Một nỗ lực phối hợp quy mô lớn nhằm hỗ trợ người dân chuyển sang sử dụng xe điện có thể tái định hình cấu trúc toàn bộ hệ thống năng lượng của quốc gia, theo một báo cáo mới công bố.
Ảnh: 123RFHôm nay, nhóm vận động xe điện Drive Electric đã ra mắt báo cáo "Thực trạng Quốc gia" tại Tòa nhà Quốc hội. Báo cáo kêu gọi các chính sách nhất quán, xuyên suốt giữa các đảng phái nhằm đưa thêm nhiều xe điện chạy pin và cơ sở hạ tầng sạc lên đường phố.
Báo cáo chỉ ra rằng, khả năng tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo mang lại cho New Zealand một lợi thế cấu trúc khổng lồ. Tuy nhiên, những thay đổi về chính sách gần đây — vốn cắt bỏ nhiều biện pháp khuyến khích — đang khiến tốc độ áp dụng xe điện bị tụt lại phía sau.
Theo báo cáo, xe điện không còn nên được coi là "chỉ là những phương tiện giao thông" thuần túy. Khả năng lưu trữ năng lượng biến chúng thành "những tài sản năng lượng di động có thể định hình lại cách New Zealand tạo ra, lưu trữ và sử dụng điện năng".
Hiện tại, lĩnh vực giao thông vận tải chiếm khoảng 18% tổng lượng phát thải của New Zealand — và gần một nửa lượng phát thải khí carbon dioxide. Dẫu vậy, việc điện hóa ngành giao thông mang lại nhiều lợi ích hơn là chỉ giúp New Zealand đạt được các mục tiêu giảm phát thải.
"Nó tăng cường an ninh năng lượng, giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu và cho phép phần lớn hệ thống giao thông của New Zealand vận hành bằng nguồn điện tái tạo được sản xuất trong nước."
Mỗi năm, New Zealand phải chi từ 7 đến 9 tỷ NZD cho việc nhập khẩu dầu mỏ. Trong khi đó, một nghiên cứu nội địa ước tính chi phí xã hội từ khí thải giao thông lên tới 10,5 tỷ NZD hàng năm. Con số này bao gồm 9.000 ca nhập viện và hơn 2.000 ca tử vong sớm mỗi năm do các bệnh về đường hô hấp và tim mạch gây ra bởi ô nhiễm không khí.
Báo cáo kêu gọi "một chiến lược dài hạn, bền vững giữa các đảng phái" với các chính sách nhất quán, phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy việc áp dụng xe điện trên các phân khúc xe cá nhân, đội xe doanh nghiệp và xe hạng nặng.
"Đây không phải là sự lý tưởng hóa — đó là yêu cầu tối thiểu đối với các nhà đầu tư, những người đưa ra quyết định dựa trên tầm nhìn nhiều năm, và cũng là để mang lại sự tự tin cho người tiêu dùng."
Báo cáo tập trung nhấn mạnh vào tiềm năng của công nghệ "xe điện nối lưới" (V2G). Công nghệ này cho phép lưu trữ điện vào giờ nhu cầu thấp và sau đó phát ngược trở lại lưới điện từ các xe điện của hộ gia đình và doanh nghiệp đang đỗ vào những thời điểm nhu cầu tiêu thụ đạt đỉnh.
Tại Úc, quốc gia này đã đi từ giai đoạn thử nghiệm khái niệm đến việc sẵn sàng triển khai thực tế ngay trong năm nay chỉ trong vòng 18 tháng. Báo cáo khẳng định New Zealand hoàn toàn có thể làm được điều tương tự, bởi tính năng V2G hiện đã có sẵn trên nhiều dòng xe điện nhưng chưa được kích hoạt.
"Rào cản không nằm ở phần cứng. Nó nằm ở sự phối hợp."
Báo cáo đề xuất các chủ sở hữu xe điện hộ gia đình và doanh nghiệp cần được phép kiếm doanh thu từ công nghệ V2G, đồng thời phải có sự nhất quán giữa các công ty truyền tải điện. Việc kích hoạt V2G có thể giúp cân bằng cung cầu trên toàn bộ hệ thống điện.
"Nếu 30% số lượng xe tại New Zealand được kích hoạt tính năng V2G, tổng công suất đầu ra sẽ tương đương với toàn bộ các nhà máy điện của New Zealand đang hoạt động hết công suất."
Ngay cả khi không có toàn bộ khả năng hòa lưới V2G, việc tăng số lượng xe điện vẫn mang lại lợi ích to lớn cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ lẻ. Nguồn năng lượng lưu trữ có thể được sử dụng để chạy các thiết bị, dụng cụ và vận hành hệ thống điện của ngôi nhà hay tòa nhà — bao gồm cả trong những thời điểm mạng lưới điện bị mất điện cục bộ.
Bất chấp những lợi ích của việc điện hóa giao thông và làn sóng đang phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới, quá trình chuyển đổi của New Zealand đã bị chậm lại. Báo cáo đổ lỗi trực tiếp cho quyết định của chính phủ trong việc bãi bỏ hầu hết các chính sách khuyến khích, bao gồm Chương trình giảm giá xe sạch và quyền miễn trừ phí sử dụng đường bộ cho xe điện, cùng với việc nới lỏng Tiêu chuẩn xe sạch — vốn phạt các nhà nhập khẩu mang về các phương tiện có lượng khí thải cao.
Tỷ lệ xe điện đã giảm mạnh từ 27% tổng số xe mới bán ra tại New Zealand vào năm 2023 xuống còn 11% vào năm ngoái, mặc dù đã tăng lên 18% trong quý đầu năm nay do hậu quả của cuộc khủng hoảng nhiên liệu.
Chính phủ đã lên tiếng bảo vệ các quyết định của mình, cho rằng chương trình giảm giá phần lớn đang được sử dụng bởi những người không thực sự cần hỗ trợ tài chính, trong khi các nhà nhập khẩu không thể tiếp cận đủ nguồn xe có lượng khí thải thấp để tránh bị phạt.
Kể từ đó, chính phủ đã công bố khoản vay không lãi suất trị giá 53 triệu NZD để hỗ trợ Meridian và ChargeNet tiếp tục xây dựng mạng lưới trạm sạc của họ. Dự án này sẽ tăng hơn gấp đôi số lượng trạm sạc xe điện công cộng từ 1.800 lên 4.500 trạm vào năm 2030. Tuy nhiên, báo cáo lưu ý rằng con số đó vẫn thấp hơn nhiều so với mục tiêu 10.000 trạm sạc công cộng của chính phủ vào thời điểm đó.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang