Một loại vắc-xin duy nhất để bảo vệ chống lại nhiều bệnh sẽ rất tiện lợi và theo một nghiên cứu, điều này hoàn toàn có thể khả thi.
Giáo sư Tiến sĩ Bali Pulendran từ Trường Y Đại học Stanford là tác giả chính của một thí nghiệm tại Mỹ đang nghiên cứu loại vắc-xin có thể bảo vệ chống lại cúm, Covid và các bệnh khác.
Ông chia sẻ với chương trình Saturday Morning rằng nghiên cứu vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng mục tiêu của nó là mang lại phạm vi bảo vệ rộng rãi.
"Những gì thí nghiệm cho thấy là nếu bạn đưa loại vắc-xin này qua đường mũi, nó có thể kích thích khả năng miễn dịch cực kỳ rộng rãi trong việc chống lại nhiều chủng virus, vi khuẩn khác nhau và cả các tác nhân gây dị ứng."
Cho đến nay, vắc-xin này đang được thử nghiệm trên chuột thông qua đường mũi.
"Nó được đưa vào mũi chuột bằng ống nhỏ giọt và cuối cùng, chúng tôi nghĩ rằng khi tiến tới giai đoạn chuyển đổi, đây có thể là một loại thuốc xịt mũi dùng cho người."
Pulendran nói thêm rằng việc đưa vắc-xin qua đường mũi là rất quan trọng.
"Bởi vì chúng tôi đang cố gắng bảo vệ cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Và nếu bạn muốn gợi lên loại phản ứng miễn dịch trong một mô, tại một vị trí cục bộ, tôi nghĩ phương thức đưa thuốc tốt nhất là thông qua con đường gần sát với vị trí đó."
Ông cho biết nếu thành công, điều này sẽ rất hữu ích nếu chúng ta đối mặt với một đại dịch khác trong tương lai nguy hiểm hơn Covid-19.
"Đó là lý do tôi nghĩ loại vắc-xin vạn năng này — thứ có thể được triển khai rộng rãi cho người dân ngay từ những dấu hiệu sớm nhất của đại dịch — có thể hữu ích như một biện pháp tạm thời để tạo dấu ấn miễn dịch trên quy mô toàn quần thể trong một khoảng thời gian nhất định."
Ông nói rằng nó cũng có thể hữu ích trong thời điểm không có đại dịch, chẳng hạn như mùa cúm, nơi nó có thể được phân phối dưới dạng xịt mũi.
Về mặt lịch sử, cách vắc-xin hoạt động là dạy hệ thống miễn dịch phản ứng với một phần của mầm bệnh.
Pulendran cho biết đối với phương pháp tiêm chủng này, ý tưởng là "tích hợp" hệ thống miễn dịch bẩm sinh và thích ứng để khởi động một phản ứng "rộng" và "không phân biệt mầm bệnh" (pathogen agnostic).
Hệ thống miễn dịch thích ứng được cấu thành từ các kháng thể và tế bào T. Hệ thống miễn dịch bẩm sinh là thứ mà Pulendran gọi là "cổ xưa" xét theo góc độ tiến hóa và có khả năng bảo vệ "rộng hơn" chống lại các bệnh nhiễm trùng.
"Không giống như hệ thống miễn dịch thích ứng, hệ thống miễn dịch bẩm sinh không mang tính đặc hiệu cao. Nó thực sự rất rộng."
"Bất kể mầm bệnh là gì, cho dù đó là vi khuẩn, virus hay nấm, hệ thống miễn dịch bẩm sinh đều có thể khởi động phản ứng rộng lớn đến kinh ngạc này."
Mặc dù rộng rãi, nhưng hệ thống miễn dịch bẩm sinh không "sống thọ", chỉ kéo dài vài phút hoặc vài ngày, cùng lắm là vài tuần.
"Chiến lược mà chúng tôi đưa ra là tận dụng bề rộng đáng kinh ngạc của hệ thống miễn dịch bẩm sinh, nhưng kết hợp với tuổi thọ của hệ thống miễn dịch thích ứng."
"Vì vậy, chúng tôi có thể cho phép các tế bào miễn dịch thích ứng trong phổi 'dạy' hệ thống miễn dịch bẩm sinh tiếp tục hoạt động lâu hơn nhiều so với chỉ vài ngày hoặc vài tuần, và trong trường hợp này, ở chuột, là lên đến khoảng sáu tháng."
Ông cho biết những con chuột được tiêm vắc-xin qua đường mũi và sau đó bị nhiễm vi khuẩn, tác nhân dị ứng và các loại virus như SARS và một số loại coronavirus khác đã được bảo vệ trong ba hoặc tối đa sáu tháng.
"Những gì đang diễn ra hiện nay là chúng tôi đang lập kế hoạch cho một nghiên cứu trên người để thử nghiệm khái niệm này nhằm xem liệu vắc-xin này có an toàn và hiệu quả hay không."
"Nếu điều đó chứng minh được sự thành công, tôi nghĩ đây sẽ là một bước ngoặt đáng kể so với cách chúng ta nhìn nhận về vắc-xin từ trước đến nay."
Sau các thử nghiệm trên chuột, bước tiếp theo là nghiên cứu độc tính trên thỏ.
Nếu nghiên cứu độc tính cho kết quả khả quan, Pulendran cho biết họ sẽ tìm cách thực hiện "nghiên cứu tăng liều" trên người, một quy trình mà họ đang gây quỹ để thực hiện.
Theo rnz.co.nz - Hani Dang