Trong hàng thập kỷ qua, dầu diesel luôn giữ vị thế là loại nhiên liệu giá rẻ so với xăng. Tuy nhiên, trật tự kinh tế này đang bị đảo ngược hoàn toàn. Theo dữ liệu từ ứng dụng theo dõi giá xăng dầu Gaspy, giá xăng 91 trung bình đang ở mức 3,42 NZD/lít, trong khi dầu diesel đã vọt lên 3,43 NZD/lít.
Theo dữ liệu từ ứng dụng theo dõi giá xăng dầu Gaspy, giá dầu Diesel hiện đã vượt mức trung bình của xăng không chì 91. (Nguồn: 1News)Cú sốc từ thị trường toàn cầu
Xung đột tại Iran đã làm tê liệt thị trường nhiên liệu thế giới, đẩy giá cả leo thang chóng mặt. Chỉ trong vòng 28 ngày qua, giá xăng tăng 35,77%, nhưng dầu diesel đã ghi nhận mức tăng "khủng khiếp" lên tới 85,09% – gấp hơn hai lần tốc độ tăng của xăng.
Tại sao sản xuất Diesel lại đắt đỏ hơn?
Ít ai biết rằng, về mặt kỹ thuật, dầu diesel vốn dĩ đắt hơn xăng ngay từ khâu tinh chế.
• Tỷ lệ tinh chế: Từ 3 thùng dầu thô, các nhà máy thường chỉ chiết xuất được 2 thùng xăng và 1 thùng dầu diesel.
• Cấu trúc thuế: Trước đây, tại New Zealand, các loại thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế khu vực đánh vào xăng đã "che lấp" giá trị thực của diesel, khiến người dùng lầm tưởng diesel rẻ hơn.
Terry Collins, cố vấn chính sách tại Hiệp hội Ô tô (AA), cho biết chi phí tinh chế diesel đã nhảy vọt từ 14% lên hơn 40% trong cơ cấu giá bán lẻ tại New Zealand, tương ứng mức tăng 200%.
Cận cảnh một người đàn ông đang tiếp nhiên liệu tại trạm xăng. Ảnh minh họa. (Nguồn: istock.com)"Xương sống" của nền kinh tế không thể thay thế
Khác với xe cá nhân có thể chuyển sang xe điện hoặc phương tiện công cộng, dầu diesel là nhiên liệu không thể thay thế trong ngắn hạn đối với các ngành:
1. Vận tải & Logistics: Xe tải hạng nặng, tàu biển.
2. Nông nghiệp: Máy kéo, máy gặt, hệ thống tưới tiêu.
3. Xây dựng: Các loại máy móc hạng nặng.
Chính phủ New Zealand đặc biệt lo ngại về đội xe hạng nặng. Khi giá diesel tăng, chi phí vận chuyển nông sản từ trang trại đến nhà máy xử lý và từ nhà máy đến siêu thị sẽ tăng theo, gây áp lực trực tiếp lên lạm phát thực phẩm.
Những yếu tố cộng hưởng đẩy giá tăng cao
• Đồng Đô la New Zealand suy yếu: Dầu được định giá bằng NZD. Khi đồng nội tệ mất giá, chi phí nhập khẩu nhiên liệu càng trở nên đắt đỏ.
• Sự phụ thuộc vào nhập khẩu: Kể từ khi nhà máy lọc dầu Marsden Point đóng cửa, New Zealand hoàn toàn phụ thuộc vào nhiên liệu đã tinh chế từ nước ngoài, khiến quốc gia này dễ bị tổn thương trước mọi biến động quốc tế.
Dù chính phủ khẳng định không thiếu hụt nguồn cung, nhưng ông Collins thừa nhận New Zealand đang "nằm dưới sự định đoạt của thị trường quốc tế".
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen