Đây là chuyến bay đưa con người trở lại Mặt Trăng đầu tiên kể từ năm 1972 và những người yêu thiên văn trên toàn cầu, bao gồm cả ở New Zealand, đang háo hức chờ đợi khoảnh khắc Artemis II bay ngang qua Mặt Trăng đầy lịch sử.
Ba phi hành gia người Mỹ và một người Canada dự kiến sẽ tới đích vào sáng thứ Ba (theo giờ New Zealand), để chụp ảnh mặt sau đầy bí ẩn của Mặt Trăng.
Các phi hành gia sẽ lao đi ở khoảng cách vài nghìn dặm phía sau Mặt Trăng, thực hiện một cú quay đầu hình chữ U rồi trở về thẳng Trái Đất. Sẽ không có việc bay vòng quanh, cũng không dừng lại để đi bộ trên cung trăng.
NASA cung cấp lịch trình theo giờ miền Đông Hoa Kỳ.
Bạn có thể theo dõi các khoảnh khắc quan trọng trên 1News hoặc trang web NASA Plus (YouTube).
Dưới đây là lịch trình theo giờ New Zealand:
Thứ Hai
Vào khoảng 4:41 chiều thứ Hai (giờ NZ), tàu vũ trụ Orion sẽ đi vào vùng ảnh hưởng trọng trường của Mặt Trăng, nơi lực hút của Mặt Trăng trở nên mạnh hơn Trái Đất.
Thời gian ngủ của phi hành đoàn bắt đầu vào khoảng 6:20 chiều.
Thứ Ba
Chương trình phát sóng trực tiếp của NASA về chuyến bay ngang qua Mặt Trăng sẽ bắt đầu sau đó gần 11 tiếng, vào ngày hôm sau.
Từ 5 giờ sáng thứ Ba (giờ NZ), NASA sẽ bắt đầu tường thuật trực tiếp sự kiện này.
Sau đó, vào khoảng 6 giờ sáng, phi hành đoàn dự kiến sẽ vượt qua kỷ lục khoảng cách của tàu Apollo 13, trở thành những người đi xa Trái Đất nhất trong lịch sử nhân loại.
Lúc 6:15 sáng, khoang tàu sẽ được thiết lập cấu hình để chuẩn bị bay ngang qua đích đến. Đến 6:45 sáng, giai đoạn quan sát Mặt Trăng bắt đầu — đây là "cửa sổ vàng" để phi hành đoàn chụp ảnh và nghiên cứu Mặt Trăng ở cự ly gần.
Lúc 10:47 sáng, Orion dự kiến sẽ khuất sau mặt lưng của Mặt Trăng, làm mất mọi liên lạc với Trái Đất trong khoảng 40 phút. Đây là khoảnh khắc thử thách lòng can đảm.
Lúc 11:02 sáng, tàu Orion đạt khoảng cách gần Mặt Trăng nhất.
Chỉ ba phút sau, lúc 11:05 sáng, phi hành đoàn đạt đến khoảng cách tối đa so với Trái Đất — xa hơn bất kỳ con người nào từng đi tới.
Đến 12:35 trưa, từ góc nhìn của phi hành đoàn, Mặt Trăng sẽ bắt đầu che khuất Mặt Trời, khiến tàu Orion chìm vào một bóng tối kỳ bí. Giai đoạn quan sát Mặt Trăng kết thúc lúc 1:20 chiều, và hiện tượng nhật thực cũng kết thúc ngay sau đó lúc 1:32 chiều.
Vào 2:50 chiều, phi hành đoàn sẽ xuất hiện trực tuyến trong một sự kiện truyền tin — có khả năng là cơ hội đầu tiên để họ chia sẻ chi tiết về những gì vừa chứng kiến.
Thời gian ngủ của phi hành đoàn bắt đầu lúc 6:05 chiều tối thứ Ba (giờ NZ).
Thứ Tư
Đến sáng thứ Tư (giờ NZ), sứ mệnh chuyển sang giai đoạn trở về nhà.
Phi hành đoàn thức dậy lúc 3:35 sáng, và đến 5:28 sáng, tàu Orion rời khỏi vùng ảnh hưởng trọng trường của Mặt Trăng chính thức để lại chị Hằng ở phía sau.
Phi hành đoàn sắp được chiêm ngưỡng cảnh tượng kinh ngạc
Trong chuyến bay ngang qua, Mặt Trăng sẽ hiện ra với kích thước tương đương một quả bóng rổ khi giơ thẳng cánh tay. Các phi hành gia sẽ thay phiên nhau nhìn qua cửa sổ tàu Orion bằng máy ảnh.
Nếu ánh sáng thuận lợi, họ sẽ nhìn thấy những đặc điểm chưa từng được mắt người trực tiếp chiêm ngưỡng. Họ cũng sẽ bắt gặp những khoảnh khắc của nhật thực toàn phần, đeo kính chuyên dụng khi Mặt Trăng tạm thời che khuất Mặt Trời theo góc nhìn của họ và làm lộ ra quầng corona.
Các phi hành gia đã nghiên cứu kỹ lưỡng các bản đồ và ảnh vệ tinh về mặt sau của Mặt Trăng và dự đoán về một cuộc "bùng nổ" chụp ảnh. Cố vấn về mặt trăng của họ là nhà địa chất Kelsey Young của NASA, người sẽ giám sát chuyến bay từ Trung tâm Điều hành Sứ mệnh ở Houston.
“Mặt Trăng giống như một biểu tượng của sự thống nhất,” bà nói. “Những gì chúng tôi đang làm với sứ mệnh này sẽ mang điều đó đến gần hơn với mọi người trên khắp thế giới.”
Bên cạnh các máy ảnh chuyên nghiệp, họ còn mang theo những chiếc điện thoại thông minh mới nhất. Giám đốc mới của NASA, Jared Isaacman, đã bổ sung điện thoại thông minh vào sứ mệnh để tạo cảm hứng cho việc chụp ảnh.
Trong khi NASA và các công ty tư nhân nhiều năm qua tập trung vào mặt gần của Mặt Trăng — phía luôn hướng về Trái Đất thì chỉ có Trung Quốc là đã đưa được tàu đổ bộ lên mặt sau.
Điều đó làm cho các quan sát của phi hành gia về mặt sau của Mặt Trăng trở nên giá trị hơn bao giờ hết đối với NASA.
Mọi kế hoạch về mặt trăng của NASA bao gồm một loạt các đợt phóng trong vài năm tới nhằm xây dựng một căn cứ bền vững cho các phi hành gia với sự hỗ trợ của robot tự hành và máy bay không người lái đều phụ thuộc vào sự thành công của Artemis II.
Đã hơn ba năm kể từ Artemis I, lần duy nhất khác mà tên lửa SLS và tàu Orion của NASA cùng bay vào không gian. Vì không có người trên tàu, khoang tàu Artemis I thiếu thiết bị duy trì sự sống và các vật dụng thiết yếu khác cho phi hành đoàn như bình lấy nước và nhà vệ sinh.
Những hệ thống này hiện đang có màn ra mắt lần đầu trong không gian trên tàu Artemis II, khiến rủi ro tăng cao.
Đó là lý do tại sao NASA đợi tròn một ngày trước khi giao phó Wiseman và phi hành đoàn cho chuyến đi kéo dài bốn ngày tới Mặt Trăng và bốn ngày trở về.
Nhà vệ sinh trên khoang tàu đã bắt đầu trục trặc. Koch thông báo với Trung tâm Điều hành rằng nó đã ngừng hoạt động chỉ vài giây sau khi cô kích hoạt.
Trung tâm Điều hành khuyên cô sử dụng hệ thống túi và phễu cầm tay tạm thời gọi tắt là CCU (Thiết bị đi tiểu khẩn cấp có thể gấp gọn) trong khi các kỹ sư cân nhắc cách xử lý cái gọi là "nhà xí cung trăng" này.
“Luôn có rất nhiều kỳ vọng đặt vào sứ mệnh này,” bà Lori Glaze của NASA cho biết trước khi phóng.
Nhưng các đội ngũ hiện tại thậm chí còn “tràn đầy năng lượng” hơn khi cơ quan vũ trụ cuối cùng cũng đẩy nhanh tốc độ phóng lên Mặt Trăng và tập trung cao độ vào các hoạt động trên bề mặt, những thay đổi lớn vừa được Isaacman công bố gần đây.
Cách thức Artemis II bay quanh Mặt Trăng
Sau khi cất cánh, các phi hành gia sẽ dành 25 giờ đầu tiên bay quanh Trái Đất trong một quỹ đạo cao và lệch. Họ sẽ sử dụng tầng trên của tên lửa đã tách rời làm mục tiêu, điều khiển tàu Orion xung quanh đó để thực hành việc kết nối cho các chuyến bay lên Mặt Trăng trong tương lai.
Thay vì dùng các thiết bị đo khoảng cách hiện đại, họ sẽ dựa vào mắt thường để đánh giá khoảng cách, và không tiến gần tầng tên lửa quá 10 mét.
“Đôi khi những thứ đơn giản nhất lại là tốt nhất,” Wiseman nói.
Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, động cơ chính của Orion sẽ đẩy phi hành đoàn tới Mặt Trăng cách đó khoảng 393.000 km. Quỹ đạo quay trở lại tự do (free-return trajectory) nổi tiếng từ thời Apollo 13 này dựa vào trọng lực của Mặt Trăng và Trái Đất, giúp giảm thiểu nhu cầu sử dụng nhiên liệu.
Vào ngày thứ sáu của chuyến bay, Orion sẽ đạt đến điểm xa nhất so với Trái Đất khi bay qua phía sau Mặt Trăng 8.000 km. Điều đó sẽ vượt qua kỷ lục khoảng cách của Apollo 13, biến các phi hành gia Artemis trở thành những người du hành xa xôi nhất.
Sau khi xuất hiện trở lại từ phía sau Mặt Trăng, phi hành đoàn sẽ hướng thẳng về nhà và hạ cánh xuống biển vào ngày thứ 10 của sứ mệnh — tức chín ngày, một giờ và 46 phút sau khi cất cánh.
Các phi hành gia Artemis sẽ đáp xuống biển để trở về Trái Đất
Giống như Apollo, sứ mệnh Artemis kết thúc bằng màn hạ cánh xuống Thái Bình Dương.
Mọi ánh nhìn sẽ đổ dồn vào tấm khiên nhiệt của Orion khi khoang tàu lao qua bầu khí quyển.
Đây là bộ phận của tàu vũ trụ chịu tổn thương nặng nề nhất trong chuyến bay thử nghiệm năm 2022, với những mảng cháy xém bị khoét sâu. Tấm khiên nhiệt đang được thiết kế lại cho các khoang tàu tương lai nhưng vẫn giữ thiết kế ban đầu cho Artemis II.
NASA đang hạn chế việc tiếp xúc với nhiệt trong quá trình trở lại bằng cách rút ngắn quãng đường hạ cánh trong bầu khí quyển. Các tàu thu hồi của Hải quân sẽ được bố trí ngoài khơi San Diego khi Orion bung dù xuống đại dương.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang