Bài viết này là một trong những nội dung được đọc nhiều nhất trên 1News.co.nz năm 2025, lần đầu đăng ngày 6/11.
Năm 2025 từng được kỳ vọng là thời điểm New Zealand thu hẹp khoảng cách thu nhập với Australia và chặn đứng làn sóng người dân rời sang “bên kia eo biển”. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn ngược lại: số người New Zealand sang Australia đạt mức cao kỷ lục, khi ngày càng nhiều người tìm kiếm cơ hội sống và làm việc tốt hơn.
Người New Zealand tại cổng khởi hành chia sẻ lý do họ rời đi. (Ảnh tổng hợp: Vania Chandrawidjaja) (Nguồn: TVNZ)Phóng viên Cushla Norman đã có mặt tại khu vực khởi hành sân bay Wellington để tìm hiểu lý do vì sao người dân New Zealand tiếp tục rời đi.
Thu nhập cao hơn nhưng dòng người ra đi vẫn tăng
Khi cựu Thủ tướng John Key đặt mục tiêu vào năm 2008 rằng đến năm 2025 New Zealand sẽ thu hẹp khoảng cách thu nhập với Australia, thu nhập của người Australia cao hơn người New Zealand tới 32%.
Theo số liệu Bộ Tài chính, khoảng cách này hiện đã giảm còn 24%. Tuy nhiên, nghịch lý là số người di cư sang Australia không giảm mà còn tăng mạnh.
Vậy ai đang rời New Zealand – và vì sao?
Từ cảnh sát sang thợ mỏ: “Cơ hội ở Australia quá lớn”
Shayne Amner (35 tuổi) quyết định rời New Zealand dù chưa có việc làm cụ thể tại Australia.
“Cảm giác khá lo lắng. Tôi chưa từng thất nghiệp suốt 10–20 năm qua,” anh chia sẻ.
Amner hy vọng sẽ làm việc tại một mỏ vàng gần Perth – nơi em trai của bạn đời anh đang làm việc với mức thu nhập khoảng 130.000 đô/năm, dù mới 21 tuổi.
Mức lương là yếu tố then chốt khiến anh ra đi. “Ngay cả khi làm cảnh sát suốt 6 năm, tôi chưa từng kiếm được hơn 100.000 đô,” anh nói.
Shayne Amner (Nguồn: TVNZ)Y tá không xin được việc ở New Zealand, sang Australia có điều kiện tốt hơn
Caroline Webb (31 tuổi) – y tá khoa cấp cứu với 10 năm kinh nghiệm – cho biết cô không thể xin được việc làm tại New Zealand.
“Tôi nộp đơn cho khoảng 4 vị trí nhưng không được mời phỏng vấn lần nào,” cô nói.
Tại Tasmania, Webb đã tìm được việc và đánh giá điều kiện làm việc tốt hơn: số bệnh nhân ít hơn, an toàn hơn và đặc biệt là “có thời gian nghỉ trưa”.
Caroline Webb (Nguồn: TVNZ)Ông bà rời Wairarapa để gần cháu ở Gold Coast
Ivan và Bronwyn Bratina quay lại Gold Coast sau 3 năm sống tại Wairarapa. Trước đó, họ đã sinh sống tại Australia suốt 23 năm.
Dù coi mình là người New Zealand, cả 5 người cháu của họ đều sinh ra ở Australia. “Được ở gần các cháu là lý do lớn nhất,” Bronwyn nói, đồng thời đùa rằng “thời tiết bên đó cũng đẹp hơn”.
Ivan và Bronwyn Bratina (Nguồn: TVNZ)Melbourne “sôi động” hơn Wellington
Sach, một quản lý marketing, đang bay sang Melbourne sau thời gian về thăm quê nhà Wellington.
Cô cho biết Australia có nhiều cơ hội việc làm và hoạt động hơn. “Wellington là một thành phố tuyệt vời, nhưng nhiều hoạt động giảm dần, nhiều nhà hàng yêu thích đã đóng cửa,” cô nói.
Trong khi đó, Melbourne “vẫn rất sôi động và đầy sức sống”.
Sach, quản lý marketingRời đi và không có ý định quay lại
Năm 2024, New Zealand ghi nhận mức di cư ròng âm 30.000 người sang Australia – cao nhất kể từ năm 2012.
Theo Mark Berger, người điều hành dịch vụ hỗ trợ di cư NZRelo, ngày càng nhiều người New Zealand sang Australia không còn xem đó là chuyến đi trải nghiệm tạm thời, mà là chuyển cư lâu dài.
“Chúng tôi thấy nhiều người chuyển hẳn quỹ KiwiSaver sang Australia và nhiều người lớn tuổi sang đoàn tụ với con cái,” ông nói.
Ivan và Bronwyn Bratina – người New Zealand – có năm người cháu sinh ra tại Australia. (Nguồn: TVNZ)Cộng đồng người New Zealand tại Australia ngày càng lớn
Hiện có khoảng 600.000 người sinh ra tại New Zealand đang sống ở Australia, cùng với khoảng 100.000 người sinh ở nước khác nhưng mang quốc tịch New Zealand.
Theo Giáo sư xã hội học Francis Collins (ĐH Auckland), yếu tố gia đình và mạng lưới xã hội đóng vai trò lớn trong việc thúc đẩy dòng di cư.
Mục tiêu 2025 của John Key và tranh cãi chính trị kéo dài
Năm 2008, John Key cam kết thu hẹp khoảng cách thu nhập với Australia vào năm 2025. Tuy nhiên, các đề xuất cải cách mạnh tay từ Lực lượng đặc nhiệm 2025 – bao gồm cắt giảm chi tiêu công, cải tổ phúc lợi, bán tài sản nhà nước – đã bị bác bỏ.
Theo chuyên gia kinh tế Michael Reddell, New Zealand “không đạt được tiến bộ bền vững” về năng suất, yếu tố then chốt quyết định thu nhập dài hạn.
Khoảng cách thu nhập thu hẹp, nhưng chưa đủ
Dù trên giấy tờ khoảng cách thu nhập đã giảm, Australia vẫn hấp dẫn hơn về cơ hội việc làm và mức sống.
Theo Reddell, chính sách nhập cư quá mở cũng là một yếu tố cần xem xét lại, nhằm giảm áp lực lên lãi suất, tỷ giá và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
“Không có giải pháp nhanh”
Cựu Chủ tịch Ủy ban Năng suất Ganesh Nana cho rằng việc giữ chân người lao động là bài toán dài hạn, đòi hỏi chính sách tổng thể liên quan đến nhà ở, giáo dục, y tế, nhập cư, phát triển doanh nghiệp và thích ứng khí hậu.
“Không có giải pháp nhanh. Nhưng đó là con đường duy nhất,” ông nhấn mạnh.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen