Cơ quan y tế công cộng hàng đầu châu Phi hôm thứ Sáu đã xác nhận một đợt bùng phát dịch Ebola mới tại tỉnh Ituri vùng sâu vùng xa của Congo, với 246 ca nghi nhiễm và 65 ca tử vong được ghi nhận cho đến nay.
Uganda sau đó đã báo cáo một ca tử vong do Ebola, trường hợp này được xác định là ca bệnh xâm nhập từ nước láng giềng Congo.
Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi (Africa CDC) cho biết trong một tuyên bố rằng các ca tử vong và nghi nhiễm chủ yếu được ghi nhận tại các vùng y tế Mongwalu và Rwampara.
Virus Ebola có tính truyền nhiễm cao và có thể lây lan qua các dịch cơ thể như chất nôn, máu hoặc tinh dịch. Căn bệnh do virus này gây ra tuy hiếm gặp, nhưng rất nghiêm trọng và thường dẫn đến tử vong.
“Bốn ca tử vong đã được báo cáo trong số các trường hợp được phòng thí nghiệm xác nhận chính thức. Các ca nghi nhiễm cũng đã được báo cáo ở Bunia và đang chờ kết quả xác minh,” cơ quan này cho biết khi đề cập đến thủ phủ của tỉnh Ituri, khu vực nằm gần biên giới với Uganda.
Cơ quan này cho biết kết quả xét nghiệm sơ bộ trong phòng thí nghiệm đã phát hiện virus Ebola trong 13 trên tổng số 20 mẫu phẩm. Các kết quả gợi ý rằng đây là một chủng virus khác chứ không phải chủng Ebola Zaire, và quá trình giải trình tự gen vẫn đang được tiếp tục để có kết luận rõ ràng hơn. Chủng Ebola Zaire vốn là chủng virus chiếm thế chủ đạo trong các đợt bùng phát dịch trước đây tại Congo.
Uganda hôm thứ Sáu đã báo cáo một ca nhiễm Ebola liên quan đến một người đàn ông Congo nhập viện ở Kampala ba ngày trước khi qua đời. Các quan điểm chính thức cho biết đây là ca bệnh “xâm nhập” từ Congo, và Uganda hiện vẫn chưa xác nhận bất kỳ ca nhiễm nội địa nào.
Trong một tuyên bố, Bộ Y tế Uganda cho biết các mẫu phẩm lấy từ bệnh nhân đã được xét nghiệm sau khi tử vong vào hôm thứ Sáu, ngay sau khi nước láng giềng Congo xác nhận có dịch Ebola, và kết quả xét nghiệm khẳng định bệnh nhân đã nhiễm Ebola. Cơ quan này cho biết tất cả các trường hợp tiếp xúc gần liên quan đến người đàn ông này đều đã được cách ly, bao gồm cả một trường hợp tiếp xúc có nguy cơ cao là người thân của người quá cố. Thi thể của người tử vong đã được đưa trở lại Congo.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm ngoái cho biết Congo đang có sẵn một lượng kho thuốc điều trị và khoảng 2.000 liều vắc-xin Ervebo phòng bệnh Ebola. Tuy nhiên, cơ quan này lưu ý rằng loại vắc-xin này chỉ có hiệu quả đối với chủng Ebola Zaire.
Africa CDC cho biết các kết quả xác định chủng virus trong đợt bùng phát mới này dự kiến sẽ có trong vòng 24 giờ tới.
Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới, phát biểu với các phóng viên hôm thứ Sáu rằng tuần trước WHO đã cử một đội ngũ đến hỗ trợ Congo điều tra dịch bệnh và thu thập mẫu phẩm. Ông cho biết dù kết quả ban đầu không xác định được Ebola, nhưng một phân tích mới vào hôm thứ Năm đã khẳng định điều này.
Congo có “một bề dày thành tích trong việc ứng phó và kiểm soát dịch Ebola,” ông Tedros nói, đồng thời cho biết thêm rằng WHO đang giải ngân khoản quỹ 500.000 USD để hỗ trợ công tác ứng phó của Congo.
Các khu vực bị ảnh hưởng nằm gần biên giới Uganda, Nam Sudan
Đợt bùng phát mới nhất xảy ra khoảng năm tháng sau khi đợt dịch Ebola trước đó của Congo được tuyên bố chấm dứt với 43 ca tử vong.
Ituri nằm ở một vùng hẻo lánh phía đông Congo, nơi có đặc trưng là mạng lưới giao thông đường bộ nghèo nàn, cách thủ đô Kinshasa của quốc gia này hơn 1.000 km.
Africa CDC cho biết họ lo ngại về nguy cơ dịch bệnh lan rộng hơn do mật độ di chuyển dân cư cao, sự dịch chuyển liên quan đến hoạt động khai thác mỏ ở Mongwalu, tình trạng bất ổn an ninh tại các khu vực bị ảnh hưởng, những lỗ hổng trong việc lập danh sách tiếp xúc và những thách thức trong công tác kiểm soát.
Cơ quan này cho biết việc các khu vực bị ảnh hưởng nằm quá gần biên giới với Uganda và Nam Sudan cũng làm gia tăng những mối lo ngại.
Cơ quan này cho biết họ đang triệu tập một cuộc họp điều phối khẩn cấp vào hôm thứ Sáu với các cơ quan y tế từ Congo, Uganda và Nam Sudan, cùng với các đối tác chủ chốt, bao gồm các cơ quan của Liên Hợp Quốc và các quốc gia khác.
“Cuộc họp sẽ tập trung vào các ưu tiên ứng phó ngay lập tức, điều phối xuyên biên giới, giám sát dịch tễ, hỗ trợ phòng thí nghiệm, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ, chôn cất an toàn và tôn kính, cùng với việc huy động nguồn lực,” cơ quan này cho biết.
Congo từng trải qua hơn một chục đợt bùng phát dịch Ebola
Đây là đợt bùng phát dịch thứ 17 tại Congo kể từ khi căn bệnh này xuất hiện lần đầu tiên tại quốc gia này vào năm 1976. Một đợt bùng phát dịch Ebola từ năm 2018 đến năm 2020 ở miền đông Congo đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 người. WHO cho biết đợt bùng phát đó mang đặc tính của chủng Ebola Zaire.
Một đợt bùng phát dịch trước đó từng càn quét khắp Tây Phi từ năm 2014 đến năm 2016 cũng đã khiến hơn 11.000 người tử vong.
Đợt bùng phát dịch mới sẽ tạo ra thêm nhiều mối lo ngại cho quốc gia Trung Phi này, nơi vốn đang phải chiến đấu với các nhóm vũ trang khác nhau ở phía đông, bao gồm cả nhóm phiến quân M23, tổ chức đã phát động một cuộc tấn công chớp nhoáng vào tháng 1 năm ngoái và kể từ đó đã chiếm đóng các thành phố chủ chốt.
Đặc biệt, Ituri cũng đang phải chống chọi với nạn bạo lực từ Lực lượng Dân chủ Đồng minh (ADF), một nhóm phiến quân có liên hệ với Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), tổ chức đã sát hại hàng chục người tại đây và ở các khu vực khác thuộc phía đông.
Congo, quốc gia lớn thứ hai châu Phi tính theo diện tích đất liền, thường xuyên phải đối mặt với những thách thức về mặt hậu cần trong việc ứng phó với các đợt bùng phát dịch bệnh. Trong đợt bùng phát dịch kéo dài ba tháng vào năm ngoái, Tổ chức Y tế Thế giới ban đầu đã phải đối mặt với những thách thức lớn trong việc phân phối vắc-xin do khả năng tiếp cận hạn chế và nguồn kinh phí khan hiếm.
Tiến sĩ Gabriel Nsakala, một giáo sư về y tế công cộng từng tham gia vào các đợt ứng phó dịch Ebola trước đây ở Congo, cho biết quốc gia này và các nhân viên y tế tại thực địa có mức độ kinh nghiệm rất cao, bên cạnh cơ sở hạ tầng sẵn có như các phòng thí nghiệm.
“Về mặt đào tạo, mọi người đã biết rõ những gì họ có thể làm. Giờ đây, năng lực chuyên môn và các trang thiết bị cần phải được chuyển đến một cách nhanh chóng,” ông Nsakala nói thêm.
Theo 1news.co.nz - Hani Dang