Chính phủ đang cân nhắc bãi bỏ hoàn toàn tiêu chuẩn xe sạch, chỉ vài tháng sau khi cắt giảm mạnh các loại phí mà các nhà nhập khẩu phải trả để đưa các phương tiện phát thải cao vào quốc gia này.
Theo Kate Newton từ RNZ
Một tổ chức ủng hộ xe điện (EV) cho biết nếu đề xuất này được thông qua, người dân New Zealand sẽ phải mua "những món hàng thừa phát thải cao" mà các nhà sản xuất không còn bán được ở Úc.
Hiệp hội Công nghiệp Ô tô cho biết họ muốn duy trì tiêu chuẩn này, nhưng cần phải "hiệu chỉnh lại" để đảm bảo nó phù hợp với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối xe và người tiêu dùng.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Chris Bishop cho biết chính phủ đang thực hiện một cuộc đánh giá lại từ các nguyên tắc cơ bản, nên "hiển nhiên" phương án bãi bỏ tiêu chuẩn này đang được xem xét.
Được giới thiệu bởi chính phủ tiền nhiệm, Tiêu chuẩn Phương tiện Sạch đánh phí phạt đối với các nhà nhập khẩu có xe vượt quá mức phát thải mục tiêu, nhưng mức phí này có thể được bù đắp bằng cách nhập khẩu thêm các dòng xe có mức phát thải thấp hơn.
Mức phạt đó đã bị cắt giảm gần 80% vào tháng 11 năm ngoái, khi ông Bishop cho rằng những hạn chế về nguồn cung khiến các nhà nhập khẩu không thể tìm đủ nguồn xe phát thải thấp để tránh bị phạt.
Ông Bishop cho biết điều đó có thể dẫn đến việc hàng nghìn đô la chi phí phát sinh bị đẩy sang tay người mua xe.
Khi đó, ông nói rằng một cuộc đánh giá toàn diện về tiêu chuẩn này sẽ được thực hiện trong năm nay, nhưng khó có khả năng tiêu chuẩn này bị xóa bỏ hoàn toàn.
RNZ được biết rằng một cuộc tham vấn có mục tiêu phục vụ cho việc đánh giá đó vừa kết thúc, trong đó bao gồm việc hỏi ý kiến các bên liên quan về việc liệu tiêu chuẩn này có nên bị "bãi bỏ" hay không.
Cuộc tham vấn bao gồm ngành công nghiệp xe cơ giới, các tổ chức quốc tế, các cơ quan chính phủ khác, một số nhóm vận động và các chuyên gia trong lĩnh vực, nhưng không mở cửa cho công chúng.
Trong thư mời đóng góp ý kiến, Bộ Giao thông Vận tải cho biết cuộc đánh giá đang được thực hiện theo hai giai đoạn.
Giai đoạn một là "đánh giá từ các nguyên tắc cơ bản của tiêu chuẩn... để cho phép Nội các quyết định giữ lại tiêu chuẩn hoặc bãi bỏ nó".
Các bên tham gia được hỏi liệu họ có ủng hộ New Zealand duy trì một tiêu chuẩn hiệu quả nhiên liệu hay không, và những rủi ro sẽ là gì nếu nó bị bãi bỏ.
Nếu bãi bỏ, New Zealand sẽ trở thành một trong hai quốc gia duy nhất thuộc OECD không có tiêu chuẩn khí thải phương tiện - quốc gia còn lại là Nga.
Ông Bishop cho biết ông vẫn chưa nhận được tư vấn về cuộc đánh giá, nhưng sẽ có nhiều điều để nói hơn sau khi chính phủ xem xét và đưa ra quyết định.
"Nếu cần thay đổi luật pháp, tôi dự kiến sẽ có quy trình của ủy ban chuyên trách và thu thập ý kiến công khai."
Drive Electric nằm trong số các nhóm vận động xe điện được mời đóng góp ý kiến.
"Chúng tôi thực sự báo động khi thấy khả năng tiêu chuẩn bị loại bỏ hoàn toàn, bởi vì phần còn lại của thế giới đang đi theo hướng ngược lại," chủ tịch Kirsten Corson cho biết.
Bà nói rằng Úc vừa báo cáo dữ liệu sáu tháng đầu tiên kể từ khi áp dụng tiêu chuẩn hiệu quả nhiên liệu bắt buộc.
"Tổng lượng phát thải của họ đang giảm, và 2/3 các nhà sản xuất xe có thể đạt được mục tiêu phát thải năm 2025."
Bà Corson cho rằng những thay đổi ở New Zealand là do "sự vận động hành lang quyết liệt của một số nhà nhập khẩu xe phát thải cao".
"Thật thú vị là nó đang hoạt động hoàn hảo tại Úc."
Bản góp ý của Drive Electric cảnh báo rằng thành công của Úc càng khiến New Zealand dễ trở thành "bãi rác" cho các loại xe kém hiệu quả hơn.
"Hiệu ứng 'trọng lực' này đảm bảo rằng trong khi người Úc nhận được công nghệ mới nhất, hiệu quả nhất từ Thái Lan và Nhật Bản, thì người New Zealand lại phải mua những món hàng thừa phát thải cao."
Khẳng định của chính phủ rằng người mua xe sẽ phải trả thêm hàng nghìn đô la nếu các mức phạt không được cắt giảm là "một sự tính toán kinh tế sai lầm", bà Corson nói.
"Những chiếc xe phát thải cao có giá mua rẻ hơn nhưng lại tốn kém hơn để sở hữu và vận hành."
"Bạn chỉ cần nhìn vào những gì đang xảy ra với giá dầu."
Bà cho biết xu hướng giữ xe nhiều năm của người New Zealand có nghĩa là những chiếc xe chạy xăng nhập vào hôm nay sẽ tồn tại trong nhiều thập kỷ tới - khiến chủ nhân tốn kém tiền xăng hơn và làm tăng thêm lượng khí thải của New Zealand.
Bà Corson nói rằng sự sụt giảm nhu cầu xe điện trực tiếp bắt nguồn từ quyết định của chính phủ vào năm 2023 về việc chấm dứt chương trình Ưu đãi Xe sạch (Clean Car Discount).
Bà muốn thấy một phiên bản tinh chỉnh của chương trình đó được tái áp dụng, có thể tập trung vào 70% doanh số xe mới bán cho các doanh nghiệp.
"Nếu bạn có thể có một loại hình khuyến khích nào đó cho các doanh nghiệp... để thúc đẩy việc sử dụng xe điện trong đội xe kinh doanh sơ cấp đó, vì họ thường thay đổi đội xe trong vòng ba đến năm năm."
Trong một tuyên bố, giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Ô tô (MIA) Aimee Wiley cho biết tổ chức của bà ủng hộ việc duy trì tiêu chuẩn, "với lộ trình phát thải được hiệu chỉnh lại để phản ánh khả năng chi trả trong nước và tính sẵn có thực tế của sản phẩm".
Khung pháp lý cần phải "đáng tin cậy, ổn định và có tính khả thi trong thị trường nhỏ lẻ và phụ thuộc vào nhập khẩu của New Zealand".
"Đây không phải là việc giảm bớt tham vọng," bà Wiley nói.
"Đó là việc đảm bảo các thiết lập phù hợp cho cả nhà nhập khẩu, nhà phân phối cũng như người tiêu dùng, bền vững trong dài hạn và phù hợp với thực tế thị trường, bao gồm khả năng chi trả, điều kiện cung và cầu."
Sự ổn định và rõ ràng là đặc biệt quan trọng, bà cho biết.
Ngành công nghiệp ủng hộ việc điều chỉnh phù hợp với Úc nếu nó giúp giảm bớt "ma sát về quy định" nhưng các quy tắc của New Zealand cần phản ánh điều kiện thị trường riêng của quốc gia này.
"Chúng tôi vẫn cam kết hợp tác mang tính xây dựng với Bộ Giao thông Vận tải để đảm bảo chương trình CVS tiếp tục hỗ trợ giảm phát thải ổn định, có thể đo lường được theo cách mang lại sự chắc chắn cho ngành và người tiêu dùng."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang