Hiệp hội Tự do Ngôn luận (Free Speech Union) đang vô cùng giận dữ sau khi Bộ Nội vụ đăng tin tuyển dụng người lãnh đạo việc triển khai lệnh cấm mạng xã hội dưới 16 tuổi, “dù luật vẫn chưa được soạn thảo, chứ đừng nói đến việc tranh luận”.
Bộ Nội vụ (DIA) cho biết mẩu quảng cáo đó là một sai sót. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Hiệp hội Tự do Ngôn luận (FSU) Jillaine Heather lại coi đây là một hành vi "đánh tráo khái niệm".
Bà nói với tờ Herald: “Chính phủ đã bị bắt quả tang khi đang 'nhúng tay vào chàm'. Bản mô tả công việc, bao gồm cả ngày triển khai vào tháng 7 năm 2027, chi tiết và tự tin đến mức thực sự khiến tôi nghĩ rằng: ‘Liệu mình có bỏ lỡ điều gì trong vài tuần qua không?’”
Bà đã không bỏ lỡ gì cả. Dự luật vẫn chưa được trình lên Quốc hội.
Bà nói thêm: “Có thể gọi tôi là người cổ hủ, nhưng tôi nghĩ Chính phủ nên đưa ra một dự luật và bảo vệ nó tại Quốc hội, chứ không phải xây dựng các cơ chế thực thi ở hậu trường, hy vọng không ai chú ý trong khi luật vẫn đang được soạn thảo. Thật là trơ trẽn. Chính Quốc hội mới là bên quyết định các chi tiết.”
Vào ngày 20 tháng 4, DIA đã đăng một mẩu quảng cáo cho vị trí “Giám đốc Triển khai Chương trình giàu kinh nghiệm” để “thiết lập mô hình dịch vụ vận hành Giai đoạn một cho các hạn chế mạng xã hội dưới 16 tuổi".
Một quy trình thần tốc đã được thiết lập để nhận hồ sơ cho vị trí này – với mức lương từ 163.000 đến 182.000 NZD cùng “bốn đến sáu nhân viên báo cáo trực tiếp” – dự kiến kết thúc vào ngày 1 tháng 5.
Mẩu quảng cáo đã bị gỡ bỏ ngày hôm qua sau khi nhận sự chỉ trích từ FSU - sau khi Thẩm phán Tòa án Quận đã nghỉ hưu David Harvey cảnh báo nhóm vận động này về sự tồn tại của nó - và được thay thế bằng một phiên bản mô tả vai trò là “lãnh đạo việc phát triển chính sách và các phương án quy định” cho một “thể chế mới tiềm năng”.
Khác với mẩu quảng cáo ban đầu, không có liên kết nào dẫn đến bản mô tả công việc chi tiết cho vị trí hợp đồng ngắn hạn sáu tháng nhằm “thực hiện một chương trình có tầm ảnh hưởng lớn, cấp bách về thời gian, nhằm định hình cách Aotearoa New Zealand bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trên mạng".
Về phía Chính phủ, không có bên liên quan nào sẵn sàng bình luận chi tiết.
Bộ trưởng chịu trách nhiệm về Nội vụ, bà Brooke van Velden của Đảng ACT (đảng vốn phản đối lệnh cấm U16), đã chuyển các câu hỏi sang cho Bộ trưởng Giáo dục Erica Stanford.
Bà Stanford cho biết: “Công việc đang được tiến hành và chúng tôi sẽ có nhiều điều để nói sớm. Các câu hỏi xung quanh việc tuyển dụng của Bộ Nội vụ nên được gửi trực tiếp đến cơ quan đó.”
DIA cho biết: “Thông báo tuyển dụng đã bị gỡ bỏ tạm thời để điều chỉnh từ ngữ trong bản mô tả công việc vốn chưa chính xác.”
Luxon: Luật sẽ được trình trước kỳ bầu cử
Thủ tướng Christopher Luxon trả lời truyền thông tuần trước rằng luật sẽ được trình trước kỳ bầu cử vào tháng 11.
“Chúng tôi đang đạt được những tiến bộ thực sự tốt. Dự luật thực sự đang được soạn thảo ngay lúc này. Như tôi đã nói trước đây, chúng tôi sẽ trình luật trước cuộc bầu cử.”
“Về vấn đề đó, chúng tôi đang theo sát mô hình của Úc. Các đội ngũ mà chúng tôi gọi là PCO [Văn phòng Cố vấn Nghị viện] tại Wellington đang soạn thảo luật đó.”
Khi được hỏi: “Vậy dự luật sẽ không được thông qua trước cuộc bầu cử phải không?”, Thủ tướng phản hồi: “Cam kết của chúng tôi là trình dự luật lên Quốc hội trước bầu cử, và đó là những gì chúng tôi sẽ làm.”
Các đạo luật về không gian mạng từng bị chệch hướng do bầu cử trước đây. Công đảng đã đưa ra một dự luật về thuế dịch vụ kỹ thuật số – mức thuế phẳng 5% đối với doanh thu của các công ty công nghệ lớn tại New Zealand – ngay trước cuộc bầu cử năm 2023.
Dự luật đó đã không đủ thời gian để thông qua và bị Chính phủ mới do Đảng Quốc gia dẫn đầu bãi bỏ.
Một quy trình sau bầu cử sẽ khiến khung thời gian triển khai lệnh cấm dưới 16 tuổi vào tháng 7 năm 2027 trở nên rất eo hẹp, ngay cả khi dự luật được ưu tiên xử lý hàng đầu.
Lệnh cấm dưới 16 tuổi của Úc đã được thông qua vào tháng 12 năm 2024 và triển khai vào tháng 12 năm 2025.
Úc: 7 trên 10 trẻ dưới 16 tuổi vẫn sử dụng mạng xã hội
Ông Luxon trước đó đã nói rằng bằng cách trì hoãn, New Zealand có thể học hỏi kinh nghiệm từ Úc với đạo luật đầu tiên trên thế giới của họ.
Cơ quan quản lý của Úc chịu trách nhiệm triển khai lệnh cấm, Ủy viên An toàn trực tuyến Julie Inman Grant, cho biết trong báo cáo tuân thủ đầu tiên ban hành vào tháng 3, ba tháng sau khi lệnh cấm có hiệu lực, rằng “một tỷ lệ đáng kể trẻ em Úc dưới 16 tuổi tiếp tục duy trì tài khoản, tạo tài khoản mới hoặc vượt qua hệ thống xác minh độ tuổi của các nền tảng”.
Báo cáo của bà tiếp tục: “Trong số những phụ huynh báo cáo con họ có tài khoản trên mỗi nền tảng trước ngày 10 tháng 12 năm 2025, khoảng 7 trên 10 người báo cáo rằng con họ vẫn có tài khoản trên Facebook (63,6%), Instagram (69,1%), Snapchat (69,4%) và TikTok (69,3%). Khoảng 3 trên 10 người báo cáo rằng con họ không còn tài khoản nữa.”
Trẻ dưới 16 tuổi có thể sử dụng phần mềm VPN (mạng riêng ảo, che giấu quốc gia xuất xứ) để lách lệnh cấm. Phụ huynh cũng có thể lập tài khoản để trẻ dưới 16 tuổi sử dụng sau đó.
Việc thực thi vẫn còn bỏ ngỏ
Không có hình phạt nào đối với phụ huynh hoặc trẻ em cố tình lách lệnh cấm dưới 16 tuổi.
Tuy nhiên, các nền tảng mạng xã hội nằm trong phạm vi của lệnh cấm sẽ phải đối mặt với mức phạt lên tới 49,5 triệu đô la Úc (59 triệu đô la Mỹ) nếu họ không thực hiện “các bước hợp lý” để xác định độ tuổi của người dùng.
Điều gì cấu thành “các bước hợp lý” có thể sẽ phải được kiểm chứng qua một vụ kiện tại tòa án.
Báo cáo của bà Inman Grant cho biết cơ quan eSafety hiện đã chuyển từ trạng thái giám sát và tuân thủ sang điều tra đối với năm nền tảng: Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok và YouTube.
“eSafety đặt mục tiêu đưa ra quyết định về bất kỳ hành động thực thi nào vào giữa năm 2026.”
Bà Inman Grant sau đó sẽ biết liệu các nền tảng mạng xã hội sẵn sàng tuân thủ, hay liệu họ sẽ quyết tâm theo đuổi một cuộc chiến pháp lý kéo dài.
“Tôi không biết tại sao chế độ của Úc lại được tuyên bố là tiêu chuẩn vàng,” bà Heather của FSU nói.
“Tôi hoàn toàn không muốn giảm nhẹ những lo ngại về tác hại trực tuyến và mạng xã hội đối với thanh thiếu niên. Những vấn đề đó là rất thực tế.”
Nhưng tổ chức của bà coi các cải cách của Úc là phi thực tế và có nguy cơ khiến quyền tự do ngôn luận của người lớn bị ảnh hưởng.
Bà cho biết New Zealand đã có sẵn một loạt luật có thể áp dụng cho các nền tảng mạng xã hội nếu Chính phủ muốn đưa các đại gia công nghệ (Big Tech) vào khuôn khổ.
Theo nzherald.co.nz premium - Hani Dang