Bộ trưởng Giáo dục Đại học New Zealand khẳng định chính sách miễn học phí năm đầu tiên của Đảng Lao động không mang lại hiệu quả trong việc gia tăng tỷ lệ nhập học hay cải thiện bình đẳng giáo dục. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh dữ liệu mới công bố cho thấy các trường đại học đã nhận tới 1,25 tỷ NZD trong vòng 8 năm qua.
Theo báo cáo tóm tắt của Ủy ban Giáo dục Đại học gửi tới Bộ trưởng Penny Simmonds từ tháng 7 (được Newstalk ZB thu thập theo Luật Thông tin Chính thức), chính sách miễn học phí năm đầu đã chi trả tổng cộng 2,053 tỷ NZD phí đào tạo trong giai đoạn 2018–2025.
Trong tổng ngân sách này:
• Các trường đại học: Nhận 1,25 tỷ NZD.
• Các trường cao đẳng kỹ thuật: Nhận 440 triệu NZD.
• Cơ sở đào tạo tư nhân: Nhận 333 triệu NZD.
• Tổ chức đào tạo nghề theo ngành: Nhận 28 triệu NZD.
• Trường Wānanga (trường đại học truyền thống Maori): Nhận 3 triệu NZD.
Số liệu cho thấy chương trình đã hỗ trợ tài chính cho 307.185 người học từ năm 2018 đến 2025.
Tranh cãi về hiệu quả thực tế của chính sách
Trong một tuyên bố chính thức, Bộ trưởng Simmonds nhận định dù chương trình giúp giảm bớt nợ cho sinh viên, "dữ liệu thực tế phản ánh chính sách này không thực sự làm tăng tỷ lệ nhập học hay cải thiện bình đẳng – những mục tiêu cốt lõi khi thành lập". Bà nhấn mạnh: "Với mức chi phí đắt đỏ như vậy, đây không phải là một khoản đầu tư mang lại hiệu quả tốt."
Trái ngược với quan điểm trên, Nghị sĩ Đảng Xanh Francisco Hernandez lên tiếng bảo vệ chương trình. Ông cho biết chính sách này đã giúp gia tăng khoảng 20% tỷ lệ người Māori tham gia giáo dục đại học – một mức tăng rất đáng kể.
"Những thành quả như giảm chi phí vay nợ và xóa bỏ rào cản nhập học cho sinh viên là những giá trị rất đáng giữ lại," ông Hernandez nhấn mạnh. Việc Đảng Lao động từ chối cam kết khôi phục chương trình này bị ông coi là một "cú tát" đối với người học, cho thấy sinh viên không thể đặt niềm tin vào cam kết chính trị của Đảng Lao động.
Đại diện phát ngôn về Giáo dục Đại học của Đảng Lao động, ông Shanan Halbert, phản bác rằng trách nhiệm thuộc về Chính phủ Đảng Quốc gia và Bộ trưởng Simmonds. Ông chỉ trích chính phủ hiện tại khiến người trẻ mất đi khoản hỗ trợ 1 tỷ NZD và đối mặt với mức tăng học phí tới 19%. Các tài liệu ngân sách cũng tiết lộ không phải toàn bộ số tiền hơn 1 tỷ NZD tiết kiệm được từ việc dừng chương trình đều được tái đầu tư trực tiếp vào ngành giáo dục.
Dù vậy, ông Halbert xác nhận Đảng Lao động sẽ không khôi phục chính sách miễn học phí này mà sẽ công bố các chiến lược mới tập trung vào tính khả thi và khả năng chi trả cho người học.
Nhìn lại các con số thống kê và kế hoạch khai tử
Bộ trưởng Simmonds dẫn chứng các đánh giá chính thức cho thấy việc hỗ trợ học phí không làm thay đổi hành vi của người học. Nhóm sinh viên đi đến năm cuối vốn đã có khả năng hoàn thành khóa học rất cao, do đó việc hoàn trả học phí sau khi tốt nghiệp không giải quyết được rào cản chi phí ban đầu. Đây là lý do chính khiến chính sách này chính thức bị dừng lại vào cuối năm 2026.
Một số thông tin thống kê đáng chú ý về chương trình:
• Mức hỗ trợ: Chi trả tối đa 12.000 NZD cho năm đầu đại học hoặc 2 năm đầu học nghề.
• Mức thụ hưởng trung bình: 5.046,21 NZD/sinh viên (cao nhất ở khối đại học).
• Lĩnh vực phổ biến: Xã hội & Văn hóa, Quản trị & Thương mại, Kỹ thuật.
• Cơ cấu nhân khẩu học: 71% người da trắng (Châu Âu), 19% người Māori, 14% người Châu Á và 12% người gốc Thái Bình Dương.
• Giới tính: 53% người thụ hưởng là nữ giới. Tỷ lệ sinh viên nữ mới tăng 7%, nam tăng 3%, trong khi người Māori có mức tăng trưởng mạnh nhất (18%).
Theo lộ trình, chương trình sẽ chấm dứt hoàn toàn sau năm 2026. Những người hoàn thành chương trình đủ điều kiện trong năm 2026 vẫn có thể nộp đơn xin miễn học phí trong vòng 12 tháng (đến hết ngày 31/12/2027). Ngân sách từ chương trình sẽ được điều chuyển sang các hình thức hỗ trợ trực tiếp hơn cho thanh thiếu niên, bao gồm việc mở rộng Học viện Nghề và các suất Đảm bảo Thanh niên vào đào tạo nghề và việc làm.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang