Biến thể BA.3.2, hay còn gọi là "Cicada" (Ve sầu), đã âm thầm tồn tại từ cuối năm 2024 và hiện đang bùng phát nhanh chóng tại nhiều quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ.
Hình ảnh minh họa Khoa học Vaccine. (Nguồn: istock.com)Là một bác sĩ chuyên khoa phổi và chăm sóc tích cực, tôi thường xuyên tiếp nhận những bệnh nhân có nguy cơ cao do bệnh phổi mãn tính hoặc đang sống chung với hội chứng Covid kéo dài (long Covid). Câu hỏi chung của họ luôn là: "Chúng ta nên lo lắng đến mức nào về các biến thể mới?"
Hiện tại, chưa có dấu hiệu nào cho thấy BA.3.2 (Cicada) nguy hiểm hơn hoặc gây bệnh nặng hơn các biến thể lưu hành trong mùa đông 2025-2026. Tuy nhiên, do cấu trúc di truyền khác biệt đáng kể, các loại vaccine hiện tại có thể giảm hiệu quả bảo vệ trước biến thể này.
Nguồn gốc của biến thể BA.3.2
BA.3.2 là "hậu duệ" của biến thể Omicron từng xuất hiện cuối năm 2021. So với các chủng chiếm ưu thế hiện nay, Cicada mang tới 70-75 đột biến di truyền trên protein gai – bộ phận giúp virus xâm nhập vào tế bào và cũng là mục tiêu chính để vaccine nhận diện virus.
• Phát hiện lần đầu: Tháng 11/2024 tại Châu Phi.
• Hành trình toàn cầu: Tính đến tháng 2/2026, biến thể này đã xuất hiện tại 23 quốc gia.
• Tại Hoa Kỳ: Ca bệnh đầu tiên ghi nhận vào tháng 6/2025 từ một du khách. Hiện nay, nó đã được tìm thấy trong hệ thống nước thải của 29 tiểu bang.
Các biến thể đột biến của COVID-19. Góc nhìn dưới kính hiển vi của các tế bào virus SARS-CoV-2 gây nhiễm trùng. (Nguồn: istock.com)Tại sao BA.3.2 lại khác biệt?
Virus luôn biến đổi để tồn tại. Mỗi lần sao chép, vật liệu di truyền của chúng lại đột biến. Những thay đổi này khiến hệ thống miễn dịch khó nhận diện virus hơn.
Hãy tưởng tượng bạn đi họp lớp sau 25 năm. Bạn bè của bạn có người béo lên, nhuộm tóc hoặc đeo kính áp tròng màu. Bạn vẫn nhận ra họ, nhưng sẽ mất thời gian hơn. Tương tự, vaccine hiện tại được thiết kế dựa trên dòng JN.1 (chiếm ưu thế từ đầu năm 2024). BA.3.2 giống như một "người lạ" mới chuyển đến khu phố; nó khác biệt đủ để đánh lừa hàng rào miễn dịch ban đầu.
Lưu ý: Điều này không có nghĩa là vaccine vô dụng. Vaccine vẫn đóng vai trò then chốt trong việc giảm tỷ lệ nhập viện và tử vong, dù khả năng ngăn chặn nhiễm bệnh đối với biến thể mới có thể chậm hơn.
Hình ảnh đồ họa trừu tượng về biến thể XEC của coronavirus. (Nguồn: istock.com)Mối nguy cơ từ Cicada
Do khả năng né tránh miễn dịch, BA.3.2 có thể gây ra một làn sóng lây nhiễm mới trên diện rộng. Dù chưa có bằng chứng gây bệnh nặng hơn, nhưng sự bảo vệ vẫn là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt với:
• Người mắc bệnh lý nền, bệnh mãn tính.
• Nguy cơ mắc Covid kéo dài (vẫn xảy ra với tỷ lệ khoảng 3 trên 100 ca nhiễm).
Cách bảo vệ bản thân và cộng đồng
Để ứng phó với biến thể "Ve sầu", các chuyên gia khuyến cáo 4 bước đơn giản:
1. Rửa tay thường xuyên: Giảm 16% - 21% nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp.
2. Ở nhà khi thấy mệt: Tránh lây lan cho những người yếu thế (người bị ung thư, bệnh phổi).
3.Ưu tiên không gian thoáng đãng: Giảm thời gian ở nơi đông đúc để hạn chế tiếp xúc với mầm bệnh.
4. Tham vấn y tế: Nếu bạn có bệnh nền, hãy thảo luận với bác sĩ về lộ trình chăm sóc sức khỏe riêng biệt.
Theo 1news.co.nz – Noo Thuyen