Thủ tướng Anthony Albanese xác nhận có ba thành viên quốc phòng Úc đã có mặt trên tàu ngầm hạt nhân của Mỹ vừa đánh chìm một tàu của Iran.
Chiếc tàu ngầm này đã tấn công một tàu hộ tống của Iran bằng ngư lôi gần Sri Lanka trong khuôn khổ các cuộc tấn công của Mỹ, khiến 87 người thiệt mạng.
"Thông thường chúng tôi sẽ không xác nhận những vấn đề như vậy, nhưng xét đến các cuộc họp của (Ủy ban An ninh Quốc gia) và sự quan tâm của công chúng, tôi có thể xác nhận rằng có ba người Úc trên con tàu đó," ông Albanese nói với Sky News hôm thứ Sáu.
"Tuy nhiên, tôi cũng có thể xác nhận rằng không có nhân viên Úc nào tham gia vào bất kỳ hành động tấn công nào chống lại Iran."
Các nhân viên quốc phòng Úc có mặt trên tàu ngầm như một phần của chương trình huấn luyện luân phiên thuộc hiệp ước an ninh AUKUS – hiệp ước sẽ cung cấp các tàu hạt nhân cho Úc.
Thủ tướng cho biết các nhân viên quốc phòng Úc là một phần của các thỏa thuận lâu đời để hiện diện trên các con tàu của Mỹ.
"Những gì họ làm là đảm bảo rằng nhân viên Lực lượng Quốc phòng Úc được lồng ghép vào các khí tài quốc phòng của nước thứ ba," ông nói.
"Họ hoạt động tuân thủ luật pháp và chính sách của Úc, và tất nhiên, điều đó đang được thực hiện trên mọi phương diện."
Sự việc diễn ra trong bối cảnh các chuyến bay chở người Úc rời khỏi Trung Đông đang hạ cánh với nhiều ghế trống, do thông báo sát giờ từ các hãng hàng không và những lo ngại về an toàn khiến một số công dân chưa thể về nước.
Hai chuyến bay khác từ Dubai đã hạ cánh và nhiều chuyến bay nữa dự kiến sẽ khởi hành từ khu vực đang bị chiến tranh tàn phá, khi người Úc được khuyến khích giữ vé và liên lạc liên tục với hãng hàng không của họ.
Một máy bay đã hạ cánh xuống Sydney vào tối thứ Năm và một chiếc khác xuống Melbourne vào sáng thứ Sáu, đưa hơn 440 người Úc về nhà.
Một chuyến bay từ Abu Dhabi dự kiến sẽ hạ cánh xuống Sydney vào sáng thứ Sáu.
Emirates dự kiến vận hành thêm bốn chuyến bay từ Dubai trong 24 giờ tới, trong khi Etihad và Qatar Airways đã lên lịch tạm thời cho một số ít chuyến bay, vốn có thể không thực hiện được do đóng cửa không phận.
Các chuyến bay hạ cánh xuống Úc không phải lúc nào cũng đầy chỗ vì hành khách chỉ nhận được thông báo từ hãng hàng không trước vài giờ, và một số người còn do dự vì lo ngại an toàn bay.
Chuyến bay thương mại đầu tiên rời khu vực để về Úc kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng nổ đã hạ cánh vào cuối ngày thứ Tư.
Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke cho biết Úc đã và đang làm việc "rất hợp tác" với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
"Ưu tiên của chúng tôi là có thể đưa người Úc đến nơi an toàn và đưa họ về nhà," ông nói.
Trong khi phe đối lập liên bang kêu gọi triển khai các chuyến bay hồi hương cho những người Úc đang bị mắc kẹt trong khu vực, ông Burke cho rằng các chuyến bay thương mại thông thường vẫn là lựa chọn tốt nhất.
"Thực tế đơn giản là khi bạn có hơn 100.000 người bị mắc kẹt trong khu vực, phương án thuê chuyến sẽ không giải quyết được vấn đề," ông nói.
"Bạn thực sự cần dựa vào các hãng hàng không thương mại."
Người phát ngôn đối ngoại của phe đối lập Ted O'Brien cho biết máy bay quân sự từng được sử dụng trong thời gian ngắn để sơ tán người Úc khỏi Israel vào năm 2025, New Caledonia vào năm 2024 và Afghanistan vào năm 2021.
Có 24.000 người Úc tại UAE, bao gồm khách du lịch và cư dân, trong khi khoảng 115.000 người đang ở khắp khu vực Trung Đông rộng lớn hơn.
Chính phủ liên bang đã triển khai các khí tài quân sự để hỗ trợ công dân và thường trú nhân Úc bị mắc kẹt.
Một máy bay vận tải hạng nặng C17A Globemaster và máy bay tiếp dầu đa năng KC-30A của Không quân Hoàng gia Úc đã được triển khai như một biện pháp phòng ngừa.
Ông Albanese đã vấp phải sự chỉ trích từ phe đối lập sau khi ông hối thúc người Úc chú ý đến các lời khuyên du lịch và tận dụng các lựa chọn thương mại để về nước.
"Chính phủ đang thất bại trong việc ứng phó thỏa đáng," người phát ngôn quốc phòng phe đối lập James Paterson nói với các phóng viên.
"Mọi quốc gia khác có quy mô và số lượng dân thường tương đương đều đang thuê máy bay hoặc gửi máy bay quân sự của họ đến."
Vào thứ Năm, Chính phủ New Zealand thông báo họ sẽ cử hai máy bay của lực lượng quốc phòng để hồi hương công dân của mình.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang