Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth mới đây đã thẳng thừng chỉ trích New Zealand đang "hưởng lợi miễn phí" từ quân đội Mỹ do mức chi tiêu quốc phòng của quốc gia này quá thấp.
Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand Chris Penk. (Ảnh: Getty)Phát biểu của ông Hegseth được đưa ra tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore – hội nghị an ninh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đáng chú ý, Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand, ông Chris Penk, cũng có mặt trong hàng ghế khán giả để lắng nghe bài phát biểu này.
Trong bài diễn văn của mình, ông Hegseth nhấn mạnh các quốc gia đồng minh cần nâng mức chi tiêu quốc phòng lên tương đương 3,5% tổng chi tiêu quốc gia.
"Đối với những quốc gia dám đương đầu với thách thức và gánh vác trách nhiệm như một đối tác thực sự, lợi ích dành cho họ sẽ rất rõ ràng. Chi lược của chúng tôi nêu rõ: Mỹ sẽ ưu tiên hợp tác với các đồng minh kiểu mẫu — những quốc gia có năng lực nhất, có tầm nhìn rõ ràng nhất và sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia của chính họ", ông Hegseth tuyên bố.
"Với những quốc gia đó, chúng tôi sẽ đưa họ lên đầu hàng ưu tiên: đẩy nhanh tiến độ bán vũ khí, hợp tác sâu sắc trong nền tảng công nghiệp quốc phòng và mở rộng chia sẻ tình báo. Còn đối với những bên tiếp tục 'đi xe miễn phí' trên sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ, hãy nghe rõ đây: những ngày đó đã kết thúc. Các đồng minh từ chối đứng dậy và gánh vác trọng trách vì nền quốc phòng chung sẽ phải đối mặt với một sự thay đổi rõ rệt trong cách chúng tôi làm việc."
Hiện tại, New Zealand chỉ đang lên kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 2%. Trong ngân sách năm nay, chính phủ nước này dự kiến chi thêm 1,6 tỷ NZD cho quốc phòng, một phần trong số đó nhằm duy trì, nâng cấp đội tàu hải quân đang già cỗi và đầu tư vào máy bay không người lái.
Khi được hỏi trực tiếp liệu New Zealand có nằm trong số các quốc gia "hưởng lợi miễn phí" hay không, ông Hegseth khẳng định: "2% là không đủ, vì vậy 2% chính là hưởng lợi miễn phí. Tôi không có định kiến gì với New Zealand, tôi chỉ muốn các đối tác phải bước lên."
Ông nói thêm: "Tôi rất mong được làm việc với tân Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand — mối quan hệ đó đã đơm hoa kết trái trong một thời gian rất dài. Nhưng tôi sẽ thẳng thắn nhất với những người bạn thân thiết nhất của chúng tôi về việc năng lực của chúng ta đang ở đâu và cần phải như thế nào để đảm bảo chúng ta đang sát cánh chặt chẽ trước các mối đe dọa toàn cầu. Chúng ta không thể chỉ nói 'chúng ta là bạn lâu năm nên cứ thế hợp tác'. Câu chuẩn xác phải là: 'Chúng ta là bạn lâu năm, vì vậy các bạn tốt nhất nên có năng lực tương xứng với chúng tôi, bởi nếu không, liên minh của chúng ta sẽ trở nên vô nghĩa'."
Bà Anna Fifield, chuyên gia đối ngoại kiêm tác giả chuyên mục Between Giants Substack, người trực tiếp đặt câu hỏi cho ông Hegseth tại hội nghị, nhận định New Zealand còn "một khoảng cách rất xa" mới đạt được mức chi tiêu 3.5% mà phía Mỹ yêu cầu.
"Chính phủ của chúng ta đã vạch ra kế hoạch đạt mức 2% trong vòng 8 năm tới. Ông Hegseth không còn muốn cung cấp sự bảo hộ cho các quốc gia không tự nỗ lực nữa. Bộ trưởng Quốc phòng Chris Penk ngồi ngay hàng đầu và đã nhận được thông điệp đó rất to và rõ ràng, nhưng tôi hoài nghi về việc người dân New Zealand mặn mà với việc chi một khoản tiền lớn như vậy cho quốc phòng", bà Fifield phân tích.
Chuyên gia đối ngoại Anna Fifield. (Nguồn: Q and A)Bên cạnh đó, bà cũng chỉ ra một điểm đáng chú ý: "Bài phát biểu đề cập rất nhiều đến quan hệ đối tác. Ông ấy tuyên bố thời kỳ của các quốc gia được bảo hộ đã qua và Mỹ đang tìm kiếm các đối tác thực sự trong khu vực. Tuy nhiên, ông Hegseth lại có giọng điệu khá ôn hòa đối với Trung Quốc khi khẳng định Mỹ không tìm kiếm xung đột. Có vẻ như Mỹ đang cố gắng tránh khiêu khích hoặc kích động Trung Quốc bằng mọi cách nhằm giữ ổn định bối cảnh khu vực, trong bối cảnh họ vẫn đang phải giải quyết những bất ổn tại Trung Đông."
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang