai chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung trên toàn quốc. Ảnh / Getty ImagesTheo báo cáo, nhu cầu gia tăng đột biến từ các bộ xét nghiệm virus HPV tự thực hiện tại nhà đã không đi kèm với việc bổ sung nguồn lực tương ứng. Điều này dẫn đến sự chậm trễ nghiêm trọng trong việc soi cổ tử cung và chẩn đoán ung thư, khiến một số trường hợp phát hiện bệnh muộn.
Một đơn vị cung cấp dịch vụ ẩn danh cho biết đã xảy ra "nhiều trường hợp phát hiện ung thư biểu mô nhưng bệnh nhân không được khám trong khoảng thời gian quy định".
Báo cáo năm 2025 của Ủy ban Kiểm tra Quốc hội về Chương trình Tầm soát Ung thư Cổ tử cung Quốc gia vừa được công bố tuần này. Mặc dù tên gọi có chữ "Quốc hội", báo cáo thực chất do các chuyên gia y tế độc lập thực hiện. Kết quả chỉ ra rằng việc triển khai xét nghiệm HPV tại nhà vào năm 2023 đã không được hệ thống y tế hỗ trợ đầy đủ về nguồn lực.
Xét nghiệm HPV tự làm tại nhà vốn được coi là một "bước ngoặt" lớn, cho phép phụ nữ tự thực hiện riêng tư tại nhà, giúp gia tăng tỷ lệ tầm soát ở các nhóm đối tượng ít tiếp cận y tế như phụ nữ da màu Māori và các đảo Thái Bình Dương. Phương pháp này giúp phát hiện virus HPV nguy cơ cao trước khi các tế bào bất thường xuất hiện.
Tuy nhiên, việc mở rộng tự xét nghiệm dẫn đến lượng bệnh nhân cần làm xét nghiệm tế bào học cổ tử cung hoặc soi cổ tử cung tăng mạnh để loại trừ tiền ung thư và ung thư. Báo cáo nhấn mạnh nguồn lực dành cho các xét nghiệm chuyên sâu này không đủ và không đáp ứng được nhu cầu tăng cao dự kiến.
Một đơn vị cung cấp dịch vụ chia sẻ trong báo cáo: "Chuyên khoa soi cổ tử cung bị quá tải bởi các ca chuyển tuyến kể từ khi thay đổi phương thức tầm soát. Sự gia tăng đã được dự báo nhưng chưa từng được bổ sung nguồn lực, vì vậy chúng tôi lâm vào thế thất bại trước những người phụ nữ mà mình đang chăm sóc."
Báo cáo khuyến nghị miễn phí toàn bộ dịch vụ tầm soát ung thư cổ tử cung trên toàn quốc. Chính sách này dự kiến bắt đầu triển khai dưới một số hình thức vào năm tới, bất kể kết quả bầu cử ra sao — bởi cả Chính phủ và Đảng Lao động đều ủng hộ.
Báo cáo cũng chỉ trích Sổ đăng ký tầm soát quốc gia — hệ thống được thiết kế để lưu trữ thông tin, theo dõi hành trình khám và gửi nhắc lịch hẹn cho người dân. Các bác sĩ lâm sàng cảnh báo hệ thống không dễ dàng nhận diện những người thuộc nhóm ít được tầm soát và không thể liên lạc qua email hoặc tin nhắn SMS — vốn là phương thức liên lạc ưu tiên của cộng đồng người Māori, Thái Bình Dương và những người không có địa chỉ cư trú cố định.
Một số người tham gia khảo sát mô tả sổ đăng ký này "không an toàn về mặt lâm sàng" và không hoàn thành vai trò vốn có.
Đáng chú ý, báo cáo ghi nhận trong giai đoạn 2018–2022, tỷ lệ tử vong do ung thư cổ tử cung ở phụ nữ Māori cao gấp đôi so với các nhóm dân cư khác tại New Zealand. Các tác giả nhấn mạnh đến bất bình đẳng y tế và đề xuất mô hình "đồng quản trị" dựa trên Hiệp ước Waitangi (Te Tiriti) cần được "lồng ghép vào tất cả các khâu" của chương trình.
Ayesha Verrall, người phát ngôn về y tế của Đảng Lao động. Ảnh / Mark MitchellTập trung vào tính bình đẳng cùng việc sử dụng thuật ngữ "người có cổ tử cung" (để bao hàm cả người chuyển giới nhưng khiến một số người thấy bất mãn) đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Winston Peters, lãnh đạo đảng New Zealand First.
"Đây là ví dụ điển hình cho sự thiên vị và ảo tưởng quá đà của giới quan chức," ông Peters tuyên bố. "Tư tưởng văn hóa và giới tính vẫn đang bị lồng ghép bởi một số bộ phận, dù Chính phủ đã thể hiện rất rõ lập trường."
"Không hề có cái gọi là 'đồng quản trị dựa trên Hiệp ước Waitangi' hay 'người có cổ tử cung' – họ là phụ nữ trưởng thành. Chương trình Tầm soát Ung thư Cổ tử cung Quốc gia là một chương trình quan trọng, cần tập trung vào phụ nữ có nhu cầu chứ không phải đuổi theo những tư tưởng vô bổ, vô lý và tốn kém."
Bộ trưởng Y tế Simeon Brown lên tiếng chỉ trích đợt triển khai xét nghiệm HPV năm 2023, cho biết ông nhận được tư vấn rằng chương trình đã được thực hiện "vội vã". Ông Brown cho biết Chính phủ đang thực hiện toàn bộ các khuyến nghị từ một báo cáo riêng biệt do Cơ quan Y tế New Zealand thực hiện.
"Chúng tôi đang tập trung cao độ để đảm bảo nguồn lực được bố trí đúng chỗ. Một trong những ưu tiên hàng đầu là cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ soi cổ tử cung nằm trong kế hoạch cải thiện chẩn đoán. Dữ liệu gần đây cho thấy thời gian chờ đợi đã được rút ngắn," ông Brown phát biểu, đồng thời khẳng định ông "không đồng tình" với quan điểm đồng quản trị dựa trên Hiệp ước Waitangi.
Đại diện phe đối lập về y tế của Đảng Lao động, bà Ayesha Verrall — Bộ trưởng Y tế thời điểm triển khai xét nghiệm HPV vào năm 2023 — lưu ý rằng báo cáo đã xác nhận xét nghiệm mới giúp gia tăng tỷ lệ tầm soát, đó là một thành công.
"Phát hiện thứ hai không có gì ngạc nhiên: khi đã cải thiện được khâu đầu vào, trọng tâm tiếp theo là đảm bảo các bước tiếp theo trong quy trình chuyển tuyến hoạt động hiệu quả," bà Verrall nói.
Bà Verrall cho rằng các dịch vụ phụ khoa cần được đầu tư nguồn lực tương xứng: "Theo tôi, đây là khu vực bị thiếu hụt nguồn lực đặc biệt nghiêm trọng. Nhìn chung, ưu tiên sức khỏe phụ nữ là lĩnh vực đầu tư giúp gia tăng việc làm cho các bác sĩ chuyên khoa." Bà cũng bật lại các chỉ trích về đề xuất đồng quản trị, cho rằng phía Đảng Quốc gia đang ưu tiên phương án "không quản trị".
Theo nzherald.co.nz – Lani Hoang