Đảng Lao động vừa đưa ra cam kết sẽ đảo ngược thay đổi mà chính phủ liên minh trước đó áp dụng đối với cách tính trợ cấp xã hội.
Barbara Edmonds, Chris Hipkins và Arena Williams công bố Kế hoạch Hành động vì Chi phí Sinh hoạt của Đảng Lao động tại trung tâm phân phối trực tuyến Paddock to Pantry. Ảnh: Sylvie WhinrayTheo tuyên bố trong chương trình hành động, Đảng Lao động cam kết sẽ điều chỉnh mức tăng trợ cấp chính hằng năm theo chỉ số tiền lương hoặc tỷ lệ lạm phát — tùy thuộc vào yếu tố nào cao hơn.
Chia sẻ với báo NZ Herald, đại diện Đảng Lao động cho biết chính sách này ước tính tốn khoảng 487 triệu NZD trong vòng 4 năm. Khoản kinh phí này được trích từ ngân sách dự phòng dành cho các tuyên bố trong tương lai thuộc kế hoạch tài chính của đảng, độc lập với khoản dự phòng dành cho các kỳ ngân sách tiếp theo.
Hiện tại, các mức trợ cấp chính đang được điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát, vốn là phương pháp truyền thống áp dụng trong nhiều thập kỷ qua. Cách tính này giúp duy trì sức mua của tiền trợ cấp, nhưng về lâu dài, thu nhập của người hưởng trợ cấp sẽ tụt hậu so với thu nhập của người đi làm — lực lượng có mức tăng lương thường nhanh hơn tốc độ tăng giá tiêu dùng.
Trong khi đó, lương hưu lại được liên kết với cả lạm phát lẫn tiền lương. Điều này đảm bảo lương hưu tăng tối thiểu bằng mức lạm phát, đồng thời tăng theo tốc độ tăng lương nếu thị trường lao động tăng trưởng mạnh hơn. Trên thực tế, lương hưu thường gia tăng theo tiền lương thay vì lạm phát, giúp thu nhập của người nghỉ hưu tăng nhanh hơn so với những người phụ thuộc vào các khoản trợ cấp khác.
Vào năm 2019, Chính phủ Đảng Lao động tiền nhiệm từng gắn mức trợ cấp với tiền lương sau báo cáo của Nhóm Nghiên cứu Phúc lợi Xã hội. Khi đó, Ủy viên Trung ương về Trẻ em đã liên tục kêu gọi thay đổi cơ chế tính này, khẳng định nó sẽ tạo ra tác động “cực kỳ to lớn” đối với cuộc chiến giảm nghèo ở trẻ em.
Tuy nhiên, chính sách này từng trải qua giai đoạn gập gềnh. Sau khi triển khai, New Zealand phải đối mặt với đợt lạm phát bùng nổ, khiến mức tăng theo chỉ số tiền lương thấp hơn so với nếu giữ nguyên theo lạm phát. Khi đó, Đảng Lao động đã phải bù đắp phần chênh lệch này.
Chính sách mới hứa hẹn sẽ khắc phục hạn chế trên nhờ cơ chế "khóa kép" — điều chỉnh mức trợ cấp theo chỉ số cao hơn giữa tăng trưởng tiền lương và lạm phát.
Trước đó, chính phủ liên minh đã đưa cơ chế tính trở lại chỉ số lạm phát truyền thống.
Lên tiếng phản bác động thái này, Lãnh đạo đảng ACT — ông David Seymour — cho rằng chính sách không giải quyết được gốc rễ vấn đề của nền kinh tế, đó là "sự tăng trưởng năng suất lao động yếu kém".
“Chúng ta đang bước vào một cuộc bầu cử mà chi phí sinh hoạt là trọng tâm, nguyên nhân là do chúng ta đã không chú trọng đúng mức vào việc tạo ra tài sản trong 20 đến 30 năm qua. Bất kỳ chính sách nào chỉ tìm cách ‘chia nhỏ con ngỗng đẻ trứng vàng’ đều không thể giải quyết được bài toán cốt lõi của New Zealand,” ông Seymour nhấn mạnh.
Tương tự, Người phát ngôn Tài chính của đảng Quốc gia — bà Nicola Willis — nhận định: “Lại thêm một hứa hẹn đắt đỏ và phi thực tế từ Đảng Lao động.”
“Các khoản trợ cấp hiện đã được bảo vệ trước tác động của lạm phát. Việc gắn trợ cấp với tiền lương chỉ làm gánh nặng nợ nần chất đống lên vai người lao động. Đây là một chính sách phung phí, và cái giá phải trả sẽ là các khoản nợ gia tăng cùng mức thuế cao hơn,” bà Willis chia sẻ.
Theo nzherald.co.nz – Lani Hoang