Chương trình truyền hình Origins của TVNZ trở lại với mùa mới, tiếp tục hành trình tìm về cội nguồn của người Māori – lần này tập trung vào 100 năm đầu tiên kể từ khi tổ tiên Māori đặt chân đến Aotearoa (New Zealand ngày nay).
(Nguồn: Được cung cấp)Người dẫn chương trình Scotty Morrison – người từng theo dấu chân tổ tiên qua nhiều vùng đất xa xôi ở Thái Bình Dương, châu Á, Nam Mỹ và cả châu Phi – cho biết mùa mới của Origins mang ý nghĩa đặc biệt khi câu chuyện được kể ngay tại quê hương Aotearoa.
Hành trình của những chuyến waka từ Hawaiki
Mùa mới của Origins tái hiện góc nhìn của làn sóng định cư đầu tiên, những tổ tiên đã vượt đại dương từ Hawaiki trên các waka truyền thống để đến Aotearoa.
“Chúng tôi tập trung vào những waka lớn vẫn được nhắc đến cho đến ngày nay, hành trình của các tổ tiên khi họ đến đây, cách họ thích nghi trong 100 năm đầu tiên – từ văn hóa, tín ngưỡng, hệ thống truyền thừa tri thức cho đến môi trường họ tìm thấy,” Morrison chia sẻ.
Chương trình đưa khán giả quay ngược thời gian, khám phá rừng rậm, đại dương và khí hậu Aotearoa cách đây 800–1000 năm, cũng như cách tổ tiên Māori thích nghi và sinh tồn trong vùng đất mới.
(Nguồn: Được cung cấp)Từ Ethiopia đến Aotearoa – câu chuyện nguồn gốc trọn vẹn hơn
Mùa đầu tiên của Origins từng đưa ê-kíp đến Ethiopia, nơi được coi là “cái nôi của loài người”, để khám phá cách quan điểm phương Tây về nguồn gốc nhân loại giao thoa với các câu chuyện khởi nguyên trong văn hóa Māori.
Tuy nhiên, Morrison cho biết chỉ khi đặt chân đến những địa danh như Raiatea (Tahiti) và cuối cùng là Aotearoa, ông mới cảm nhận được sự kết nối sâu sắc nhất.
“Khi đến Aotearoa, bạn cảm thấy: đây chính là nơi chúng tôi trở thành tangata whenua. Đây là nơi câu chuyện nguồn gốc của chúng tôi thực sự bắt đầu.”
(Nguồn: Được cung cấp)Tikanga Māori dẫn lối cho những cuộc gặp gỡ văn hóa
Origins là một sản phẩm do người Māori dẫn dắt, đã trải qua ba mùa quay, băng qua hàng nghìn km đường biển và đất liền, kết nối lịch sử được lưu giữ trong thiên nhiên, văn hóa và ngôn ngữ.
Các cuộc gặp gỡ với cộng đồng bản địa trên khắp thế giới đều được dẫn dắt bởi tikanga Māori. Morrison – chuyên gia về te reo Māori và nghi lễ truyền thống – cho biết yếu tố văn hóa đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng sự tôn trọng lẫn nhau.
Khi đến một marae cổ ở quần đảo Marquesas, ông đã thực hiện wairea, một nghi thức karakia nhằm thanh tẩy không gian tâm linh trước khi bước vào vùng đất linh thiêng.
“Người dân địa phương nói rằng marae của họ đã rất lâu rồi mới nghe lại ngôn ngữ ấy. Họ cảm nhận được linh khí và mana từ những lời karakia cổ xưa.”
Pounamu – trung tâm của mùa Origins mới
Nếu mùa hai tập trung vào các mối liên kết Đông Polynesia thông qua hành trình của kūmara, thì mùa mới này xoay quanh pounamu (ngọc bích) – vật liệu quý giá đối với những người định cư đầu tiên.
Theo Morrison, câu chuyện về pounamu giống như một “bản đồ”, cho thấy nơi tổ tiên tìm đá để chế tạo công cụ, xây dựng whare và thích nghi với cuộc sống tại Aotearoa.
Chương trình đưa khán giả đến nhiều địa danh nổi tiếng như Motunui, Rangitoto, các đảo quanh Waitematā (vịnh Hauraki), và dãy Alps phía Nam (Kā Tiritiri o te Moana).
Ngoài ra, Origins còn khám phá trang phục kākāhu, môi trường sống và khí hậu mà tổ tiên Māori từng đối mặt.
Hiểu Aotearoa từ góc nhìn của tổ tiên
Morrison hy vọng khán giả sẽ có cảm giác như được quay ngược thời gian 1.000 năm, để thấy rõ những thách thức mà tổ tiên Māori từng đối diện – và sự phi thường trong khả năng thích nghi của họ.
“Đây là chương trình dành cho tất cả những ai đang sống ở Aotearoa. Đây là lịch sử của đất nước bạn đang sống – trước khi chúng ta ở đây, và khi tổ tiên chúng tôi tạo nên Aotearoa như ngày hôm nay.”
Mùa mới của Origins sẽ lên sóng lúc 7h30 tối, thứ Ba ngày 3/2, trên TVNZ 1 và TVNZ+.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen