Một cựu quản lý nhà máy lọc dầu tại Marsden Point cho biết đất nước đang tự liên minh với "các bang MAGA của Hoa Kỳ" trong việc theo đuổi nhiên liệu hóa thạch và từ chối các nguồn năng lượng tái tạo.
David Keat trả lời chương trình Morning Report rằng chuỗi cung ứng hydrocarbon đặc biệt dễ bị tổn thương trước những biến động địa chính trị, và New Zealand là kẻ chậm chân sau cùng.
"Chúng ta biết rằng điều gì đó có thể bùng nổ ở Biển Đông, ai biết được Tổng thống Mỹ - Donald Trump có thể làm gì tiếp theo, và vân vân," ông nói.
"Vì vậy, những rủi ro đó xảy ra khá thường xuyên. Khi tôi còn điều hành... chúng tôi thường dự tính điều gì đó sẽ xảy ra một lần mỗi thập kỷ, bạn không bao giờ có thể dự đoán trước được."
Ông cho rằng đất nước cần được bảo vệ trước những cú sốc năng lượng toàn cầu như vậy.
Dầu thô Brent hiện đang giao dịch ở mức dưới 100 USD (170 NZD) một thùng, dẫn đến việc giá tại các trụ bơm trong nước tăng mạnh.
"Nếu tôi điều hành New Zealand, chúng ta nên sử dụng đây làm động lực để hướng tới sự tự chủ về năng lượng."
Keat cho biết điều đó có hai thành phần - sản xuất điện tái tạo 100% và điện hóa dần đội xe vận tải.
"Hầu hết các quốc gia khác trên thế giới ngoài các bang MAGA của Mỹ và New Zealand đều đang thực hiện điều đó một cách nhanh chóng. Vì một lý do nào đó, New Zealand lại đi theo con đường của những năm 1980."
Ví dụ, ông cho biết Nam Úc đang đi đúng lộ trình để đạt mục tiêu sản xuất 100% điện tái tạo vào năm 2027.
"Kết quả là giá điện của họ đã giảm khoảng 30%. Tất nhiên chúng ta lại đang muốn đi theo hướng ngược lại với khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG)."
Xung đột ở Trung Đông đẩy giá xăng dầu lên cao đã làm dấy lên những tranh cãi giữa các đối tác trong liên minh Chính phủ về việc đóng cửa nhà máy lọc dầu.
Keat nói rằng việc đóng cửa là một quyết định thương mại dựa trên lợi nhuận của công ty và không vì lợi ích của New Zealand.
"Tôi cho rằng nếu bạn để tâm đến giá trị chiến lược của tài sản đó, nó chắc chắn không nên được phép bán đi."
Ông nói việc đóng cửa nhà máy lọc dầu đã cắt giảm các lựa chọn của đất nước từ nhiều nguồn dầu thô có thể tinh chế, xuống chỉ còn một vài lựa chọn xăng dầu đã được tinh chế sẵn.
Keat khẳng định cú sốc năng lượng toàn cầu hiện nay nên được chính phủ coi là một "món quà chiến lược".
Trong cuộc tranh luận về việc đóng cửa nhà máy lọc dầu tuần này, nghị sĩ Đảng New Zealand First, Shane Jones, cho biết Đảng Lao động có lỗi vì đã sai lầm khi để nhà máy lọc dầu đóng cửa. Lãnh đạo Đảng Lao động Chris Hipkins nói rằng ông Jones đang không trung thực.
Ông Jones nhắc lại quan điểm của mình khi trao đổi với Midday Report vào thứ Sáu, đồng thời đổ lỗi cho nhà hoạt động công lý xã hội và môi trường Thụy Điển Greta Thunberg vì đã "làm vấy bẩn nhiều đảng phái cánh tả trong Quốc hội New Zealand".
"Chúng ta cũng có thể tăng và gấp đôi công suất lưu trữ nhiên liệu tại Marsden Point, nơi có khả năng lưu trữ lên đến 650, 700 triệu lít. Nhưng khi Đảng Lao động đóng cửa nhà máy lọc dầu, chúng ta đã mất đi lựa chọn đó."
Việc đóng cửa Marsden Point với tư cách là một nhà máy lọc dầu vào tháng 4 năm 2022 là một quyết định kinh doanh, được đưa ra bởi các chủ sở hữu tư nhân của nó, ông Hipkins nói.
Lãnh đạo Đảng ACT David Seymour cũng bất đồng quan điểm với đồng nghiệp trong liên minh. Ông nói chi phí lọc dầu tại Marsden Point đắt hơn so với những nơi khác, và quyết định đóng cửa là một quyết định kinh doanh.
Việc duy trì hoạt động của nhà máy lọc dầu sẽ đồng nghĩa với việc tăng thuế nhiên liệu, trong khi hầu như không có cải thiện nào về an ninh cung ứng, ông nói.
Sự việc diễn ra sau khi các bộ trưởng chính phủ họp vào tối thứ Tư để thảo luận về an ninh nhiên liệu của đất nước khi cuộc chiến đang diễn ra ở Iran gây áp lực lên nguồn cung.
Hiện tại, đất nước có khoảng 52 ngày dự trữ nhiên liệu, bao gồm lượng hàng trong nước hoặc đang trên đường vận chuyển.
Ông Jones đã giảm nhẹ những lo ngại về việc phân phối định mức.
"Chúng tôi đang tuân theo lời khuyên nhận được từ các công ty dầu mỏ, các nhà nhập khẩu và nhà máy lọc dầu. Và họ vẫn chưa cảnh báo chúng tôi về bất kỳ vấn đề nào. Ở giai đoạn này, chúng tôi chưa nhận được cảnh báo về vấn đề cung ứng," ông nói với Midday Report.
"Về việc liệu một số trạm xăng lẻ có đang gặp khó khăn hay không, tôi thực sự không thể bình luận, nhưng điều đó có thể do kế hoạch hậu cần của riêng họ."
Ông nói không có dấu hiệu nào cho thấy các nhà cung cấp dầu đang có kế hoạch chuyển hướng tàu đi nơi khác, và đại dịch đã cho các quan chức kinh nghiệm trong việc đối phó với khủng hoảng.
"Bộ máy hành chính đã thực hành loại hoạt động đó, các dịch vụ phân phối định mức. Nó được gọi là Covid... Nhưng nghe này, chúng ta chưa đến giai đoạn đó. Bạn nên hình dung rằng bộ máy hành chính đã có một số kinh nghiệm về vấn đề này. Tuy nhiên, tôi không muốn bất kỳ ai đang nghe chương trình này nghi ngờ việc chúng ta có đủ nhiên liệu hay không - chúng ta có 50 ngày, nằm trong phạm vi quy định."
Theo rnz.co.nz - Hani Dang