Một người đàn ông sống tại Tauranga, đang bị truy nã với cáo buộc bắt cóc một "người vận chuyển tiền" vì dọa tố giác đường dây trốn thuế trong ngành kiwi, vừa bị cảnh sát bắt giữ tại sân bay Auckland sau khi bất ngờ quay trở lại New Zealand.
Nghi phạm 31 tuổi này là đối tượng thứ hai bị khởi tố. Vụ việc diễn ra sau khi cuộc điều tra của tờ Herald vào năm ngoái phanh phui việc hơn 3 triệu NZD đã chảy qua tài khoản ngân hàng của một lao động nhập cư chui làm việc tại các vườn kiwi.
Số tiền này được gửi vào tài khoản của anh ta với hạn mức lên tới 10.000 NZD gần như mỗi ngày trong suốt 6 tháng, sau đó được nạn nhân rút ra dưới dạng tiền mặt để giao lại cho một nhóm tự xưng là "The Syndicate" (Tập đoàn).
Tuy nhiên, khi nạn nhân dọa sẽ phanh phui hành vi trốn thuế này, anh đã bị bắt cóc vào tháng 11/2023, bị hành hung và đe dọa sẽ bị dọa giết nếu không giữ im lặng.
Được sự ủng hộ từ một người quen, người lao động 33 tuổi này đã chủ động tiếp cận Cục Thuế New Zealand và có buổi làm việc với các điều tra viên tại Tauranga vào tháng sau đó. Anh cũng trình báo về vụ bắt cóc và nhận được lời trấn an rằng vụ việc sẽ được chuyển giao cho cảnh sát điều tra, do Cục Thuế có nghĩa vụ phải báo cáo các hành vi gây hại nghiêm trọng.
Dù vậy, Cục Thuế New Zealand đã không báo cáo vụ việc cho cơ quan công an.
Sự thiếu sót này khiến Cảnh sát Tauranga chỉ biết đến vụ bắt cóc 18 tháng sau đó, khi tờ Herald bắt đầu đặt câu hỏi điều tra. Sự chậm trễ này đã cản trở đáng kể quá trình điều tra và gây thất vọng lớn cho nạn nhân.
Vào tháng 2, cảnh sát đã khởi tố một người đàn ông 36 tuổi ở Whakatāne với các cáo buộc cố ý gây thương tích và bắt cóc. Hai người đàn ông khác cũng có tên trong hồ sơ tòa án với tư cách là đồng phạm. Trong đó, một người đã chết, còn người còn lại đang sống ở nước ngoài tại thời điểm phát lệnh bắt giữ.
Tuy nhiên, nghi phạm sống ở nước ngoài đã bị bắt ngay khi vừa đặt chân về New Zealand vào cuối tháng trước.
"Một người đàn ông 31 tuổi đã bị bắt vào ngày 26/8 tại sân bay Auckland khi nhập cảnh lại New Zealand," Thanh tra Aaron Williams cho biết.
Đối tượng đã ra tòa sơ thẩm Manukau vào ngày hôm sau với các cáo buộc cố ý gây thương tích nghiêm trọng và bắt cóc. Đây là diễn biến mới nhất trong vụ bê bối kéo dài này.
Lỗ hổng phối hợp giữa các cơ quan chính phủ
Ngay trước Giáng sinh, tờ Herald đã phanh phui việc Cục Thuế không chuyển giao đơn tố cáo vụ bắt cóc cho cảnh sát vào cuối năm 2023.
Năm ngoái, một nhóm chuyên gia tư vấn cho Nội các Chính phủ đã chỉ ra rằng việc chia sẻ thông tin kém giữa các cơ quan nhà nước là rào cản lớn nhất đối với khả năng chống tội phạm có tổ chức của New Zealand.
"Đây là một ví dụ điển hình," ông Steve Symon, Chủ tịch nhóm tư vấn bộ trưởng về tội phạm có tổ chức, trả lời báo Herald. "Đáng buồn thay, đây gần như là một kịch bản quen thuộc về sự đứt gãy thông tin giữa các cơ quan. Một tình huống như thế này cần sự phối hợp tổng lực giữa Cục Thuế, Cảnh sát và Cục Xuất nhập cảnh New Zealand... để người tố giác có thể yên tâm bước ra ánh sáng và biết rằng mình được bảo vệ an toàn."
Đại diện Cục Thuế từ chối giải thích lý do không báo cáo vụ bắt cóc cho cảnh sát, viện dẫn các quy định trong Luật Quản lý Thuế New Zealand về việc "mọi thông tin nhạy cảm về doanh thu" phải được giữ bí mật.
"Điều 18 của Luật Quản lý Thuế ngăn chúng tôi bình luận về các vấn đề cụ thể của từng người nộp thuế, do đó chúng tôi sẽ không trả lời các câu hỏi này."
Hàng chục nghìn đô la được gửi vào tài khoản ngân hàng của một "người vận chuyển tiền" mỗi tuần, sau đó được rút ra dưới dạng tiền mặt như một phần của đường dây nghi vấn trốn thuế. Minh họa / Paul SlaterMặc dù Cục Thuế và Cảnh sát đã có biên bản ghi nhớ hợp tác cho phép chủ động chia sẻ thông tin để phòng ngừa, phát hiện và điều tra các tội phạm nghiêm trọng, nhưng khung pháp lý này lại không được áp dụng đồng nhất.
Nhóm chuyên gia đã liên tục ghi nhận các phản hồi rằng những hạn chế trong chia sẻ thông tin khiến cơ quan thực thi pháp luật không theo kịp sự biến tướng của tội phạm.
"Tội phạm có tổ chức di chuyển với tốc độ của công nghệ số, trong khi các cơ quan thực thi pháp luật chỉ có thể di chuyển với tốc độ của luật pháp," nhóm chuyên gia viết trong báo cáo tháng 7. "Công chúng có quyền kỳ vọng các cơ quan chính phủ sử dụng thông tin thu thập được một cách hợp pháp để đấu tranh với tội phạm. Nhưng điều đó đòi hỏi thông tin phải được chia sẻ chủ động — điều hiện chưa xảy ra. Đang tồn tại một tư duy e ngại rủi ro đã ăn sâu bám rễ."
Cục Thuế (IR) – nơi nắm giữ các hồ sơ thuế quan trọng cho các vụ án tội phạm có tổ chức – đã bị chỉ tên đích danh. Nhóm tư vấn khuyến nghị cần thiết lập các chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI) về chia sẻ thông tin đối với lãnh đạo các bộ ngành, dưới sự giám sát của một Bộ trưởng chuyên trách.
Tuần trước, bà Casey Costello đã được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tội phạm có tổ chức đầu tiên của New Zealand nhằm tạo ra sự "gắn kết" giữa các cơ quan vốn dĩ hoạt động rời rạc từ trước đến nay.
Nguy cơ trục xuất nhân chứng sống
Trong khi đó, nạn nhân của vụ bắt cóc hiện phải đối mặt với nguy cơ bị trục xuất. Mặc dù là nhân chứng then chốt cho phiên tòa sắp tới, người này vẫn bị buộc phải rời New Zealand sau khi Thứ trưởng Bộ Xuất nhập cảnh từ chối cấp visa.
Bất chấp cảnh sát đưa ra lo ngại về nguy cơ "can thiệp nhân chứng" nếu nạn nhân không còn ở New Zealand, chính quyền vẫn giữ nguyên quyết định.
Luật sư xuất nhập cảnh Matt Robson, cựu Bộ trưởng New Zealand, người đang đại diện cho nạn nhân, nhận định: "Theo kinh nghiệm của tôi, những người tố giác không bao giờ bị trục xuất. Nếu thân chủ của tôi bị trục xuất, nguy cơ bị đe dọa hoặc trả thù là rất rõ ràng." ông Robson đã gửi thư cho Bộ trưởng quản lý 3 cơ quan liên quan để yêu cầu một giải pháp phối hợp thống nhất.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang