Giá điện đang tăng, nhưng tăng bao nhiêu - và làm thế nào để bạn có được mức giá tốt hơn?
Susan Edmunds từ RNZ
Cơ quan Điện lực Te Mana Hiko đã liên hệ với các công ty điện lực để yêu cầu cung cấp thêm thông tin về việc giá điện tăng cao và liệu có thêm đợt tăng giá nào nữa trước mùa đông hay không.
Nhiều công ty điện lực đã tăng hóa đơn từ ngày 1 tháng 4, và cơ quan này cho biết mức tăng dao động từ 1% đến 11%.
Mức tăng trung bình là 8%.
"Tính trung bình, nếu hóa đơn điện hàng tháng của bạn là 200 NZD, đợt tăng giá mới nhất này có thể cộng thêm 16 NZD mỗi tháng. Đó là một sự khác biệt lớn đối với hầu hết các hộ gia đình khi nhiều người vốn đã phải thắt lưng buộc bụng," Andrew Millar, tổng quản lý mảng bán lẻ và người tiêu dùng của Cơ quan Điện lực cho biết.
"Chúng tôi biết giá đang tăng và một số hộ gia đình đang chật vật thanh toán hóa đơn, điều đó khiến chúng tôi lo ngại. Yêu cầu này gửi tới các nhà bán lẻ sẽ giúp chúng tôi hiểu chi tiết hơn về các đợt tăng giá, điều gì đang thúc đẩy chúng và chúng ảnh hưởng thế nào đến các nhóm khách hàng và khu vực khác nhau."
Ông cho biết mức tăng hóa đơn phụ thuộc vào việc hộ gia đình đó đang sử dụng dịch vụ của công ty nào, gói cước gì và họ đang sống ở đâu.
"Với những đợt tăng giá mới nhất này, chúng tôi thực sự thấy nguyên nhân chính đến từ việc tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng truyền tải và phân phối."
"Chúng tôi ước tính trong các đợt tăng giá năm 2026, khoảng một nửa đến hai phần ba chủ yếu đến từ các khoản đầu tư mới và làm mới cơ sở hạ tầng. Có một 'làn sóng' đang ập đến mà người tiêu dùng phải đối mặt, bên cạnh những gì đang diễn ra trên thị trường điện."
"Chúng tôi sẽ xem xét kỹ thông tin đó và theo dõi nếu dữ liệu cho thấy bất kỳ điều gì bất thường hoặc ngoài dự kiến. Sau khi hoàn tất việc đánh giá, chúng tôi sẽ chia sẻ những gì tìm thấy," Millar nói.
Ông cho biết những người muốn tiết kiệm tiền có thể bắt đầu bằng cách so sánh giá giữa các nhà cung cấp. Ông nói, kể từ khi cơ quan này ra mắt trang web so sánh mới mang tên Billy, những người sử dụng đã thấy rằng họ có thể tiết kiệm khoảng 60 NZD mỗi tháng, tùy thuộc vào gói cước.
"Bạn có thể thấy mình đã ở trong gói cước tốt nhất rồi, điều đó thật tuyệt vì sau đó bạn có thể xem xét các phương án khác như liệu gói cước theo thời điểm sử dụng (time-of-use) có tốt nhất cho mình không, hoặc thay đổi cách thức sử dụng. Nhưng nếu người tiêu dùng vẫn gặp khó khăn, chúng tôi thực sự khuyến khích họ trao đổi với nhà bán lẻ để xem nhà bán lẻ có thể hỗ trợ họ qua các lựa chọn thanh toán, hoặc các hình thức hỗ trợ và tư vấn khác."
Paul Fuge, tổng quản lý trang web so sánh Powerswitch của tổ chức Consumer, cho biết đợt tăng giá ngày 1 tháng 4 thường là do các công ty điện lực muốn điều chỉnh mức tăng của họ khớp với ngày cập nhật phí đường dây định kỳ.
"Một số nhà bán lẻ điều chỉnh sớm hơn hoặc muộn hơn, tạm thời tự gánh một phần chi phí, hoặc chuyển chi phí đó sang các gói cước khác nhau một cách không đồng đều. Những bên khác thực hiện nhiều hơn một lần thay đổi trong năm khi chi phí biến động."
Ông cho biết phân tích của mình cho thấy mức tăng dao động từ 4% đến 12%.
"Các đợt tăng giá này chồng chất lên mức tăng khoảng 12% của năm ngoái, điều này sẽ đặc biệt khó khăn cho nhiều hộ gia đình. Trong hai năm qua, giá điện sinh hoạt đã tăng khoảng 20%. Xét theo giá trị thực, giá điện hiện cao hơn khoảng 65% so với thời điểm thị trường điện sinh hoạt bắt đầu cách đây 25 năm. Xét theo giá trị danh nghĩa, chúng cao hơn gấp ba lần. Đối với những hộ gia đình có thu nhập không theo kịp đà tăng này, tác động là khắc nghiệt hơn nhiều."
Ông nói rằng mức độ chênh lệch giá giữa các đơn vị lớn hơn nhiều so với hình dung của nhiều người. "Khảo sát của chúng tôi cho thấy khoảng một phần ba người tiêu dùng tin rằng tất cả các nhà bán lẻ đều tính phí xấp xỉ như nhau, nhưng thực tế hoàn toàn không phải vậy. Việc hai hộ gia đình giống hệt nhau, thậm chí là hàng xóm sát vách, nhưng trả số tiền rất khác nhau là chuyện phổ biến. Vị trí địa lý cũng quan trọng. Những khu vực có giá điện cao nhất thường có thu nhập hộ gia đình thấp hơn mức trung bình, trong khi các thành phố lớn có thu nhập cao hơn thường có giá thấp hơn. Dữ liệu mới nhất của MBIE cho thấy quy luật này vẫn đang đúng."
"Kerikeri hiện là nơi có giá điện trung bình thuộc hàng cao nhất cả nước - cao hơn khoảng 20% so với mức trung bình toàn quốc và cao hơn khoảng 32% so với Wellington. Ngay cả trước đợt tăng giá mới nhất, điều đó có nghĩa là các hộ gia đình phải trả thêm hàng trăm đô la mỗi năm cho cùng một lượng điện năng."
"Tại Far North, chúng tôi nhận thấy mức tăng chi phí hàng năm dao động từ 140 đến 420 NZD. Trong khi ở Wellington, cùng một hộ gia đình đó có thể chỉ tăng từ 102 đến 305 NZD mỗi năm."
Balclutha cũng có mức tăng đáng kể, từ 143 đến 426 NZD một năm. Whanganui, Westport và Gisborne là những khu vực khác có mức tăng lớn.
Millar cho biết Cơ quan Điện lực đang tập trung đảm bảo các thiết lập thị trường trên toàn hệ thống điện đang mang lại lợi ích cho người dân New Zealand.
"Chúng tôi đang sử dụng các đòn bẩy sẵn có để thúc đẩy cạnh tranh, khuyến khích đầu tư vào nguồn phát mới và tạo ra hiệu quả trong hệ thống. Tất cả những điều này nhằm củng cố hệ thống điện và hạ giá thành trong dài hạn."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang