Một cộng đồng ven biển tại Wellington đang kỳ vọng thay đổi diện mạo khu vực nhờ dự án xây dựng tuyến đường điêu khắc dưới nước, vườn hải quỳ, rạn nhân tạo và cầu gỗ dạo bộ.
Bản thiết kế ý tưởng cho tuyến đường điêu khắc dưới nước tại vịnh Worser Bay.Câu lạc bộ Thuyền buồm Worser Bay cùng Quỹ Boat & Beach Wise, phối hợp với các hội đồng địa phương, bộ tộc bản địa (iwi) và Tổ chức Đua thuyền New Zealand (Yachting NZ), đã chính thức trình nộp đề xuất đầy tham vọng nhằm thành lập một trung tâm giáo dục - giải trí mới gắn liền với việc phục hồi môi trường tự nhiên.
Đợt lấy ý kiến cộng đồng cho dự án vừa khép lại vào cuối tuần qua. Nhóm phát triển đã có buổi trình bày nguyện vọng trước Hội đồng Thành phố Wellington tuần này.
Dù chưa được cấp ngân sách hay vốn hỗ trợ chính thức để thi công, Hội đồng Thành phố cam kết hỗ trợ tư vấn kỹ thuật công trình biển cho các hạng mục: phục hồi cồn cát, cải tạo đường dốc và cầu gỗ do câu lạc bộ đề xuất. Các hạng mục này nằm trong Quy hoạch Quản lý Khu Bảo tồn Ven biển cập nhật, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2030 – 2033.
Ông Dean Stanley, Chủ tịch Quỹ Boat & Beach Wise, chia sẻ sự hào hứng trước những cơ hội mà dự án mang lại cho cộng đồng, đặc biệt là hệ thống giáo dục. Quỹ cùng Yachting NZ đã phối hợp với các trường học địa phương phát triển chương trình giảng dạy trong 5 năm qua. Nhóm hiện có kế hoạch lắp đặt một container nuôi trồng thủy hải sản dài 12m (40-foot) nhằm thúc đẩy các hoạt động học tập thực tế.
Container 12 mét (40-foot) giúp nâng cao hiệu quả giáo dục nuôi trồng thủy hải sản.Bản thiết kế khái niệm của dự án — bao gồm cả tuyến đường điêu khắc — do Chương trình Kiến trúc Cảnh quan thuộc Đại học Te Herenga Waka Victoria Wellington thực hiện. Ông Stanley cho biết mục tiêu chính của tuyến đường điêu khắc dưới nước là gia tăng mật độ sinh vật biển bằng cách tạo lập môi trường sống mới, đồng thời phục vụ cho các chương trình ngoại khóa và đón tiếp du khách.
"Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ trở thành một điểm đến du lịch thu hút. Du khách có thể đến trải nghiệm, tìm hiểu hệ sinh thái qua container nuôi trồng thủy sản trước khi trực tiếp hòa mình xuống làn nước," ông Stanley nhấn mạnh.
Ý tưởng này ban đầu xuất phát từ chính các em học sinh Trường Trung học Wellington khi tham gia khóa học tại trung tâm giáo dục Worser Bay. Hiện Úc đã có ít nhất 3 công trình tương tự, nhưng New Zealand vẫn chưa có dự án nào.
Dự án định hướng áp dụng phong cách thiết kế của nghệ sĩ Jason DeCairnes Taylor — người tiên phong trong nghệ thuật điêu khắc dưới nước với nhiều tác phẩm nổi tiếng toàn cầu, tiêu biểu là Bảo tàng Nghệ thuật Dưới nước (MOUA) tại rạn san hô Great Barrier. Các tác phẩm này vừa đóng vai trò như những rạn san hô tự nhiên thu hút sinh vật biển, vừa giảm tải áp lực du lịch cho các khu vực san hô tự nhiên khác.
Sự phát triển của san hô trên tác phẩm điêu khắc dưới nước của nghệ sĩ Jason DeCairnes Taylor tại Bảo tàng MOUA.Ước tính sơ bộ chi phí hoàn thiện toàn bộ dự án ven biển này rơi vào khoảng 1 triệu NZD (tổng chi phí chính xác sẽ được tính toán sau khi có bản thiết kế chi tiết). Thiết kế của các bức điêu khắc sẽ được tuyển chọn qua một cuộc thi mở: nhóm nghiên cứu sẽ chọn ra khoảng 6 tác phẩm xuất sắc nhất, sau đó kêu gọi nguồn vốn tài trợ để hiện thực hóa và lắp đặt.
Dù chưa ban hành quy chuẩn thiết kế chính thức, ông Stanley kỳ vọng các tác phẩm sẽ phản ánh đậm nét lịch sử và những câu chuyện văn hóa giàu bản sắc của vịnh Worser Bay.
Phối cảnh tuyến cầu gỗ dạo bộ dự kiến tại Worser Bay.Ngoài ra, dự án còn tích cực hỗ trợ môi trường địa phương thông qua rạn nhân tạo, vườn hải quỳ, thiết lập "khu vực cấm đánh bắt" và mô hình "vành đai xanh" — bước đệm hướng tới quy chế khu bảo tồn biển do Yachting NZ khởi xướng.
Công trình này cũng thúc đẩy sự phát triển của chương trình Rūnā — dự án từng đoạt giải thưởng Sports Positive Award của Liên Hợp Quốc và Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC). Khởi nguồn từ Worser Bay sau đại dịch Covid-19, Rūnā hiện đã trở thành sáng kiến cấp quốc gia do Yachting NZ điều hành.
Các em nhỏ tham gia hoạt động giám sát sức khỏe môi trường biển cùng Trung tâm Giáo dục Boat & Beach Wise.Các hạng mục khác trong đề xuất bao gồm: đường dốc truy cập mới, cơ sở giáo dục ngoài trời mở rộng và khu lưu trữ — trong đó có nhà thuyền dành cho thuyền waka truyền thống do học sinh địa phương chế tác.
Nhiều năm qua, học sinh đã đóng góp tích cực vào nỗ lực bảo tồn của câu lạc bộ thông qua các dự án như vườn ươm bào ngư (pāua) và thảm tảo bẹ. Ở giai đoạn cuối của đề xuất, chiếc container nuôi trồng thủy sản 12m sẽ là nơi các em nhỏ trực tiếp ươm nuôi các loài sinh vật như bạch tuộc, cá ngựa trước khi thả chúng về khu vực bảo tồn cấm đánh bắt. Container sẽ mở cửa cho công chúng tham quan dưới sự chăm sóc của học sinh, người dân địa phương và các nhà sinh vật học biển.
Khu nhà che cho thuyền waka của trường học địa phương trong bản đề xuất.Trước đó, Câu lạc bộ Thuyền buồm Worser Bay từng được xây dựng lại vào năm 2020 kèm trung tâm giáo dục với kinh phí khoảng 4 triệu NZD. Khoảng 1/4 nguồn vốn do hội đồng thành phố cấp, phần lớn còn lại đến từ nỗ lực quyên góp cộng đồng và các khoản tài trợ.
Hội đồng Vùng Greater Wellington đã cung cấp tư vấn kỹ thuật, cấp phép tài nguyên và hỗ trợ 877 NZD cho công tác lấy ý kiến cộng đồng thông qua Quỹ Môi trường Cộng đồng.
Người phát ngôn đại diện hội đồng nhận định: "Dự án là tấm gương điển hình cho sự hợp tác giữa nhà trường và các nhóm cộng đồng nhằm hướng tới tầm nhìn chung về quản lý môi trường biển. Công trình vừa tạo kết nối trực quan giúp người dân chăm sóc bờ biển, vừa mang lại cơ hội học tập thực tế giá trị cho học sinh."
Phản hồi từ công chúng hiện rất tích cực. Bên cạnh đó, dù không nằm trong hồ sơ chính thức trình hội đồng, câu lạc bộ cũng đang tìm phương án giữ lại phòng xông hơi (sauna) nổi tiếng trên bãi biển để phục vụ cư dân lâu dài.
Theo nzherald.co.nz – Lani Hoang