Christopher Luxon và Chris Hipkins đã có cuộc đụng độ nảy lửa về mức độ tin cậy, vấn đề sắc tộc và chi phí sinh hoạt trong buổi tranh luận trực tiếp do TVNZ tổ chức. Kết quả ghi nhận nhóm cử trử chưa quyết định có xu hướng ủng hộ Lãnh đạo Đảng Lao động nhiều hơn Lãnh đạo Đảng Quốc gia.
(Nguồn: 1News)Tuy nhiên, đây khó có thể coi là một chiến thắng tuyệt đối cho nhà lãnh đạo phe đối lập – người từng giữ vị trí Thủ tướng.
Kết thúc 90 phút tranh luận tại sự kiện 1News Leaders Debate, 49% thành viên nhóm cử tri bầu chọn Hipkins là người chiến thắng, trong khi Luxon chỉ nhận được 24%. 27% còn lại vẫn chưa đưa ra quyết định.
(Nguồn: 1News)Ở giai đoạn đầu buổi tranh luận, khoảng hai phần ba khán giả đánh giá Hipkins thể hiện tốt nhất. Tỷ lệ này sau đó thu hẹp xuống còn 56% - 44% ở mốc giữa chương trình.
Nhóm cử tri gần 100 người được chia đều giữa những cử tri từng ủng hộ khối cánh hữu và cánh trái trong kỳ bầu cử trước. Kết quả này mang tính khảo sát tại chỗ và không phải là một cuộc trưng trưng cầu dân ý khoa học.
Trong suốt buổi tranh luận, Hipkins tố Luxon "đưa ra những thông tin không đúng sự thật", trong khi Luxon liên tục cáo buộc Đảng Lao động đưa ra những hứa hẹn thiếu cơ sở tài chính.
Phát biểu với báo giới sau sự kiện, Luxon hạ thấp tầm quan trọng từ kết quả của nhóm khảo sát và cho rằng đó "chỉ là 100 người trong một khán phòng". "Thật lòng mà nói, tôi không quá bận tâm. Điều quan trọng nhất là những gì sẽ diễn ra vào ngày 7 tháng 11 tới," ông Luxon khẳng định.
Trong khi đó, Hipkins cho biết ông "khá hài lòng" với phần thể hiện của mình.
Buổi tranh luận do MC Jack Tame của chương trình Q+A dẫn dắt, diễn ra trong bối cảnh chỉ còn một tháng nữa là đến ngày bầu cử 7/11. Theo kết quả khảo sát 1News Verian Poll công bố trước đó, hai khối chính trị đang bám đuổi sát sao, biến Đảng Opportunity (TOP) trở thành nhân tố quyết định cán cân quyền lực.
Những Cam Kết Mới Trên Đường Đua Bầu Cử
Trong suốt phiên tranh luận, cả Hipkins và Luxon đều bị sức ép phải đưa ra cam kết ở nhiều vấn đề nóng. Đáng chú ý là việc gia hạn khoản trợ cấp thuế làm việc $50/tuần cho các gia đình thu nhập thấp (dự kiến hết hạn vào tháng 4/2027).
Cả hai nhà lãnh đạo đều bác bỏ khả năng tăng thuế GST, nhưng từ chối đảm bảo rằng các khoản thuế hay phí hiện hành khác sẽ không gia tăng.
(Nguồn: 1News)Hipkins cho biết Đảng Lao động muốn điều chỉnh trợ cấp xã hội theo cả mức lương và tỷ lệ lạm phát "khi điều kiện ngân sách cho phép", sau khi từng tuyên bố Đảng Lao động chưa đưa ra cam kết chính thức về vấn đề này.
Khi bị chất vấn về lý do tỷ lệ trẻ em nghèo gia tăng dù ông từng hứa sẽ hoàn thành các mục tiêu giảm nghèo cách đây 3 năm, Luxon đã hướng sự chú ý sang mảng giáo dục. "Nếu có một cây gậy phép, điều duy nhất tôi muốn làm là đảm bảo New Zealand có hệ thống giáo dục tốt nhất thế giới, bởi đó là con đường giúp trẻ em tiếp cận các công việc lương cao."
Hipkins tuyên bố ủng hộ việc từng bước cấm phương pháp đánh bắt giã cào đáy biển, trong khi Luxon cho biết ông cởi mở với việc xem xét lại quy định này — lưu ý rằng ngành này đang đóng góp 2 tỷ NZD và tạo ra 9.000 việc làm.
Khi được hỏi về lần gần nhất thay đổi quan điểm ở một vấn đề quan trọng, Hipkins dẫn chứng việc ông đảo ngược quyết định về thuế thặng dư vốn: "Tôi thoải mái thừa nhận điều đó."
Luxon trả lời ông thay đổi lập trường khi nhận được "những lời tư vấn và góp ý chất lượng", nhưng không thể đưa ra một ví dụ cụ thể nào. "Tôi không thể nhớ ra một ví dụ cụ thể nào về mặt chính sách," ông Luxon nói.
Luxon cũng bị hỏi dồn về tuyên bố 3 năm trước rằng chi phí đi chợ hàng tuần của ông chỉ tốn $60. Ông giải thích mình hiện sống một mình khi làm việc tại Wellington và thừa nhận bản thân ăn uống "khá tệ hại", chủ yếu chỉ mua "một hộp kem Fruju, vài quả chuối và kiwis" làm đồ ăn vặt.
Cả hai lãnh đạo xác nhận đều mua bảo hiểm y tế tư nhân và bày tỏ sự tiếc nuối khi chưa dành nhiều thời gian học tiếng Māori.
Trong một khoảnh khắc đồng thuận hiếm hoi, Luxon đề xuất hợp tác với Hipkins để quản lý trí tuệ nhân tạo (AI). Động thái này khiến MC Jack Tame dí dỏm nhận xét ô "đồng thuận" trên bảng Bingo tranh luận của khán giả cuối cùng đã được đánh dấu. Cả hai cho biết đều đang sử dụng AI phục vụ công việc nghiên cứu.
Cuộc Nảy Lửa Về Các Vấn Đề Dân Sinh & Chính Sách
Khi được hỏi liệu người dân New Zealand có sống tốt hơn so với 3 năm trước hay không, Luxon khẳng định họ "tốt hơn nhiều so với kịch bản Chris tiếp tục nắm quyền". Đáp trả lại, Hipkins cho rằng khán giả xem truyền hình "sẽ phải hét lên trước màn hình" vì tuyên bố này.
Về giá xăng kỷ lục, Luxon nhận định Chính phủ không thể kiểm soát giá nhiên liệu vốn đang bị tác động bởi "Donald Trump và cuộc chiến căng thẳng tại Iran".
Luxon cũng cho biết kế hoạch tái cấu trúc gã khổng lồ siêu thị Foodstuffs của Đảng Quốc gia sẽ phụ thuộc vào đề xuất từ Ủy ban Thương mại: "Nếu họ nói không, chúng tôi sẽ không thực hiện."
Dù cùng thừa nhận hệ thống thuế hiện tại thiếu công bằng, giải pháp hai bên đưa ra lại hoàn toàn trái ngược. Hipkins cho rằng nguồn thu từ thặng dư vốn chưa được đánh thuế đúng mức, trong khi Luxon nhấn mạnh: "Chúng tôi muốn người dân nộp thuế ít đi chứ không phải nhiều hơn."
Về y tế, Hipkins cáo buộc Luxon đang phủ nhận khủng khiếp thực trạng ngành, trong khi Luxon cho rằng chỉ số y tế tổng thể đang cải thiện và cam kết miễn phí khám bác sĩ gia đình (GP) của Đảng Lao động sẽ gây quá tải hệ thống. Hipkins phản đòn gắt gao: "Nếu ông phủ nhận quy mô khủng hoảng tại các bệnh viện, ông không phải là người thích hợp để khắc phục nó."
Căng thẳng tiếp tục leo thang ở chủ đề sắc tộc. Hipkins khẳng định sẽ "sa thải ngay lập tức" bất kỳ bộ trưởng nào có "tư tưởng phân biệt chủng tộc" như những phát ngôn mà Luxon phải chấp nhận từ đối tác liên minh NZ First và Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters. Luxon đáp trả rằng ông đã lên tiếng phản đối các phát ngôn phân biệt chủng tộc từ Peters lẫn các lãnh đạo chính trị khác, đồng thời nhắc lại chuỗi bê bối bộ trưởng của Đảng Lao động như cựu Bộ trưởng Tư pháp Kiri Allan hay Stuart Nash.
Về giáo dục, Luxon gọi Hipkins là "Bộ trưởng Giáo dục tồi tệ nhất lịch sử New Zealand" và chỉ trích ông "xoay như chong chóng" khi hiện ủng hộ lệnh cấm điện thoại tại trường học — chính sách do chính quyền tiền nhiệm khởi xướng. Hipkins tuyên bố sẽ bãi bỏ quy định bắt buộc 1 giờ học đọc, viết và toán mỗi ngày như hiện nay để các trường tự chủ phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên, ông thừa nhận Đảng Lao động đã phản ứng quá chậm trước tình trạng tội phạm vị thành niên sau đại dịch.
Về tình hình Gaza, Hipkins nhận định đang diễn ra "một thảm họa diệt chủng" và New Zealand lẽ ra nên công nhận nhà nước Palestine. Luxon cho rằng có "những câu hỏi rất nghiêm trọng" nhưng New Zealand cần tuân thủ phán quyết từ các tòa án quốc tế.
Cuối buổi tranh luận, trong phần hỏi nhanh đáp gọn, hai bên được yêu cầu lựa chọn giữa việc Đội tuyển All Blacks vô địch Rugby World Cup hay Warriors vô địch NRL. Hipkins chọn đội Warriors, trong khi Luxon chọn All Blacks.
Nói về khoảnh khắc tự hào nhất với tư cách người New Zealand, Luxon nhắc đến lần gặp gỡ các binh sĩ Ukraine được huấn luyện bởi quân đội New Zealand. Trong khi đó, Hipkins nhắc lại tinh thần đoàn kết, "sự kiên cường và lòng nhân ái" của đất nước sau vụ xả súng tại nhà thờ Hồi giáo ngày 15/3.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang