Thu hút các doanh nhân đến New Zealand nghe có vẻ là một ý tưởng hay. Đất nước này cần sự đổi mới, tăng trưởng kinh tế, năng suất cao hơn và tạo thêm nhiều việc làm.
Ảnh: 123RFTuy nhiên, thực tế lại không hề đơn giản như vậy.
Vào tháng 8 năm ngoái, chính phủ đã đóng cửa chương trình Visa Thị thực Doanh nhân đối với các hồ sơ mới và thông báo ra mắt Visa Đầu tư Kinh doanh mới, hướng đến những người sẵn sàng đầu tư và vận hành các doanh nghiệp đã thành lập tại New Zealand.
Theo chính phủ, chương trình cũ ghi nhận số lượng đơn đăng ký thấp, tỷ lệ từ chối cao và không đem lại tác động kinh tế rõ rệt.
Ngược lại, Visa Đầu tư Kinh doanh nhằm thu hút các nhà kinh doanh giàu kinh nghiệm, những người có thể mang lại nguồn vốn, đồng thời hỗ trợ quản lý và phát triển các công ty hiện có.
Người nhập cư theo diện visa này phải đầu tư ít nhất 1 triệu NZD vào một doanh nghiệp địa phương đã thành lập. Khoản đầu tư 2 triệu NZD sẽ mở ra lộ trình nhanh hơn để đạt quyền thường trú.
Nhưng sự chuyển dịch trọng tâm này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Vấn đề nằm ở đối tượng người nộp đơn mà New Zealand thu hút, hay ở những gì xảy ra với các doanh nhân sau khi họ đến đây?
Sự thất vọng và nản lòng
Trong nghiên cứu về các doanh nhân nhập cư trình độ cao, chúng tôi đã phỏng vấn 22 người về trải nghiệm định cư và xây dựng doanh nghiệp tại New Zealand.
Những người tham gia đến theo nhiều con đường di cư khác nhau, bao gồm visa du học, visa làm việc, Visa Thị thực Doanh nhân và Visa Tác động Toàn cầu (hiện cũng đã đóng).
3 trong số các doanh nhân chúng tôi trò chuyện sau đó đã rời New Zealand. Nhiều người khác đang cân nhắc rời đi vì họ cảm thấy có thể tiếp cận sự hỗ trợ kinh doanh và cơ hội tốt hơn ở các quốc gia khác.
Nhiều người đến với kinh nghiệm kinh doanh phong phú, mạng lưới quốc tế sẵn có và tham vọng phát triển doanh nghiệp. Nhưng chúng tôi nhận thấy họ thường phải chật vật để tạo dựng uy tín, tiếp cận nguồn vốn, khách hàng và đối tác kinh doanh trong hệ sinh thái khởi nghiệp của New Zealand.
Do đó, họ ngày càng tìm đến mạng lưới quốc tế để tuyển dụng nhân sự tay nghề cao, gọi vốn, tìm đối tác và mở rộng sang các thị trường lớn hơn.
Đối với nhiều người, việc tiếp cận sự hỗ trợ này từ bên ngoài New Zealand lại dễ dàng hơn so với tại địa phương. Một doanh nhân đã bày tỏ sự thất vọng:
"Văn hóa ở đây quá bảo thủ khi nói đến đổi mới sáng tạo [...] chúng ta đánh mất sự đổi mới đó vào tay nước ngoài rất nhanh. Nếu ở Úc, tôi có thể làm điều này với quy mô lớn hơn nhiều vì tôi có thể tận dụng hệ sinh thái hỗ trợ ở đó [...] Bạn đã cạn kiệt năng lượng trước khi kịp đến giai đoạn cần phải phát triển."
Khi cố gắng mở rộng quy mô kinh doanh, các doanh nhân ngày càng quan tâm hơn đến những gì các quốc gia khác có thể mang lại. Một số bắt đầu nghi ngờ liệu ở lại New Zealand có phải là quyết định đúng đắn. Một người khác chia sẻ:
"Tôi rất thất vọng về sự hỗ trợ nhận được từ các doanh nghiệp New Zealand, đến mức tôi đang nghĩ đến việc dừng lại. Nếu nhìn vào các đối thủ cạnh tranh, họ có thể bứt phá nhanh hơn nhiều ở Mỹ."
Đối với một số người, những thất vọng này cuối cùng đã dẫn đến điều mà nghiên cứu của chúng tôi gọi là "sự rút lui chiến lược" để đến các quốc gia mà họ tin rằng cơ hội thị trường và gọi vốn dễ dàng hơn.
Khi doanh nghiệp ít phụ thuộc hơn vào New Zealand, việc rời đi cũng trở nên dễ dàng hơn. Một số cuối cùng đã chuyển sang nước ngoài định cư, trong khi nhiều người khác đang cân nhắc điều tương tự.
Những trải nghiệm này cho thấy việc thu hút doanh nhân chỉ bằng visa sẽ không đảm bảo họ sẽ tiếp tục xây dựng các doanh nghiệp thành công và đóng góp vào năng suất của quốc gia.
Bài học cho tương lai
Visa Đầu tư Kinh doanh có thể giúp các công ty đã thành lập tiếp cận nguồn vốn, năng lực quản lý giàu kinh nghiệm và các kết nối quốc tế. Tuy nhiên, nhà đầu tư và nhà doanh nghiệp đóng các vai trò khác nhau.
Doanh nhân là những người tạo ra doanh nghiệp, sản phẩm, công nghệ và thị trường mới. Sự khác biệt này rất quan trọng đối với New Zealand — nơi OECD đánh giá năng suất vẫn còn yếu và cần đẩy mạnh đổi mới, đầu tư cũng như áp dụng công nghệ để cải thiện hiệu quả kinh tế.
Các doanh nhân nhập cư không chỉ đóng góp vốn, mà còn mang lại kiến thức, kinh nghiệm và mạng lưới quốc tế.
Trên 25 quốc gia OECD, tinh thần kinh doanh của người nhập cư ước tính đã đóng góp gần 4 triệu việc làm trong giai đoạn 2011–2021. Báo cáo này cũng chỉ ra rằng "người nhập cư có xu hướng đóng góp vượt trội cho đổi mới sáng tạo do khả năng trở thành doanh nhân của họ cao hơn".
Đối với một nền kinh tế nhỏ và cách biệt về địa lý, những kết nối quốc tế này lại càng trở nên vô giá.
Tập trung mạnh hơn vào các nhà đầu tư có thể giúp giải quyết nhu cầu vốn của New Zealand. Nhưng điều đó không thể thay thế những đóng góp mà các doanh nhân có thể mang lại thông qua các công ty mới và sự đổi mới sáng tạo.
Bản thân chính phủ có vẻ cũng nhận ra sự khác biệt này. Khi thông báo về Visa Đầu tư Kinh doanh, họ cho biết đang xây dựng một lộ trình riêng cho các doanh nhân khởi nghiệp có ý tưởng kinh doanh đổi mới và khả năng mở rộng quy mô.
Khi lộ trình mới cho doanh nhân được giới thiệu, bài học lớn nhất từ hệ thống cũ là chỉ thiết kế visa thôi thì chưa đủ.
New Zealand cũng sẽ cần cung cấp sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn để giúp các doanh nhân nhập cư xây dựng mạng lưới địa phương, tiếp cận nhà đầu tư, khách hàng và phát triển các doanh nghiệp thành công mà không rời bỏ đất nước.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang