Các nhà nghiên cứu tại New Zealand đang huấn luyện một nhóm chó chọn lọc để đánh hơi bệnh sán máng – một căn bệnh nhiệt đới nguy hiểm.
Chú chó Labrador màu nâu sôcôla Mac – chú chó thể hiện xuất sắc nhất – đang thực hiện công việc của mình. Ảnh: Đại học WaikatoSchistosomiasis, hay còn gọi là bệnh sán máng, do một loài giun ký sinh gây ra và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Nhóm Nghiên cứu Phát hiện Mùi hương của Đại học Waikato đang huấn luyện những chú chó nhận biết các mẫu nước tiểu bị nhiễm bệnh.
Giám đốc đơn vị này, Phó giáo sư Tim Edward, chia sẻ với chương trình Checkpoint rằng mục tiêu của dự án là tìm hiểu xem loài chó có thể phân biệt được giữa người mắc bệnh sán máng và người không mắc bệnh hay không. Trước đây, chưa từng có nghiên cứu nào thực hiện việc xác định người mắc căn bệnh này thông qua khứu giác.
Ông cho biết: "Đây thực sự là một dự án thí điểm để xem liệu chúng có làm được hay không. Nếu thành công, điều này cho thấy đây có thể là một phương pháp sàng lọc người bệnh hiệu quả tại những khu vực có nguy cơ cao, thường là các quốc gia đang phát triển."
Quy trình huấn luyện chuyên nghiệp
Theo ông Edward, ban đầu họ phải huấn luyện những chú chó bằng một thiết bị tự động. Thiết bị này cho phép chúng báo hiệu mẫu dương tính bằng cách giữ mũi ở cổng lấy mẫu hoặc đánh hơi và nhấn cần gạt ở bên cạnh.
Sau đó, những chú chó được làm quen với mùi hương mà các nhà nghiên cứu muốn chúng học, trong trường hợp này là mẫu nước tiểu từ những người nhiễm bệnh. Chúng cũng được tiếp cận với mẫu nước tiểu của những người không nhiễm bệnh.
"Bằng cách đó, chúng bắt đầu học cách loại bỏ các mẫu âm tính và đưa ra tín hiệu chính xác với các mẫu dương tính," ông giải thích.
Mac đã bắt đầu cho thấy khả năng phân biệt giữa các mẫu bệnh dương tính và âm tính. Ảnh: Đại học WaikatoÔng mô tả thiết bị này giống như một vòng quay, nơi chó có thể tiếp cận từng mẫu một qua bảng điều khiển phía trước. "Nếu chúng chọn đúng mẫu dương tính, hệ thống sẽ tự động thưởng thức ăn cho chúng."
Chó cưng cộng đồng trở thành "chuyên gia" phát hiện bệnh
Khi được hỏi liệu họ có sử dụng những giống chó đặc biệt nào cho nghiên cứu này không, ông Edward cho biết tất cả loài chó đều có khứu giác vô cùng nhạy bén.
"Chúng đều là những chú chó cưng trong cộng đồng, nhưng chúng tôi tiến hành sàng lọc để chọn ra những cá thể thể hiện tốt trong phòng thí nghiệm và tỏ ra hứng thú với môi trường này," ông nói. "Ngôi sao sáng nhất của chúng tôi hiện tại là Mac, một chú chó giống Labrador màu nâu sô-côla. Điều thú vị là dù dự án mới triển khai khoảng 6 đến 8 tuần, Mac đã thể hiện rõ khả năng phân biệt mẫu dương tính và âm tính."
Đặc biệt, năng lực này được thể hiện ngay cả với những mẫu mà Mac chưa từng ngửi qua bao giờ, giúp chú chó nhanh chóng nhận diện chính xác mẫu bệnh.
Mối đe dọa toàn cầu từ bệnh sán máng
Ông Edward mô tả bệnh sán máng là một căn bệnh quái ác, nghe có vẻ giống như tình tiết trong một bộ phim kinh dị hoặc khoa học viễn tưởng.
"Loài giun dẹp này dành một phần vòng đời bên trong ốc nước ngọt, sau đó rời khỏi cơ thể ốc và sống dưới dạng vi thể trong nước ngọt. Khi con người tiếp xúc với nguồn nước này, chúng có thể thâm nhập qua da, sống trong hệ tuần hoàn, sinh trưởng, đẻ trứng và trú ngụ tại các mô như bàng quang, gan hoặc ruột."
"Căn bệnh gây viêm mạn tính, làm chậm sự phát triển ở trẻ em và thậm chí dẫn đến một số loại ung thư nghiêm trọng. Nó hiện đang ảnh hưởng đến hơn 200 triệu người trên toàn cầu."
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang