Một mẫu áo thun Deadpool được bày bán tại hệ thống Walmart đang trở thành tâm điểm của sự phẫn nộ sau khi khách hàng phát hiện các họa tiết trên áo có sự tương đồng kỳ lạ với Tā moko – hình xăm nghệ thuật truyền thống linh thiêng của người Māori.
Sản phẩm này được bán với giá 5 đô la Canada (khoảng 6,20 USD), in hình mặt nạ của nhân vật anh hùng nhà Marvel nhưng lại lồng ghép các hoa văn văn hóa bản địa. Một khách hàng chứng kiến mẫu áo này đã bày tỏ sự "kinh hoàng" trước việc sử dụng hình ảnh thiếu tôn trọng này.
Chiếm dụng văn hoá hay sự thiếu hiểu biết?
Trên website của Walmart, sản phẩm chỉ được mô tả đơn giản là có "hình in đồ họa phía trước cực ngầu" mà không hề đề cập đến nguồn gốc thiết kế từ người Māori hay Polynesia. Hiện tại, mẫu áo này đã rơi vào tình trạng hết hàng.
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên văn hóa Māori bị chiếm dụng trái phép. Trước đó, nhà mốt Jean-Paul Gaultier (2007) hay thương hiệu Haakaa (2021) cũng từng phải xin lỗi vì những sai lầm tương tự liên quan đến biểu tượng Tā moko và điệu nhảy Haka.
Góc nhìn từ các chuyên gia văn hóa
Sự khác biệt giữa "chiếm dụng" và "trân trọng" văn hóa thường rất mong manh. Trong khi một số trường hợp người nước ngoài xăm hình Māori vì sự gắn kết tâm linh được chấp nhận, thì vụ việc của Walmart lại bị coi là một bước lùi.
Chân dung tài xế Uber người Argentina, Diego Martin Acuña. "Tôi mang trên mình hình xăm này với tất cả niềm tự hào và vinh dự," ông chia sẻ. Ảnh ghép: NZ HeraldÔng Johnson McKay, Giám đốc chiến lược tại tư vấn văn hóa Ira (người gốc Ngāti Porou, Ngāti Awa), khẳng định mẫu áo Deadpool này là một "ví dụ mang tính xúc phạm về chiếm dụng văn hóa".
"Tā moko là một loại hình nghệ thuật luôn được người Māori đối xử với sự tôn trọng cao nhất. Phần đầu là nơi linh thiêng nhất trên cơ thể. Việc gắn kết các hình thức nghệ thuật tâm linh này với Deadpool là sự kệch cỡm," ông McKay nhấn mạnh.
Ông cũng cho biết thêm, các nét vẽ trên áo không đạt được trình độ kỹ thuật cần thiết để duy trì giá trị và uy nghiêm (mana) của loại hình nghệ thuật này. Hiện tại, Walmart Canada, Marvel và Disney vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ việc.
Theo nzherald.co.nz – Noo Thuyen

