Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis vừa bày tỏ sự hối tiếc sau khi lỡ lời ví von những người thuê nhà ở xã hội như “trúng số độc đắc”. Phát ngôn này diễn ra trong bối cảnh chính phủ New Zealand công bố kế hoạch cải tổ toàn diện hệ sinh thái nhà ở xã hội, vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các đảng đối lập.
Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis. Ảnh: RNZ / Marika KhabaziTrước đó, khi trả lời chất vấn về chính sách nhà ở mới, bà Nicola Willis nhận định rằng những người có thu nhập thấp đang phải thuê nhà tư nhân chịu nhiều thiệt thòi hơn so với nhóm đối tượng thuê nhà ở xã hội – những người mà theo bà là "như trúng số". Chỉ vài giờ sau, Bộ trưởng Tài chính đã phải ra tuyên bố rút lại lời nói: "Người sống trong nhà ở xã hội thường có hoàn cảnh rất ngặt nghèo. Tôi đã dùng sai phép so sánh khi cố gắng giải thích về tính công bằng trong hệ sinh thái nhà ở. Tôi sẽ không sử dụng cụm từ này nữa".
Trong khi đó, phe đối lập chỉ trích những thay đổi này là "tàn nhẫn", có nguy cơ dẫn đến làn sóng trục xuất hàng loạt và đẩy người nghèo lún sâu vào cảnh bần cùng.
Tăng hỗ trợ cho nhóm này, cắt giảm của nhóm khác
Bắt đầu từ kỳ Ngân sách năm nay, chính phủ New Zealand sẽ tăng mức hỗ trợ hàng tuần thêm gần 15 NZD cho 110.000 hộ gia đình, nhưng lại cắt giảm tới 30 NZD/tuần của 80.000 hộ gia đình khác. Thay đổi này sẽ đi kèm với các tiêu chí xét duyệt nghiêm ngặt hơn, áp đặt giới hạn thời hạn thuê và thiết lập các đợt kiểm tra định kỳ.
Lãnh đạo Đảng Lao động, ông Chris Hipkins, chỉ trích việc tăng giá thuê nhà giữa cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt là hành động "nhẫn tâm".
"Chính phủ này hoàn toàn không quan tâm đến người có thu nhập thấp. Những người thực sự hưởng lợi từ việc tăng phụ cấp chỗ ở chính là các chủ đất tư nhân", ông Hipkins khẳng định.
Lãnh đạo Đảng Lao động Chris Hipkins. Ảnh: RNZ / Mark PapaliiÔng Hipkins cho biết nhóm chịu ảnh hưởng tiêu cực nhất bao gồm 34.000 hộ gia đình có trẻ em, 30.000 người hưởng lương hưu và 27.000 người khuyết tật. Ông nhấn mạnh giải pháp cốt lõi phải là xây dựng thêm nhà ở công: "Thời còn nắm quyền, chúng tôi đã xây dựng khoảng 18,000 căn nhà mới. Ngược lại, chính phủ hiện tại đang tìm cách bán tháo chúng".
Đồng quan điểm, phát ngôn viên mảng nhà ở của Đảng Lao động, ông Kieran McAnulty, cáo buộc đây chỉ là chiêu trò cắt giảm hỗ trợ để tiết kiệm ngân sách: "Bạn không thể giúp các gia đình tự chủ bằng cách khiến họ nghèo đi".
Người phát ngôn vấn đề nhà ở của Đảng Lao động, Kieran McAnulty. Ảnh: RNZ / Samuel RillstoneTranh cãi về "Tính công bằng" trong chính sách nhà ở
Bà Tamatha Paul, phát ngôn viên mảng nhà ở của Đảng Xanh, nhận định cải cách này đang cố tình "cắt giảm chi phí" trên lưng những người dễ bị tổn thương nhất. Theo bà, lý do người dân phải tìm đến nhà ở xã hội của Kāinga Ora là vì họ hoàn toàn bất lực trước giá thuê cắt cổ của thị trường tư nhân. Việc tăng thêm 20% tiền nhà giữa bối cảnh bão giá điện, nước, thực phẩm và y tế là điều "phi thực tế và tàn nhẫn".
Người phát ngôn vấn đề nhà ở của Đảng Xanh, Tamatha Paul. Ảnh: VNP / Phil SmithPhát ngôn viên phát triển xã hội của Đảng Xanh, ông Ricardo Menendez March, bổ sung: "Chính phủ đang bắt người nghèo phải trả giá cho chính sách thắt lưng buộc bụng của họ".
Ngược lại, Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis lập luận rằng cải cách này không nhằm mục đích cắt giảm ngân sách mà để thu hẹp khoảng cách bất công xã hội. Bà đưa ra dẫn chứng: Một người ở nhà công vụ đang có lợi thế hơn người thuê nhà tư nhân tới 110 NZD/tuần dù có cùng mức thu nhập.
Bà Willis cũng bác bỏ lo ngại tiền hỗ trợ sẽ chảy túi các chủ đất lớn. Bà khẳng định chính phủ đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ cấp phép các dự án để tăng nguồn cung nhà ở một cách nhanh chóng, từ đó hạ nhiệt thị trường thuê nhà tự do. Tuy nhiên, bà thừa nhận nhà ở xã hội trong tương lai cần phải được "sàng lọc tập trung vào những đối tượng kiệt quệ nhất".
Theo rzn.co.nz – Lani Hoang