Một số nghị sĩ đương nhiệm thuộc đảng Quốc gia nhiều khả năng sẽ phải chia tay Quốc hội dựa trên kết quả kiểm phiếu sơ bộ.
Tác giả: Nik Dirga (RNZ)
Các chính khách Nicola Willis, Chris Bishop, Paul Goldsmith và Gerry Brownlee đều là những ứng cử viên tham gia danh sách đảng. Trong bối cảnh đảng Quốc gia được dự báo sẽ giành hơn 40 ghế cử tri địa phương, điều này đồng nghĩa với việc không có ứng cử viên nào chỉ nằm trong danh sách đại diện đảng có thể quay lại Quốc hội.
Nicola Willis (phải) và Paul Goldsmith trả lời báo chí khi vừa tới trụ sở tổng hành dinh của đảng Quốc gia. (Nguồn: Getty)Dù đều xếp thứ hạng cao trong danh sách ưu tiên nhằm tối đa hóa cơ hội tái cử, tỉ lệ phiếu bầu cho đảng Quốc gia trong kỳ kiểm phiếu sơ bộ đã sụt giảm nghiêm trọng — từ 38% tại cuộc bầu cử năm 2023 xuống dưới 30%. Sự sụt giảm này khiến các ứng cử viên thuộc danh sách đại diện đảng đối mặt nguy cơ trượt hoàn toàn.
Tại đơn vị bầu cử Epsom, ông Goldsmith nhiều khả năng chịu thất bại trước đối thủ David Seymour — nghị sĩ đương nhiệm kiêm Lãnh đạo đảng ACT.
Trả lời phỏng vấn báo 1News vào lúc 23h — thời điểm ông Seymour đạt 37,1% và ông Goldsmith đạt 30.5% với hơn 70% số phiếu được kiểm — ông Goldsmith nhận định dù đã "rút ngắn đáng kể khoảng cách", kết quả này vẫn "chưa đủ để lật ngược thế cờ".
"Chúng tôi đã nỗ lực hết sức," ông chia sẻ và nhấn mạnh: "Đó là bản chất của hệ thống đại diện tỷ lệ hỗn hợp (MMP). Điều quan trọng nhất theo tôi là phe trung-hữu nhiều khả năng vẫn duy trì được quyền lực."
"Tôi tin toàn đội đã chiến đấu hết mình. Thế giới đang biến động và cử tri vẫn còn nhiều băn khoăn. Những thông tin nhiễu loạn từ chiến dịch 'bầu cử chiến lược' cũng tạo ra nhiều bất lợi," ông Goldsmith nói thêm, đồng thời khẳng định: "Tôi tin chúng tôi vẫn đủ khả năng thành lập chính phủ."
Nghị sĩ Paul Goldsmith (đảng Quốc gia) nhiều khả năng thất bại trước đối thủ David Seymour tại cuộc đua khu vực Epsom. (Nguồn: Getty)Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Gerry Brownlee (nghị sĩ thuộc đảng Quốc gia) trả lời RNZ rằng khả năng ông quay lại nghị trường gần như bằng không. Ông Brownlee nhận định chiến dịch chia phiếu bầu là nguyên nhân then chốt dẫn đến kết quả đêm nay.
Hiện tượng ghế đôi dư có thể khiến Quốc hội mở rộng thêm từ 10 ghế trở lên nhằm đáp ứng việc đảng Quốc gia giành nhiều ghế cử tri địa phương hơn tỷ lệ phiếu bầu cho đảng. Cơ chế này giúp đảm bảo nguyên tắc đại diện tỷ lệ của Quốc hội nhưng vẫn tôn trọng nguyện vọng cử tri tại từng địa phương.
Những gương mặt cấp cao nào đối mặt nguy cơ rời nghị trường?
Nicola Willis
Bà Willis đứng thứ 2 trong danh sách đại diện của đảng Quốc gia, chỉ sau Thủ tướng Christopher Luxon. Bà hiện đảm nhiệm các chức vụ Bộ trưởng Tài chính, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế và Bộ trưởng Đầu tư Xã hội.
Đương kim Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis không ra ứng cử tại bất kỳ đơn vị bầu cử địa phương nào. (Nguồn: Getty)Vào tháng 12, bà Willis tuyên bố sẽ không ra ứng cử tại bất kỳ đơn vị bầu cử địa phương nào. Tại kỳ bầu cử trước, bà tranh cử tại khu vực Ōhāriu (Wellington) và chịu thất bại sát sao trước ứng viên Greg O'Connor của đảng Lao động (16.305 phiếu so với 17.565 phiếu). Đơn vị bầu cử này sau đó đã được chia tách thành hai khu vực mới.
Chris Bishop
Xếp vị trí thứ 3 trong danh sách, ông Bishop từng là nghị sĩ đại diện khu vực Hutt South. Ông đang bám đuổi quyết liệt với bà Ginny Andersen (đảng Lao động) — người đang dẫn trước khoảng 1.000 phiếu khi 90% số phiếu đã được kiểm.
Ông Chris Bishop nguy cơ bị đối thủ Ginny Andersen (đảng Lao động) vượt mặt tại ghế cử tri Hutt South. (Nguồn: 1News)Cơ hội trở lại Quốc hội của ông Bishop phụ thuộc vào kết quả chính thức được công bố sau vài tuần tới. Ông hiện giữ hàng loạt trọng trách: Bộ trưởng Tư pháp, Bộ trưởng Nhà ở, Bộ trưởng Cơ sở Hạ tầng, Bộ trưởng Cải cách Quản lý Tài nguyên (RMA), Bộ trưởng Giao thông Vận tải và Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Paul Goldsmith
Đứng thứ 6 trong danh sách đảng, ông Goldsmith trực tiếp đối đầu với Lãnh đạo đảng ACT David Seymour tại khu vực Epsom. Tính đến 22h với hơn 50% số phiếu được kiểm, ông Seymour đang dẫn trước khoảng 1.500 phiếu.
Ông Goldsmith nắm giữ nhiều vị trí then chốt trong chính phủ liên minh: Bộ trưởng Tư pháp, Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Văn hóa - Nghệ thuật & Di sản, Bộ trưởng Truyền thông & Báo chí, Bộ trưởng Đàm phán Hiệp ước Waitangi cùng nhiều bộ ngành khác.
Gerry Brownlee
Ông Brownlee là nghị sĩ phục vụ liên tục lâu nhất tại Quốc hội và đang giữ cương vị Chủ tịch Quốc hội. Xếp vị trí thứ 9 và chỉ tham gia danh sách đại diện đảng, ông từng đại diện cho cử tri Ilam (Christchurch) liên tục từ năm 1996 trước khi chuyển sang hình thức danh sách đại diện vào năm 2023.
Năm 2026 có thể là năm cuối cùng ông Gerry Brownlee đảm nhiệm công việc trong chính phủ. (Nguồn: 1News)Trong sự nghiệp, ông từng đảm nhiệm các chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Quốc phòng. Theo 1News, ông Brownlee cho biết đang cân nhắc việc nghỉ hưu và "hoàn toàn không có bất kỳ hối tiếc nào".
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang