Các nhà kinh tế đang cảnh báo rằng New Zealand có thể phải đối mặt với một giai đoạn lạm phát đình trệ.
Bởi Susan Edmunds cho rnz.co.nz
Lạm phát đình trệ mô tả một tình trạng mà nền kinh tế phải trải qua sự kết hợp tồi tệ giữa lạm phát cao, tỷ lệ thất nghiệp cao và tăng trưởng kinh tế trì trệ.
Điều này có thể xảy ra do hậu quả của cuộc chiến tranh Iran, bởi giá nhiên liệu tăng cao dự kiến sẽ tạo ra lạm phát cao hơn, trong khi tác động từ việc tăng chi phí và cú sốc tâm lý tiêu dùng trên diện rộng có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế.
Mike Jones, nhà kinh tế trưởng tại BNZ, cho biết đây là một "cú sốc kiểu lạm phát đình trệ" vì nó vừa làm tổn hại triển vọng tăng trưởng, gây áp lực lên thu nhập khả dụng của người dân và biên lợi nhuận của doanh nghiệp, vừa đẩy lạm phát tăng lên.
"Chúng ta cũng đang ở thế yếu vì nền kinh tế khi bước vào tình trạng này vốn chỉ mới bắt đầu hồi phục," ông nói.
"Vẫn có một số tấm đệm đỡ —đáng chú ý nhất là giá xuất khẩu hàng hóa ở mức cao và đồng đô la New Zealand đang giảm giá nhưng khó có khả năng chúng đủ để ngăn chặn một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế. Tôi nghĩ, ở giai đoạn này, đây giống như một trường hợp quá trình phục hồi bị gián đoạn hoặc tạm dừng trong một hoặc hai quý, hơn là bị chấm dứt hẳn. Nghĩa là tăng trưởng yếu đi nhưng vẫn là tăng trưởng."
"Tuy nhiên vẫn còn nhiều kịch bản có thể xảy ra. Mọi thứ phụ thuộc rất nhiều vào việc cuộc xung đột kéo dài bao lâu."
Gareth Kiernan, giám đốc dự báo tại Infometrics, cho biết lạm phát đình trệ từng được thảo luận như một triển vọng cách đây ba hoặc bốn năm nhưng đã không xảy ra.
"Khi đó là lạm phát, sau đó là thông điệp 'chúng ta cần một cuộc suy thoái để kiềm chế nó'."
"Tôi cảm thấy lần này hơi khác một chút vì đây là một cú sốc cung ứng: thứ nhất, nó đẩy giá cả lên và thứ hai, nó sẽ tác động tiêu cực đến tăng trưởng."
Ông cho biết các doanh nghiệp đã nói với ông rằng họ buộc phải chuyển mức tăng chi phí sang cho người tiêu dùng.
"Tôi không chỉ nói về các doanh nghiệp vận tải tăng giá. Tôi đang nói về tất cả những ai sử dụng dịch vụ vận tải sau đó buộc phải tăng giá hàng hóa của mình, bởi vì chúng ta đã có một nền kinh tế đi ngang trong suốt ba năm qua. Mọi người đã cắt giảm chi tiêu hết mức có thể, và giờ không còn gì để cắt giảm thêm nữa."
Ông cho biết mặc dù Ngân hàng Dự trữ (Reserve Bank) kỳ vọng sẽ có ít đợt tăng giá được chuyển sang người tiêu dùng hơn do nhu cầu giảm, nhưng đó không phải là bức tranh toàn cảnh.
"Chắc chắn rồi, nhu cầu không có, nhưng bạn sẽ chọn tăng giá còn hơn là đứng nhìn doanh nghiệp phá sản chỉ vì không còn đồng nào."
Ông nói rằng ngay cả khi tình hình được giải quyết ngay lập tức, các tác động dây chuyền vẫn sẽ kéo dài thêm tối đa bốn tháng nữa.
"Ai biết được giá dầu sẽ dừng ở mức nào… bạn không thể mong đợi chúng quay trở lại mức 70 USD/thùng… chắc chắn sẽ có nhiều rủi ro liên quan hơn. Nhưng xung đột càng kéo dài, tác động càng lớn trong việc trì hoãn hoặc ngăn cản sự phục hồi kinh tế."
"Nó gần giống như một sự lặp lại của năm 2025 khi tình hình thuế quan ập đến làm sụt giảm niềm tin và do đó kéo lùi tăng trưởng. Và điều này trông cũng tương tự, thậm chí nói công tâm thì có lẽ còn tệ hơn."
Nhưng nhà kinh tế trưởng của Westpac, Kelly Eckhold, cho biết ông vẫn kỳ vọng nền kinh tế sẽ có một chút tăng trưởng trong năm nay — mặc dù khả năng điều đó thay đổi là vẫn có.
"Trong bản cập nhật dự báo mà chúng tôi đưa ra cách đây vài ngày, chúng tôi giả định rằng mọi thứ sẽ tốt hơn trong vòng một tháng. Nếu điều đó không xảy ra, mọi chuyện sẽ trở nên tăm tối rất nhanh. Mức độ tin cậy về các dự báo hiện đang rất thấp vì có quá nhiều điều chúng ta chưa biết."
"Bạn không thể loại trừ khả năng [tăng trưởng kinh tế thấp hơn]. Điều duy nhất là chúng ta xuất phát từ một điểm tựa mà chúng ta từng kỳ vọng là một năm khá vững chắc. Vì vậy, chúng ta có một khoảng đệm để rơi trước khi thực sự rơi vào môi trường tăng trưởng âm như năm 2024."
Mối quan ngại lớn nhất là cuộc xung đột kéo dài bao lâu, ông nói.
"Chúng ta phải lưu ý rằng những thiệt hại đáng kể đã xảy ra rồi và sẽ không thể khắc phục nhanh chóng. Cũng có thể có những phần bù rủi ro được tính vào các lo ngại về khả năng cung ứng nhiên liệu, giá cả… Tôi rất lo lắng. Tôi nghĩ đây là một tình huống cực kỳ, cực kỳ nghiêm trọng."
Ông cho biết tỷ giá hối đoái thấp hơn sẽ khiến giá hàng hóa nhập khẩu cao hơn và khiến việc du lịch nước ngoài của người New Zealand trở nên đắt đỏ hơn. Nhưng đó lại là một điểm tích cực cho các nhà xuất khẩu.
"Không ai ở New Zealand có thể bảo vệ chúng ta khỏi sự sụt giảm mức sống do cú sốc này gây ra. Chính phủ không thể dùng tiền để mua lối thoát cho chúng ta. Họ có thể xoa dịu phần nào cho những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Nhưng cuối cùng, đó đơn giản là một cái giá mà chúng ta phải gánh chịu."
"Cách để thoát khỏi tình trạng này là nhờ khu vực kinh tế đối ngoại cuối cùng có thể giúp chúng ta 'xuất khẩu' theo cách của mình để thoát khỏi khủng hoảng. Và tỷ giá hối đoái thấp hơn là một phần của quá trình điều chỉnh giúp điều đó xảy ra."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang