Các luật sư cho rằng quy trình khiếu nại nội bộ của cơ quan di trú chỉ mang tính hình thức, gần như không có tác dụng đối với người xin visa.
Bài của Gill Bonnett, RNZ
Cơ quan Di trú New Zealand (INZ) đã tiếp nhận hơn 6.500 đơn khiếu nại trong năm vừa qua, giảm so với 9.500 đơn vào năm 2019.
Các luật sư di trú Pooja Sundar và Stewart Dalley cho biết, những người nộp đơn từ nước ngoài thường nhận được lý do rất mơ hồ, thậm chí không có lý do nào, về việc vì sao visa của họ bị từ chối.
Các quyết định liên quan đến visa tạm thời như visa du lịch hoặc thăm thân - chỉ có thể được kháng cáo nếu người nộp đơn đã ở trong nước và đang gia hạn visa, hoặc chuyển sang loại visa khác.
Trong những trường hợp đó, INZ buộc phải cung cấp lý do bằng văn bản, đồng thời tạo cơ hội để người nộp đơn phản hồi các lo ngại trước khi quyết định được đưa ra.
Dalley cho rằng việc không áp dụng cơ chế này cho người nộp đơn ở nước ngoài là không công bằng, khi họ chỉ có thể tiếp cận quy trình phản hồi và khiếu nại, vốn không xem xét việc quyết định đó có đúng hay không.
“Tôi nghĩ cần có một người xem xét thực chất nội dung hồ sơ, chứ không chỉ là kiểm tra xem quy trình có được thực hiện đúng hay không,” ông nói.
“Nếu không có cơ chế như vậy, thì các viên chức sẽ được trao quá nhiều quyền tùy nghi trong công việc của họ mà hoàn toàn không có sự giám sát nào, ngoài việc giám sát về mặt thủ tục.”
Thách thức những quyết định sai sót
“Khi viên chức biết trong thâm tâm rằng không ai có thể rà soát quyết định này, rằng nó không thể bị kháng cáo, không có việc xem xét lại, thì động lực nào để họ đưa ra một quyết định đúng đắn? Và có bao nhiêu quyết định sai đang được đưa ra khi không có sự giám sát?” ông nói.
Ông cho biết, khi các quyết định bị đưa lên Tòa án Di trú và Bảo vệ để kháng cáo, hơn một phần ba các trường hợp bị từ chối định cư đã bị lật lại.
Sundar mong muốn các viên chức sẽ yêu cầu thêm thông tin từ những người nộp đơn ở nước ngoài — những người mà lệ phí visa du lịch đã tăng 60% cách đây một năm, lên mức 341 đô la — nếu họ chưa chắc chắn về hồ sơ, đồng thời cho phép xem xét lại các quyết định.
“Tôi đã nghe nhiều câu chuyện và biết những trường hợp các gia đình từ nhiều nơi trên thế giới muốn đến New Zealand để tham dự những sự kiện rất cụ thể, hoặc trong kỳ nghỉ của họ,” Sundar nói.
“Họ có những lý do rõ ràng để quay về [quê nhà] và đã cung cấp thông tin đó cho Cơ quan Di trú New Zealand, nhưng vì có thể do nơi họ xuất thân, hoặc do những giả định của cơ quan di trú về bản thân hồ sơ, họ đã bị từ chối.”
“Và trong tình huống đó, lựa chọn của họ chỉ là nộp lại hồ sơ hoặc gửi khiếu nại. Nhưng quy trình khiếu nại thực sự không đi đến đâu cả. Thế là người nộp đơn phải tính đến việc mua lại vé máy bay, có thể, rồi lại trả lệ phí nộp visa, và trải qua toàn bộ quy trình một lần nữa. Nếu lại bị từ chối, thì mọi thứ quay trở về vạch xuất phát: nộp lại hồ sơ, hoặc tiếp tục khiếu nại.”
“Một hệ thống đáng tin cậy đòi hỏi sự minh bạch, lập luận rõ ràng, và một con đường thực sự để thách thức những quyết định sai sót.”
Trước đây, các tòa án đã phán quyết rằng khi một người đang có sự gắn kết với New Zealand, luật pháp của quốc gia này sẽ áp dụng đối với họ và họ có quyền được bảo đảm các nguyên tắc công bằng tự nhiên.
Tuy nhiên, Dalley cho biết Văn phòng Ủy ban Nhân quyền không thể điều tra các vấn đề liên quan đến di trú, và con đường duy nhất còn lại là khởi kiện tư pháp tốn kém tại Tòa Thượng thẩm.
“Vì vậy, chúng ta đã loại trừ vấn đề này khỏi Đạo luật Nhân quyền, điều này có vẻ hết sức vô lý khi chúng ta ký kết các điều ước quốc tế về nhân quyền, nhưng lại chà đạp lên chúng khi nói đến chính sách di trú của mình. Rõ ràng là có điều gì đó không ổn.”
Cơ quan Di trú New Zealand đã rà soát cách xử lý phản hồi hơn một thập kỷ trước và đưa vào áp dụng một hệ thống mới vào năm 2017.
Hệ thống này bị chỉ trích vì thu hẹp phạm vi những nội dung mà người dân có thể khiếu nại, không cho phép khiếu nại về chính quyết định được đưa ra.
Quản lý bộ phận khiếu nại của INZ, bà Katy Goodwin, cho biết dù những người xin visa tạm thời ở ngoài New Zealand không có quyền chính thức để kháng cáo hoặc yêu cầu xem xét lại, “các viên chức di trú vẫn có thể xem xét lại hồ sơ nếu thông tin mới và có tính thuyết phục được cung cấp kịp thời”.
“Nếu một người ở nước ngoài bị từ chối visa tạm thời, họ nên nộp hồ sơ mới với đầy đủ và chính xác các thông tin cần thiết, đồng thời giải đáp những lo ngại còn tồn tại từ hồ sơ đã bị từ chối. Nếu người nộp đơn không chắc chắn về yêu cầu, họ nên kiểm tra điều kiện của từng loại visa trên trang web của INZ.”
Bà cho biết số lượng khiếu nại trong năm ngoái là mức thấp nhất kể từ khi hệ thống phản hồi mới được triển khai.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang