Tranh cãi giữa Đảng National và NZ First liên quan đến Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa New Zealand và Ấn Độ đang ngày càng gay gắt, khi lãnh đạo NZ First Winston Peters lên tiếng phản bác Thủ tướng Christopher Luxon vì cho rằng những lo ngại của ông về nhập cư là “sai”.
Lãnh đạo NZ First Winston Peters cho rằng hàng chục nghìn người Ấn Độ có thể sẽ đến New Zealand theo thỏa thuận này. Ảnh: Mark MitchellPhát biểu tại một buổi họp báo ở Quốc hội hôm thứ Năm, Bộ trưởng Thương mại Todd McClay đã chủ động bác bỏ những gì ông gọi là “suy đoán” xoay quanh FTA, đặc biệt là các cáo buộc liên quan đến vấn đề di cư, dù không trực tiếp nêu tên ông Peters.
Tranh cãi bùng phát quanh vấn đề nhập cư
Mâu thuẫn giữa hai đảng leo thang từ hôm thứ Tư, khi Thủ tướng Luxon nói với Herald rằng ông Peters đã “sai” khi cho rằng hàng chục nghìn người Ấn Độ có thể đến New Zealand và chiếm việc làm của người Kiwi theo thỏa thuận FTA.
Ông Peters – đồng thời là Bộ trưởng Ngoại giao trong Chính phủ của ông Luxon – đáp trả bằng cách dẫn lại các tuyên bố từ Chính phủ Ấn Độ, trong đó mô tả thỏa thuận là “chưa từng có tiền lệ” về di chuyển sinh viên và cơ hội làm việc sau tốt nghiệp.
Sáng thứ Năm, ông tiếp tục gia tăng chỉ trích trong một tuyên bố chính thức, cho rằng:
“Có rất nhiều lời bàn tán về FTA với Ấn Độ nhưng lại thiếu sự hiểu biết về những hệ quả mà nó mang lại cho New Zealand.”
Lãnh đạo NZ First đặt câu hỏi:
“Tại sao chúng ta lại hào phóng về nhập cư với Ấn Độ hơn bất kỳ FTA nào khác?”
“Vì sao nhập cư lại trở thành trọng tâm của một hiệp định thương mại tự do, thay vì chỉ là thương mại?”
Bộ trưởng Thương mại Todd McClay đã bác bỏ các tuyên bố của ông Winston Peters. Ảnh: Mark MitchellChi tiết FTA chưa được công bố đầy đủ
Toàn văn hiệp định thương mại hiện chưa được công bố, song dự kiến sẽ có thêm thông tin trong những tuần tới, sau khi văn bản được các luật sư rà soát để bảo đảm phản ánh đúng những gì hai bên đã đàm phán.
Tài liệu do Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand (MFAT) công bố cho biết, thỏa thuận sẽ cho phép cấp 1.667 thị thực lao động tạm thời (TEE) cho các ngành nghề đang thiếu hụt kỹ năng.
• Các thị thực TEE có thời hạn 3 năm
• Tổng số người giữ thị thực theo cam kết này không vượt quá 5.000 người tại bất kỳ thời điểm nào trong giai đoạn ba năm
• Con số này tương đương dưới 6% tổng số thị thực kỹ năng mà New Zealand hiện cấp cho công dân Ấn Độ mỗi năm
FTA cũng bao gồm:
• Chương trình Working Holiday với tối đa 1.000 suất cho thanh niên Ấn Độ
• Sinh viên Ấn Độ được phép làm việc tối đa 20 giờ/tuần
• Sinh viên đủ điều kiện tốt nghiệp tại New Zealand có thể xin thị thực làm việc sau tốt nghiệp, trong thời gian giới hạn
Thủ tướng Christopher Luxon nói rằng ông Winston Peters là “sai”. Ảnh: Marty MelvilleTranh cãi về việc đưa theo gia đình
Trong tuyên bố của mình, ông Peters cho rằng 5.000 người lao động tạm thời có thể đưa vợ/chồng và con cái sang New Zealand.
“Với quy mô gia đình tiêu chuẩn gồm hai bố mẹ và hai con, điều này có nghĩa là 20.000 người có thể hiện diện tại New Zealand cùng lúc theo loại thị thực mới dành riêng cho công dân Ấn Độ.”
Ông đặt vấn đề: nếu National cho rằng con số này không đúng, thì liệu có phải người Ấn Độ sẽ bị cấm đưa theo gia đình?
Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại, Quốc phòng và Thương mại, Bộ trưởng McClay khẳng định FTA “không trao bất kỳ quyền nào” cho những người giữ thị thực tạm thời trong việc đưa người thân sang New Zealand.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng theo chính sách hiện hành, bất kỳ ai làm việc tại New Zealand hơn một năm đều có khả năng đưa gia đình sang.
Ông McClay nhấn mạnh:
“Không có gì mới trong FTA này về vấn đề đoàn tụ gia đình. Người lao động Ấn Độ không có quyền lớn hơn bất kỳ lao động kỹ năng nào đến từ các quốc gia khác.”
Ông cũng lưu ý rằng chính phủ hiện tại hoặc tương lai vẫn có toàn quyền điều chỉnh các chính sách này.
“Không có nhập cư trong FTA”
Bộ trưởng Thương mại tái khẳng định trước ủy ban:
“Tôi muốn nói rõ ràng: không có điều khoản nhập cư nào trong hiệp định này. Không ai có quyền đến New Zealand ngoài những gì được cho phép theo chính sách của chính phủ hiện tại hoặc tương lai.”
Trong khi đó, ông Peters cho rằng số lượng đơn xin di cư từ Ấn Độ sẽ tăng mạnh, đặc biệt do không giới hạn số lượng sinh viên.
“Mối lo nghiêm trọng của chúng tôi là mức nhập cư vào New Zealand hiện đã quá cao, nhất là trong bối cảnh kinh tế khó khăn.”
Ông nhấn mạnh, dựa trên nội dung FTA và cách thỏa thuận này được quảng bá tại Ấn Độ, New Zealand nhiều khả năng sẽ chứng kiến làn sóng di cư lớn hơn từ Ấn Độ trong những năm tới.
Bác bỏ trực tiếp nhận định của Thủ tướng Luxon, ông Peters khẳng định:
“Không phải New Zealand First, cũng không phải Chính phủ Ấn Độ là ‘sai’ về điều này.”
Ấn Độ “không quá bận tâm”?
Một tài liệu do phía Ấn Độ công bố cho biết FTA xóa bỏ hạn ngạch số lượng sinh viên Ấn Độ, nhưng ông McClay nói với Herald rằng New Zealand vốn đã không áp trần sinh viên quốc tế.
Ông cho biết bất kỳ chính phủ nào trong tương lai vẫn có thể giới hạn số lượng sinh viên nếu muốn.
Khi được hỏi liệu việc Bộ trưởng Ngoại giao công khai tranh cãi với Thủ tướng có gây bẽ mặt cho New Zealand hay không, ông McClay cho rằng ông Peters đang phát biểu với tư cách lãnh đạo NZ First, và Ấn Độ khó có khả năng quan tâm nhiều.
“Ấn Độ là một quốc gia 1,4 tỷ dân. Họ vừa ký FTA với Liên minh châu Âu và gọi đó là ‘mẹ của mọi thỏa thuận’. Tôi không nghĩ họ đang bận tâm đến New Zealand lúc này.”
Theo nzherald.co.nz – Noo Thuyen