Hơn 30.000 khách hàng trên khắp vùng Wellington vẫn chưa thanh toán hóa đơn tiền nước đầu tiên của Tiaki Wai, trong khi đợt hóa đơn thứ hai sắp được gửi đến.
Cơ quan quản lý nước Tiaki Wai sẽ bắt đầu gửi hóa đơn đợt hai đến các hộ dân và doanh nghiệp tại Wellington, Lower Hutt, Upper Hutt và Porirua từ cuối tháng 10.
Đợt gửi hóa đơn này diễn ra trong bối cảnh tranh luận ngày càng gay gắt về việc có nên áp dụng mức trần đối với giá nước của Tiaki Wai hay không. Trong khi đó, người dân Wellington đang phải đối mặt với nguy cơ giá nước tiếp tục tăng trong tương lai, khiến nhiều người rơi vào tình trạng căng thẳng và lo lắng nghiêm trọng, theo nhận định của một chuyên gia tư vấn tài chính.
Số liệu được cung cấp cho RNZ cho thấy có 30.116 khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vẫn chưa thanh toán hóa đơn tiền nước của quý đầu tiên, chiếm 18,5% tổng số tài khoản.
Tổng số tiền chưa được thanh toán trong các hóa đơn của quý đầu tiên lên tới 21 triệu NZD.
Giám đốc điều hành Tiaki Wai, Michael Brewster, cho biết cơ quan này đã thu được 89,5 triệu NZD trong tổng số 110,5 triệu NZD tiền hóa đơn đã phát hành. Ngoài ra, khách hàng cũng đã thanh toán trước thêm 3,6 triệu NZD để chuẩn bị cho đợt hóa đơn tiếp theo.
Theo ông Brewster, tỷ lệ tài khoản đã thực hiện thanh toán đạt 82,2% đối với khách hàng hộ gia đình, 71,2% đối với doanh nghiệp và 76,4% đối với các tổ chức phi lợi nhuận, tổ chức cộng đồng và cơ quan chính phủ.
Ông Brewster cho biết Tiaki Wai hiện chưa áp dụng hình thức phạt đối với những khách hàng chưa thanh toán. Tuy nhiên, việc thu đủ tiền là vô cùng quan trọng để công ty có nguồn kinh phí sửa chữa và nâng cấp hệ thống cấp nước đã xuống cấp.
Trong buổi báo cáo trước các nghị viên thành phố tuần này, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tiaki Wai, Will Peet, thừa nhận quá trình thanh toán ban đầu đã gặp một số trục trặc. Tuy nhiên, ông kỳ vọng những vấn đề này sẽ dần được khắc phục. Những khách hàng gặp khó khăn về tài chính có thể tiếp cận chính sách hỗ trợ của cơ quan này.
Ông nói: “Thông điệp của chúng tôi gửi đến tất cả mọi người là nếu quý vị không có khả năng thanh toán hoặc đang gặp bất kỳ khó khăn nào, hãy liên hệ với chúng tôi càng sớm càng tốt để chúng tôi có thể tìm cách hỗ trợ phù hợp.”
Trong phản hồi bằng văn bản gửi RNZ, Tiaki Wai cho biết gần 500 khách hàng đã liên hệ để trao đổi về tình trạng khó khăn tài chính. Trong đó, gần 50 khách hàng với tổng số tiền nợ khoảng 45.000 NZD đã chính thức tham gia các thỏa thuận hỗ trợ thanh toán dành cho người gặp khó khăn.
Tiaki Wai cho biết hiện chưa thể xác định có bao nhiêu người thực sự có ý định từ chối thanh toán các hóa đơn trong tương lai.
Để so sánh, Hội đồng Thành phố Wellington cho biết đã thu được khoảng 95% số tiền thuế bất động sản địa phương phải nộp trong cùng kỳ, với khoảng 10 triệu NZD vẫn chưa được thanh toán.
Hóa đơn tiền nước của người dân Wellington do Tiaki Wai quản lý đã tăng khoảng 13,3% trong năm nay, đưa mức chi trả trung bình lên khoảng 2.390 NZD mỗi năm.
Dự báo hóa đơn tiền nước có thể vượt 6.000 NZD mỗi năm trong vòng một thập kỷ tới đã khiến nhiều cư dân sốc, dẫn đến làn sóng phản đối và các cuộc biểu tình nhằm vào Tiaki Wai trong tháng 8.
Ông Peet cảnh báo rằng những người cố tình không thanh toán hóa đơn để phản đối sẽ phải đối mặt với các biện pháp xử lý.
Ông nói: “Có một nhóm rất nhỏ những người đã quyết định không muốn thanh toán. Tuy nhiên, tôi không cho rằng việc cắt nước là một giải pháp khả thi.”
“Biện pháp tiếp theo có lẽ sẽ là tiến hành thu hồi nợ. Đó có thể là bước xử lý kế tiếp.”
