Kinh tế New Zealand được dự báo sẽ tiếp tục phục hồi chậm trong năm nay.
Bởi Susan Edmunds của RNZ
Nhưng không giống như các đợt phục hồi trước đây, lần này, nền kinh tế khó có khả năng được kéo lên nhờ giá nhà tăng. Hầu hết các dự báo cho thấy giá nhà sẽ tăng ít hơn 5% trong năm nay – và một số chuyên gia dự báo con số này chỉ bằng một nửa.
Michael Gordon, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Westpac, đã công bố một báo cáo mới xem xét liệu nền kinh tế có thể phục hồi bền vững mà không cần sự trợ giúp từ việc giá nhà tăng (vốn thường khiến mọi người cảm thấy giàu có hơn) hay không.
Ông cho biết mình đã gặp phải những sự hoài nghi về việc liệu điều này có khả thi. Nhưng ông khẳng định, phần nào đó, quá trình này đã và đang diễn ra.
"Chi tiêu bán lẻ đã tăng liên tục trong năm quý vừa qua, vào thời điểm mà giá nhà về cơ bản là đi ngang. Nhưng không chắc chắn rằng điều này có thể duy trì được trước những kỳ vọng về giá nhà vẫn còn khá trầm lắng trong năm tới.
"Các tài liệu kinh tế gần đây đã chỉ ra một giải pháp. Ngày càng có nhiều sự ủng hộ cho ý kiến rằng những gì chúng ta quan sát thấy như một 'hiệu ứng tài sản nhà ở' thực chất giống như một hiệu ứng kỳ vọng thu nhập, thứ thúc đẩy cả chi tiêu lẫn giá nhà lên cao."
Ông nói rằng trong quá khứ, rõ ràng khi giá nhà tăng, mọi người có xu hướng sẵn lòng chi tiêu hơn vì họ cảm thấy ngôi nhà của mình đang "tiết kiệm thay cho họ".
"Trước đây chúng tôi đã lưu ý rằng lịch sử cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa tài sản nhà ở và chi tiêu hộ gia đình tại New Zealand, và có lẽ ở đây mối quan hệ này mạnh mẽ hơn so với các nền kinh tế phát triển khác. Nhưng mối quan hệ này không phải lúc nào cũng đúng, đặc biệt là trong những năm gần đây, khi Covid và các phản ứng chính sách sau đó đã dẫn đến sự biến động đáng kể ở cả giá nhà lẫn tiêu dùng."
Ông cho biết ngay cả khi giá nhà không tăng ở nhiều nơi trên cả nước, lãi suất thấp hơn đang tạo ra sự khác biệt cho nền kinh tế. Doanh số bán lẻ đã tăng 0,9% vào tháng 12, cao hơn mức kỳ vọng.
Ông nói có thêm nhiều bằng chứng cho thấy khi mọi người kỳ vọng thu nhập của họ sẽ tăng trong tương lai, họ có xu hướng vừa chi tiêu nhiều tiền hơn, vừa đẩy giá nhà lên cao hơn.
"Mức độ ảnh hưởng đến giá nhà sẽ phụ thuộc vào mức độ phản ứng của phía cung - theo lịch sử, nguồn cung nhà ở của New Zealand khá chậm phản ứng, nhưng có những dấu hiệu cho thấy điều này đang được cải thiện.
"Tất cả những điều này không có nghĩa là hiệu ứng tài sản nhà ở không tồn tại. Nhưng tác động của chúng có thể là khuếch đại chu kỳ kinh tế, thay vì là động lực thiết yếu của nó. Chúng tôi cảm thấy các dự báo về chi tiêu hộ gia đình của mình đã được điều chỉnh phù hợp để khớp với quan điểm về giá nhà – mức tăng trưởng chi tiêu từ 3% đến 4% trong năm tới là hoàn toàn khả thi trong giai đoạn đầu của sự phục hồi, khi nền kinh tế vẫn còn đáng kể năng lực dự phòng chưa được khai thác hết."
Chuyên gia kinh tế trưởng của Simplicity, ông Shamubeel Eaqub, cho biết đã có những khu vực trải qua tăng trưởng kinh tế mà không cần giá nhà tăng.
"Đúng là chúng ta phụ thuộc rất nhiều vào kênh đó để thúc đẩy mọi thứ… thị trường thế chấp bất động sản nhà ở là một nguồn vốn khổng lồ cho bất kỳ loại hình đầu tư nào mà chúng ta thực hiện. Nếu giá nhà không tăng, chúng ta đơn giản là có ít vốn hơn để đầu tư. Và điều đó bao gồm cả đầu tư vào các doanh nghiệp.
"Tầng lớp doanh nghiệp nhỏ thường dựa vào việc vay thế chấp bằng nhà để có thể phát triển kinh doanh. Đó có thể là một trong những rào cản. Nó chắc chắn không biến mất, nhưng liệu điều đó có nghĩa là chúng ta không thể tăng trưởng nếu thiếu nó không? Tôi không nghĩ vậy. Nó có nghĩa là chúng ta có thể tăng trưởng ít hơn hoặc phục hồi chậm hơn để đạt đến trạng thái năng động hơn không? Rất có khả năng."
Ông cho biết đã từng có sự tăng trưởng kinh tế trước khi giá nhà bùng nổ, và một vài giai đoạn trong đó rất mạnh mẽ.
"Thực tế, có thể lập luận rằng khá nhiều đợt tăng trưởng kinh tế mà chúng ta có sau năm 2000 thực sự không có chất lượng tốt… khi tôi nhìn vào lịch sử và nhìn vào các khu vực, có những thời kỳ chúng ta có tăng trưởng kinh tế mà giá nhà không bỏ xa thu nhập. Chúng ta đã có tăng trưởng kinh tế ở các tỉnh lẻ, nơi không phải lúc nào cũng trải qua cơn sốt giá nhà cao."
Ông nói phần lớn sự suy thoái là do thu nhập khả dụng của các hộ gia đình sụt giảm khi giá các mặt hàng thiết yếu tăng lên.
Nhưng cũng có một lượng lớn nhu cầu dồn nén để thực hiện các công việc, cho dù đó là sửa sang nhà cửa, thay thế đồ đạc, đổi xe, đầu tư vào kinh doanh hay bất cứ thứ gì. Mọi người đã có những kế hoạch bị trì hoãn. Suy thoái thường không phải là triệt tiêu mọi thứ mà là khiến mọi thứ bị trì hoãn.
"Việc bảo trì vẫn phải thực hiện. Việc mở rộng vẫn sẽ diễn ra nếu bạn nghĩ rằng khách hàng đang ở đó. Và đó là bài toán con gà và quả trứng. Cái gì có trước? Chắc chắn, tôi nghĩ ngay bây giờ những gì chúng ta thấy là có khá nhiều sự tăng trưởng ở các tỉnh… chúng ta cũng đã có tin tốt cho các hộ chăn nuôi cừu và bò thịt. Lần cuối cùng điều đó xảy ra là khi nào?
"Giá len đã khá tốt trong mùa này tính đến nay. Giá sữa cộng với khoản chi trả từ việc bán các mảng kinh doanh thương hiệu của chúng ta. Sẽ có một lượng tiền kha khá lưu thông quanh đây. Tôi nghĩ điều đó có thể đóng vai trò như một chất xúc tác. Và tất nhiên, cả việc giảm lãi suất đó nữa.
"Điều lớn lao sẽ là chất xúc tác ở đây, tôi nghĩ, là liệu các ngân hàng có đang cho vay hay không. Đó có lẽ là ẩn số lớn nhất… không chỉ về giá cả mà còn về khối lượng tín dụng. Chính nợ mới là thứ thiết yếu giúp khuếch đại chu kỳ."
Ông nói rằng ngay cả khi có cảm giác như một cuộc suy thoái kéo dài và mệt mỏi, một số người vẫn đang sống tốt.
"Không phải ai cũng trải qua điều này như nhau. Tôi nghĩ có một sự rủi ro nếu tin rằng trường hợp nào cũng vậy. Sẽ có những người đã và đang chờ đợi để đầu tư. Họ có nguồn lực, họ có vốn. Họ có kế hoạch. Họ có thể quyết định bây giờ là thời điểm tốt để thực hiện các khoản đầu tư đó."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang