Dữ liệu từ Cơ quan Thống kê New Zealand (Stats NZ) cho thấy, khoảng một phần tư số hộ gia đình thuê nhà đang phải chi từ 30% thu nhập trở lên cho khoản phí này.
Theo Susan Edmunds từ đài RNZ
Chính phủ đang tăng trợ cấp nhà ở cho 111.000 người thuê nhà có thu nhập thấp, với mức tăng trung bình là 15 NZD.
Nhưng cơ quan này cũng tăng số tiền mà 84.000 người thuê nhà ở xã hội phải trả - từ 25% thu nhập lên 30% - khiến họ bị hụt đi khoảng 30 NZD mỗi tuần.
Trong cuộc Điều tra dân số năm 2023, có 26,5% hộ gia đình thuê nhà phải chi ít nhất 30% thu nhập cho tiền thuê, tăng so với mức 26% năm 2018 và 24.2% năm 2013.
Trong số đó, 18,3% hộ gia đình phải chi từ 40% thu nhập trở lên và 12,8% phải chi từ 50% trở lên.
Các mức này giữ nguyên so với năm 2018 nhưng đã tăng lên so với năm 2013.
Ông Nick Brunsdon, nhà kinh tế trưởng tại tổ chức Infometrics, cho biết việc chi 30% thu nhập cho chi phí nhà ở là một quy tắc ước tính kinh nghiệm tiến bộ.
"Nhưng đó cũng chỉ là một quy tắc ước tính mà thôi. Nó dựa trên thực tế về khả năng chi trả nhà ở trong lịch sử, nhưng điều đó giờ đây không còn quá phù hợp nữa.
"Chúng ta thường dùng quy tắc 30% này như một tiêu chuẩn qua các thời kỳ - để xem có bao nhiêu hộ gia đình đang trả hơn 30%, và con số này tăng trưởng ra sao theo thời gian? Nhưng đó chỉ là một ranh giới ước lệ, chứ không có nghĩa là những người đang chi 29% thu nhập cho nhà ở là hoàn toàn ổn ổn định."
Ông cho biết có hai vấn đề khi áp dụng thước đo này cho các hộ gia đình ở cả hai đầu cực của phổ thu nhập (nhóm thu nhập rất thấp và nhóm thu nhập rất cao).
"Đối với một hộ gia đình thu nhập thấp - chẳng hạn như một phụ nữ đơn thân nuôi con đang nhận Hỗ trợ tìm việc làm (Jobseeker Support) và sống trong nhà ở xã hội (với mức thu nhập ròng 521 NZD/tuần).
"Với họ, 30% thu nhập tương đương với 156 NZD/tuần dành cho chi phí nhà ở. Hơn nữa, việc chi 30% thu nhập cho nhà ở đồng nghĩa với 70% còn lại phải gánh vác mọi thứ khác - từ thực phẩm, đi lại, y tế đến điện nước - tức là khoảng 365 NZD, một con số sẽ rất chật vật cho một người mẹ và một đứa trẻ."
"Một người ở hoàn cảnh này nếu thuê nhà riêng thay vì ở nhà ở xã hội thì cũng sẽ nhận được Khoản trợ cấp nhà ở lên tới 235 NZD/tuần, nhưng họ cũng sẽ phải đối mặt với mức tiền thuê nhà cao hơn nhiều và không được cố định theo thu nhập của họ."
"Đối với các hộ gia đình có thu nhập từ trung bình đến cao - ví dụ như một cặp vợ chồng đều làm việc toàn thời gian, với mức thu nhập trung bình cả nước là 81.900 NZD vào năm 2025, tương đương 2.400 NZD ròng mỗi tuần - thì 30% sẽ là 734 NZD/tuần cho chi phí nhà ở, mức này đủ để thuê nguyên một căn nhà ở hầu hết các khu vực (cao hơn mức thuê nhà trung bình của mọi thành phố và quận huyện)."
"Như vậy họ còn lại tới 1.712 NZD mỗi tuần cho các chi phí khác, mức này có lẽ là quá đủ, vì vậy cặp đôi đó hoàn toàn có thể chi trả nhiều hơn 30% thu nhập cho chi phí nhà ở - chẳng hạn như khi họ đang trả góp khoản vay mua nhà."
"Những người sống trong nhà ở xã hội có thể có mức thu nhập rất đa dạng, nhưng thách thức lớn nhất mà tôi thấy khi áp dụng quy tắc 30% một cách cứng nhắc cho họ là nó không để lại bao nhiêu tiền cho các chi phí sinh hoạt còn lại."
Tổ chức hỗ trợ tài chính Fincap cho biết, những người tìm đến các cố vấn tài chính đang phải chi mức trung vị là 36,68% thu nhập cho tiền thuê nhà vào năm 2024, tăng từ mức 35,8% của năm 2023.
Người phát ngôn của Fincap, ông Jake Lilley, nhận định rằng bất kỳ sự gia tăng chi phí nào cũng sẽ dẫn đến việc phải thắt lưng buộc bụng ở các khoản khác, và mức trợ cấp hiện tại vốn đã cực kỳ khó sống ngay cả trước khi có những thay đổi này.
"Báo cáo Tiếng nói (Voices) hàng năm của chúng tôi luôn chỉ ra rằng có ít nhất một nửa số người được cố vấn tài chính hỗ trợ đang rơi vào tình trạng thâm hụt ngân sách hàng tuần.
"Những thay đổi được công bố chắc chắn cũng sẽ làm tăng nhu cầu tìm đến các cố vấn tài chính vốn đã đang quá tải. Nhiều hộ gia đình sẽ tìm kiếm sự giúp đỡ để cố gắng phân bổ lại chi tiêu xoay quanh sự thay đổi này.
"FinCap khuyến nghị tăng khoản tài trợ bền vững thêm 30,5 triệu NZD mỗi năm cho các cố vấn tài chính, với ít nhất 5,5 triệu NZD tăng thêm từ chính phủ. Khoản đầu tư như vậy có thể đảm bảo người dân tiếp cận kịp thời với sự trợ giúp thiết yếu để họ có thể lên kế hoạch lo tiền đặt cọc nhà, có điện thắp sáng và có đồ ăn trên bếp trong khi vẫn đóng đủ tiền thuê nhà."
Nhà kinh tế học Shamubeel Eaqub từ công ty Simplicity cho biết những người có thu nhập thấp hơn sẽ bị các chi phí thiết yếu như nhà ở và điện nước chiếm phần lớn số tiền còn lại của họ.
Ông nhận định, việc mức chi 30% có hợp lý hay không còn tùy thuộc vào tổng số thu nhập mà người đó kiếm được.
"Tôi nghĩ tiêu chuẩn cốt lõi là liệu những người này hiện tại có đang sống một cuộc sống thoải mái với mức chi 25% hay không."
Theo 1news.co.nz - Hani Dang