Christine Tawhara, một chuyên gia tư vấn quản lý ngân sách tại Cannon’s Creek, cho biết nguy cơ hóa đơn tiền nước tiếp tục tăng đang khiến nhiều người thuê nhà tìm đến Trung tâm Porirua Whānau để được hỗ trợ cảm thấy lo lắng.
Bà nói: “Chủ nhà của họ đang cân nhắc tăng tiền thuê để bù đắp khoản phí nước tăng thêm, và những người thuê nhà cũng biết điều đó.”
“Điều này thực sự rất khó khăn đối với họ, bởi nếu tiền thuê nhà tăng, họ sẽ buộc phải cắt giảm một khoản chi tiêu nào đó. Và khoản bị cắt giảm lúc nào cũng là tiền ăn uống. Họ luôn phải tiết kiệm bằng cách giảm chi tiêu cho thực phẩm.”
Bà Tawhara cho biết những người hưởng lương hưu mà bà đang hỗ trợ vẫn có thể xoay xở để chi trả mức tăng trong năm nay, nhưng họ vô cùng lo lắng trước khả năng hóa đơn sẽ tăng mạnh hơn trong những năm tới.
Theo bà, nhiều người thậm chí đã phải trì hoãn việc sửa chữa nhà cửa để tiết kiệm tiền và trang trải các hóa đơn sinh hoạt.
Trong chương trình Nine to Noon hôm thứ Năm, Chủ tịch Ủy ban Thương mại New Zealand, John Small, cho biết tổng chi phí mà Tiaki Wai phải gánh chịu, bao gồm các khoản nợ được chuyển giao và quy mô hệ thống hạ tầng xuống cấp cần sửa chữa, đang vượt xa số tiền mà cơ quan này thu được từ người dân Wellington.
Ông được hỏi liệu công ty có đang rơi vào tình trạng “mất khả năng thanh toán về mặt kỹ thuật” hay không.
Ông Small trả lời: “Tôi sẽ không khẳng định như vậy. Tuy nhiên, tôi biết các thành viên Hội đồng quản trị đã cân nhắc vấn đề này từ trước khi công ty chính thức được thành lập vào ngày 1/7.”
“Sau cùng, trách nhiệm của họ là bảo đảm doanh nghiệp duy trì được khả năng thanh toán và hoạt động ổn định về tài chính.”
Ông Small cho biết Ủy ban Thương mại đang áp dụng thêm các quy định giám sát hiệu quả hoạt động nhằm theo dõi liệu Tiaki Wai có đạt được tiến độ trong các kế hoạch nâng cấp và sửa chữa cơ sở hạ tầng hay không.
Tuy nhiên, ông khẳng định cơ quan này sẽ chưa áp dụng mức trần đối với hóa đơn tiền nước ở thời điểm hiện tại.
Ông giải thích: “Dù điều đó có hợp lý hay không, việc đánh giá khả năng chi trả của người dân không nằm trong phạm vi trách nhiệm của chúng tôi. Nhiệm vụ của chúng tôi là bảo đảm các tài sản hạ tầng được quản lý đúng cách và mức giá thu không chênh lệch bất hợp lý so với chi phí thực tế.”
Thị trưởng Wellington, Andrew Little, cho rằng Chính phủ sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc điều chỉnh chính sách cải tổ ngành nước Local Water Done Well, khi các khu vực khác bắt đầu nhận được những dự báo tăng giá nước ở mức đặc biệt cao.
Bộ trưởng Chính quyền Địa phương Simon Watts gần đây nói với RNZ rằng Chính phủ đã tăng cường quyền giám sát của Ủy ban Thương mại, giúp người dân đóng thuế bất động sản địa phương có cái nhìn rõ ràng hơn về hiệu quả hoạt động của các đơn vị cung cấp dịch vụ nước, đồng thời bảo đảm các đơn vị này chịu sự giám sát độc lập.
Ông cho biết: “Những vấn đề về cơ sở hạ tầng cấp nước của Wellington đã được biết đến từ lâu và tích tụ qua nhiều thập kỷ. Mặc dù chương trình Local Water Done Well đã giúp cải thiện sự ổn định tài chính dài hạn cho hệ thống nước của Wellington, nhưng do tình trạng hạ tầng ban đầu quá xuống cấp, tổng chi phí mà người dân đóng thuế tại Wellington phải gánh chịu vẫn cao hơn nhiều so với các đơn vị khác được thành lập theo chương trình này. Thậm chí, một số đơn vị đã giảm được mức phí nước dự kiến so với những gì họ dự báo vào năm ngoái.”
Ông Watts khẳng định việc sử dụng ngân sách của Chính phủ trung ương để hỗ trợ cơ sở hạ tầng cấp nước tại Wellington không nằm trong chính sách của Đảng Quốc gia New Zealand.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang