Tên lửa Iran đã tấn công hai cộng đồng ở miền nam Israel vào sáng sớm Chủ nhật, làm đổ nát các tòa nhà và khiến hàng chục người bị thương trong các vụ tấn công kép cách không xa trung tâm nghiên cứu hạt nhân chính của Israel, trong khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo Mỹ sẽ "xóa sổ" các nhà máy điện của Iran nếu nước này không mở cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ.
Những diễn biến này cho thấy cuộc chiến đang chuyển sang một hướng mới nguy hiểm khi bắt đầu bước vào tuần thứ tư.
Ông Trump - người đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong nước về việc đảm bảo an ninh cho eo biển khi giá dầu tăng vọt — đã đưa ra tối hậu thư trong một bài đăng trên mạng xã hội khi đang dành cuối tuần tại nhà riêng ở Florida.
Ông Trump cho biết ông dành cho Iran 48 giờ để mở đường thủy quan trọng này hoặc đối mặt với một đợt tấn công mới. Ông tuyên bố Mỹ sẽ phá hủy "nhiều NHÀ MÁY ĐIỆN khác nhau, BẮT ĐẦU VỚI NHÀ MÁY LỚN NHẤT TRƯỚC TIÊN!"
Các cuộc tấn công của Iran vào Israel diễn ra sau khi cơ sở làm giàu hạt nhân chính của Tehran tại Natanz bị tấn công vào đầu ngày.
Quân đội Israel cho biết họ đã không thể đánh chặn các tên lửa bắn trúng các thành phố Dimona và Arad ở miền nam, thành phố lớn nhất gần trung tâm hạt nhân nằm trong sa mạc Negev thưa thớt dân cư của Israel. Đây là lần đầu tiên tên lửa Iran xuyên thủng hệ thống phòng không của Israel tại khu vực xung quanh cơ sở hạt nhân này.
"Nếu chính quyền Israel không thể đánh chặn tên lửa ở khu vực Dimona được bảo vệ nghiêm ngặt, thì về mặt tác chiến, đó là dấu hiệu của việc bước vào một giai đoạn mới của cuộc chiến," Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên X trước khi thông tin về vụ tấn công Arad lan rộng.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nhiều đội cứu hộ khẩn cấp đang được điều động đến hiện trường.
"Đây là một buổi tối rất khó khăn," ông nói.
Các nhân viên cứu hộ cho biết một cú đánh trực diện ở Arad đã gây thiệt hại trên diện rộng cho ít nhất 10 tòa chung cư, ba trong số đó bị hư hỏng nặng và có nguy cơ sụp đổ. Ít nhất 64 người đã được đưa đến bệnh viện.
Dimona cách trung tâm nghiên cứu hạt nhân khoảng 20km về phía tây và Arad cách khoảng 35km về phía bắc.
Israel được cho là quốc gia Trung Đông duy nhất có vũ khí hạt nhân, mặc dù các nhà lãnh đạo nước này từ chối xác nhận hoặc phủ nhận sự tồn tại của chúng. Cơ quan giám sát hạt nhân của LHQ cho biết trên X rằng họ chưa nhận được báo cáo về thiệt hại đối với trung tâm của Israel hoặc mức bức xạ bất thường.
Một hướng đi mới nguy hiểm trong cuộc chiến
"Cuộc chiến vẫn chưa gần hồi kết," Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, Tướng Eyal Zamir, cho biết vào đầu ngày.
Iran cũng nhắm mục tiêu vào căn cứ quân sự chung Diego Garcia của Anh-Mỹ ở Ấn Độ Dương cách đó khoảng 4000km, cho thấy Tehran sở hữu các tên lửa có tầm bắn xa hơn những gì đã thừa nhận trước đây hoặc họ đã sử dụng chương trình không gian cho một đợt phóng cải tiến.
Mỹ và Israel đã đưa ra những lý lẽ thay đổi cho cuộc chiến, từ hy vọng kích động một cuộc nổi dậy lật đổ ban lãnh đạo Iran đến việc loại bỏ các chương trình hạt nhân, tên lửa và sự hỗ trợ của nước này cho các nhóm ủy nhiệm vũ trang. Hiện chưa có dấu hiệu của một cuộc nổi dậy, trong khi các hạn chế internet làm hạn chế thông tin từ Iran.
Tác động của cuộc chiến đang lan rộng xa hơn khu vực Trung Đông, làm tăng giá thực phẩm và nhiên liệu.
Hiện chưa rõ Iran đã chịu bao nhiêu thiệt hại trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 — hoặc thậm chí ai thực sự là người nắm quyền. Lãnh đạo tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm vào vai trò này.
Israel từng phủ nhận trách nhiệm về vụ tấn công vào Natanz
Đoạn phim từ dịch vụ khẩn cấp của Israel cho thấy một hố lớn cạnh các tòa nhà chung cư có những mảng tường bên ngoài bị xé toạc. Tên lửa dường như đã rơi trúng một khu vực trống.
Các nhân viên cứu hộ cho biết cú đánh trực diện ở Arad gây thiệt hại diện rộng cho ít nhất 10 tòa chung cư, ba tòa bị hỏng nặng có nguy cơ sụp đổ. Ít nhất 64 người đã nhập viện.
Dimona cách trung tâm nghiên cứu hạt nhân khoảng 20km về phía tây và Arad cách khoảng 35km về phía bắc.
Israel được cho là quốc gia Trung Đông duy nhất có vũ khí hạt nhân, dù các lãnh đạo từ chối xác nhận. Cơ quan giám sát hạt nhân LHQ cho biết trên X rằng chưa có báo cáo thiệt hại hay bức xạ bất thường tại trung tâm này.
"Nếu chính quyền Israel không thể đánh chặn tên lửa ở khu vực Dimona vốn được bảo vệ nghiêm ngặt, thì về mặt tác chiến, đó là dấu hiệu của việc bước vào một giai đoạn mới của cuộc chiến," Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói.
Israel trước đó đã phủ nhận trách nhiệm về vụ tấn công vào cơ sở hạt nhân Natanz, cách Tehran gần 220km về phía đông nam. Cơ quan thông tấn chính thức của tư pháp Iran, Mizan, cho biết không có rò rỉ.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết phần lớn trong số khoảng 440kg uranium đã làm giàu của Iran đang nằm ở nơi khác, dưới đống đổ nát tại cơ sở Isfahan. Cơ quan này cho biết trên X rằng họ đang xem xét vụ tấn công.
Lầu Năm Góc từ chối bình luận về vụ tấn công vào Natanz, nơi cũng từng bị đánh trúng trong tuần đầu tiên của cuộc chiến và trong cuộc chiến 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nói rằng những cuộc tấn công như vậy gây ra "nguy cơ thảm họa thực sự trên khắp Trung Đông".
Iran đã trả đũa vài giờ sau đó.
Mỹ có thể sử dụng căn cứ Diego Garcia để bảo vệ Eo biển Hormuz
Các quan chức Anh không đưa ra thông tin chi tiết về vụ tấn công nhắm vào căn cứ Diego Garcia hôm thứ Bảy, vốn đã không thành công. Bộ Quốc phòng Anh mô tả Iran đang "tấn công dữ dội trên khắp khu vực".
Chưa rõ tên lửa đã tiến gần hòn đảo đến mức nào. Iran trước đó khẳng định họ đã giới hạn tầm bắn tên lửa dưới 2000km.
Nhưng các chuyên gia quân sự cho biết Iran có thể đã sử dụng phương tiện phóng không gian cho một đợt hỏa lực cải tiến. "Nếu bạn có một chương trình không gian, bạn có một chương trình tên lửa đạn đạo," Steve Prest, một chuẩn đô đốc Hải quân Hoàng gia đã nghỉ hưu, cho biết.
Tuy nhiên, người đứng đầu quân đội Israel cho biết Iran đã bắn "một tên lửa đạn đạo liên lục địa hai tầng". Không có tuyên bố nào từ phía Iran.
Anh không tham gia vào các cuộc tấn công Mỹ-Israel nhưng đã cho phép các máy bay ném bom Mỹ sử dụng các căn cứ của mình để tấn công các địa điểm tên lửa của Iran. Vào thứ Bảy, chính phủ Anh cho biết các máy bay ném bom có thể sử dụng Diego Garcia để tấn công các địa điểm được dùng để nhắm vào tàu bè ở Eo biển Hormuz.
Áp lực toàn cầu gia tăng để đưa vận tải biển hoạt động trở lại
Khi Iran đe dọa vận tải biển trên Eo biển Hormuz, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã cùng 21 quốc gia khác bao gồm Anh, Đức, Pháp và Nhật Bản bày tỏ "sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp để đảm bảo lưu thông an toàn".
Chính quyền Trump thông báo tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran đã được xếp lên tàu tính đến thứ Bảy, nhưng điều đó không làm tăng sản lượng dầu, một yếu tố then chốt khiến giá cả tăng vọt. Bộ Dầu mỏ Iran, bên đã né tránh các lệnh trừng phạt trong nhiều năm, trả lời rằng họ "về cơ bản không còn dầu thô lưu giữ trên các kho chứa nổi".
Người đứng đầu Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, Đô đốc Brad Cooper, khẳng định khả năng tấn công tàu bè trên eo biển của Iran đã bị "suy giảm". Ông cho biết các quả bom nặng 2270kg đã được thả vào đầu tuần xuống một cơ sở ngầm dọc bờ biển Iran được sử dụng để lưu trữ tên lửa hành trình chống hạm và các bệ phóng tên lửa di động.
Mỹ đang triển khai thêm ba tàu tấn công đổ bộ và khoảng 2500 lính thủy đánh bộ bổ sung tới Trung Đông, một quan chức nói với The Associated Press. Hai quan chức Mỹ khác xác nhận các tàu đang được triển khai, nhưng không nói rõ điểm đến. Cả ba đều nói với điều kiện ẩn danh.
Các quốc gia vùng Vịnh báo cáo có thêm nhiều vụ tấn công. Cảnh báo tên lửa vang lên hôm Chủ nhật tại Dubai. Ả Rập Xê-út cho biết họ đã bắn hạ 20 máy bay không người lái ở phía đông, nơi có các cơ sở dầu mỏ lớn.
Số người chết của Iran trong cuộc chiến đã vượt quá 1500, đài truyền hình nhà nước đưa tin dẫn nguồn từ bộ y tế. Tại Israel, 15 người đã thiệt mạng vì tên lửa Iran và 4 người khác tử vong ở Bờ Tây bị chiếm đóng. Ít nhất 13 thành viên quân đội Mỹ đã thiệt mạng, cùng với hơn một chục dân thường ở các quốc gia vùng Vịnh.
Quân đội Israel và lực lượng Hezbollah đụng độ tại Lebanon
Quân đội Israel cho biết họ đang tiến hành một "chiến dịch mặt đất có mục tiêu" ở miền nam Lebanon và ít nhất bốn tay súng đã bị tiêu diệt. Hezbollah cho biết các chiến binh của họ đã đụng độ với binh lính tại ngôi làng Khiam ở phía nam.
Các cuộc tấn công của Israel nhắm vào Hezbollah đã khiến hơn 1000 người thiệt mạng và hơn 1 triệu người phải di dời, theo chính phủ Lebanon. Các tài sản dân sự của Hezbollah cũng bị nhắm mục tiêu.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang