Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa chính thức tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo và Uganda là "tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế", đặt các quốc gia láng giềng vào tình trạng báo động cao.
Các nhân viên y tế đang chuyển một bệnh nhân đến bệnh viện sau khi anh được xác nhận không nhiễm Ebola bên trong một Trung tâm Điều trị Ebola do tổ chức Bác sĩ không biên giới hỗ trợ vào ngày 4 tháng 11 năm 2018 tại Butembo, Cộng hòa Dân chủ Congo. Ảnh: JOHN WESSELSTheo Bộ Y tế New Zealand, nguy cơ hiện tại đối với quốc gia này từ đợt bùng phát dịch Ebola ở châu Phi vẫn ở mức thấp.
WHO cho biết đợt dịch này do chủng virus Bundibugyo gây ra, một biến thể cực kỳ nguy hiểm. Đồng thời, nhấn mạnh tính chất "bất thường" của đợt dịch khi hiện tại chưa có vắc-xin hoặc liệu pháp điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt cho chủng Bundibugyo, khác với chủng Ebola-Zaire vốn đã có vắc-xin phòng ngừa. Dù chưa đáp ứng đủ các tiêu chí để chuyển thành tình trạng khẩn cấp đại dịch, nhưng các quốc gia có chung đường biên giới trên đất liền với CHDC Congo đang đối mặt với nguy cơ lây nhiễm chéo rất cao.
Tính đến thứ Bảy vừa qua, cơ quan y tế Liên Hợp Quốc xác nhận đã có 80 ca tử vong nghi nhiễm, 8 ca nhiễm được phòng thí nghiệm khẳng định và 246 ca nghi nhiễm tại tỉnh Ituri của CHDC Congo, trải dài trên ít nhất ba vùng y tế bao gồm Bunia, Rwampara và Mongbwalu.
Nguy cơ lây nhiễm quốc tế và khuyến cáo từ WHO
Cơ quan y tế của Liên Hợp Quốc xác nhận đã có những ca bệnh lây lan qua biên giới. Tại thủ đô Kampala của Uganda, hai ca nhiễm đã được xác nhận (trong đó có một ca tử vong) đều là những người trở về từ CHDC Congo. Ngoài ra, thủ đô Kinshasa của CHDC Congo cũng ghi nhận một ca nhiễm từ vùng dịch Ituri trở về.
Trước tình hình trên, WHO khuyến cáo các quốc gia:
• Kích hoạt ngay cơ chế quản lý khẩn cấp và thảm họa quốc gia.
• Tăng cường sàng lọc tại các cửa khẩu và các tuyến đường nội địa trọng yếu.
• Cách ly ngay lập tức các ca nhiễm và theo dõi sát sao người tiếp xúc trong vòng 21 ngày.
• Không đóng cửa biên giới hoặc hạn chế giao thương vì lo sợ, nhằm tránh việc người dân trốn qua các đường mòn lối mở không được kiểm soát.
New Zealand đánh giá nguy cơ ở mức thấp
Mặc dù WHO ban bố tình trạng khẩn cấp, Bộ Y tế New Zealand đánh giá nguy cơ đối với quốc gia này hiện ở mức thấp. Phó Giám đốc Y tế Công cộng, bà Harriette Carr, cho biết cơ quan này đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác để giám sát tình hình.
"Dù Ebola gây bệnh nghiêm trọng nhưng nó không dễ lây lan như các đại dịch hô hấp. Nguy cơ chủ yếu đến từ những người di chuyển từ vùng dịch", bà Carr nhận định.
Giáo sư Michael Baker chuyên ngành y tế công cộng tại Đại học Otago nhận định, kể từ khi Ebola được phát hiện lần đầu tiên tại châu Phi vào năm 1976, các đợt bùng phát vẫn diễn ra trong nhiều thập kỷ qua.
"Gần đây nhất, chúng ta đã chứng kiến các trận đại dịch lớn giai đoạn 2014–2016 và 2018–2020. Cả hai đều từng bị ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu. Vì vậy, đây là lần thứ ba công cụ này được kích hoạt," ông Baker nói.
Giáo sư Baker giải thích thêm: Virus Ebola không lây lan theo dạng đại dịch (như Covid-19). Nó lây truyền chủ yếu qua dịch cơ thể, đặc biệt là máu của người bệnh nặng, hoặc từ các loài linh trưởng nhiễm bệnh bị săn bắt làm thịt rừng.
"Khi người bệnh trở nặng, virus có thể xuất hiện trong các dịch bài tiết như phân, nước tiểu và cuối cùng là nước bọt. Khả năng lây truyền qua đường hô hấp luôn được cân nhắc nhưng trường hợp này cực kỳ hiếm gặp. Đó là lý do vì sao Ebola là một mối đe dọa rất khác so với Covid-19 hay đợt bùng phát virus hanta gần đây", ông Baker phân tích.
Tuy nhiên, ông Baker cũng cảnh báo không được chủ quan. Vẫn có một xác suất nhỏ hành khách nhiễm bệnh lên máy bay và di chuyển đến các quốc gia ngoài châu Phi. Dù vậy, trong lịch sử, New Zealand chưa từng ghi nhận bất kỳ ca nhiễm Ebola nhập cảnh nào.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang