Wellington Electricity đang lên kế hoạch tăng phí đường dây lên gần 30% trên toàn khu vực trong những năm tới. Công ty cho biết cơ sở hạ tầng lão hóa, xu hướng dịch chuyển khỏi khí đốt và các trận bão xuất hiện ngày càng nhiều đang gây áp lực lớn lên mạng lưới điện.
Tổng Giám đốc Wellington Electricity, ông Greg Skelton, cho biết giá điện buộc phải tăng để giữ cho mạng lưới vận hành trơn tru. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldTổ chức bảo vệ người tiêu dùng Consumer NZ nhận định đây sẽ là gánh nặng lớn đối với nhiều hộ gia đình vốn đang phải thắt chặt chi tiêu và cắt giảm tiêu dùng điện hàng ngày.
"Chúng tôi không thể chờ đợi lâu hơn"
Ông Greg Skelton, Tổng Giám đốc Wellington Electricity, cho biết từ năm 2028, chi phí điện hàng năm của mỗi hộ gia đình có thể tăng thêm từ 144 NZD đến 168 NZD (khoảng 12 - 14 NZD/tháng), cộng thêm vào mức hóa đơn trung bình 600 NZD/năm hiện tại.
Để nâng cấp mạng lưới, công ty cần đầu tư 1 tỷ NZD trong 15 năm tới. "Chúng tôi không có lựa chọn nào khác. Nếu tiếp tục chờ đợi thêm một thập kỷ, hệ thống sẽ không còn đảm bảo chất lượng dịch vụ mà người dân kỳ vọng," ông Skelton nhấn mạnh.
Phí đường dây được điều chỉnh định kỳ 5 năm một lần dưới sự giám sát của Ủy ban Thương mại New Zealand. Wellington Electricity chuẩn bị xin phép cơ quan này cho tăng giá và đã bắt đầu tham vấn ý kiến cư dân địa phương.
Hiện tại, Wellington có khoảng 65.000 hộ gia đình vẫn dùng khí đốt, nhưng con số này dự kiến giảm nhanh khi người dân chuyển sang sử dụng xe điện và lắp đặt điện mặt trời. Ông Skelton lý giải giá cước của công ty trước đây thuộc nhóm thấp nhất cả nước nhờ tỷ lệ cáp ngầm cao và mức tiêu thụ khí đốt lớn. Tuy nhiên, khi tỷ lệ hộ dân dùng điện mặt trời đạt khoảng 25%, dung lượng tiếp nhận của mạng lưới sẽ chạm ngưỡng giới hạn.
Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldĐể đáp ứng nhu cầu mới, công ty dự kiến tăng nhân sự từ 90 lên 150 người, đồng thời nâng cấp hệ thống CNTT để xử lý dữ liệu lớn. Hiện công ty chỉ thu thập được dữ liệu từ một số trạm biến áp nhất định chứ chưa thể theo dõi chi tiết lưu lượng tiêu thụ theo từng tuyến phố.
Bên cạnh đó, các trạm biến áp lớn trong thành phố — với chi phí thay thế từ 2 đến 4 triệu NZD mỗi trạm — sẽ là ưu tiên đầu tư hàng đầu. Quá trình đấu nối cáp ngầm vào lưới điện quốc gia cũng đòi hỏi khối lượng lớn công tác đào đường và làm rãnh kỹ thuật. Từ tháng 11, công ty sẽ tổ chức các điểm tư vấn trực tiếp để ghi nhận ý kiến từ cộng đồng.
Người dân đối mặt áp lực chi phí sinh hoạt
Tại New Zealand, phí đường dây chiếm khoảng 35% hóa đơn tiền điện (riêng thủ đô Wellington là khoảng 25%). Mức phí này bao gồm chi phí phân phối (cột điện, đường dây, trạm biến áp) và chi phí truyền tải trả cho Transpower để vận hành Lưới điện Quốc gia.
Bên trong phòng điều hành của Wellington Electricity. Ảnh: RNZ / Baz MacdonaldÔng Paul Fuge, Quản lý nền tảng so sánh Powerswitch thuộc Consumer NZ, chia sẻ rằng dù nâng cấp hạ tầng là bắt buộc, việc tăng giá vào thời điểm này sẽ giáng đòn mạnh vào người tiêu dùng.
"Nhiều hộ gia đình đang phải thắt giảm dùng điện đến mức ảnh hưởng sức khỏe. Theo khảo sát mới nhất của chúng tôi, 1 trong 5 hộ gia đình phải chịu lạnh hoặc đi ngủ sớm để tiết kiệm chi phí sưởi ấm," ông Fuge cho biết.
Ông Fuge dự báo phí đường dây trên toàn New Zealand cũng sẽ tăng do tác động kép từ biến đổi khí hậu, làn sóng điện hóa và hạ tầng xuống cấp. Trong 2 năm qua, tổng hóa đơn tiền điện trên toàn quốc đã tăng 20%, phần lớn xuất phát từ cước phí mạng lưới.
Chi phí cho các dịch vụ thiết yếu như điện, nước, giao thông đang vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình do tốc độ tăng giá nhanh hơn lạm phát và thu nhập. Consumer NZ kiến nghị chính phủ cần có chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang năng lượng mặt trời và thiết bị tiết kiệm điện, đồng thời khuyến nghị người tiêu dùng chủ động kiểm tra lại gói cước điện để tránh lãng phí.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang