Đảng Lao động hiện vẫn từ chối tiết lộ phương án cấp vốn cho 3 chính sách y tế cốt lõi nếu sắc thuế lãi vốn (CGT) đề xuất không đạt mức doanh thu dự kiến. Đảng này tuyên bố sẽ "giải quyết vấn đề đó sau nếu bắt buộc".
Bà Barbara Edmonds, phát ngôn viên tài chính của Đảng Lao động.
Ảnh: Mark MitchellPhát biểu về vấn đề này, bà Barbara
Edmonds – phát ngôn viên tài chính của Đảng Lao động – khẳng định bà hoàn toàn
"tự tin" vào các dự báo doanh thu CGT "rất thận trọng" mà
đảng đưa ra. Cơ sở của niềm tin này dựa trên giả định giá nhà sẽ chỉ tăng
trưởng ở mức tối thiểu 3% mỗi năm.
Tuy nhiên, giới quan sát nhận định
Đảng Lao động dường như đang để ngỏ khả năng điều chỉnh chính sách nếu thị
trường bất động sản suy thoái sâu và thuế CGT không thể mang lại nguồn thu cần
thiết để chi trả cho các cam kết an sinh xã hội.
Khi được phóng viên tờ The Herald
chất vấn về phương án dự phòng dòng tiền, bà Edmonds cho biết: "Tôi sẽ
không bàn về kịch bản đó hôm nay vì tôi tin tưởng vào các tính toán chi phí của
mình. Chúng tôi sẽ giải quyết thách thức đó sau nếu thực sự cần thiết".
Thuế
lãi vốn sẽ gánh những khoản chi nào?
Động thái trên diễn ra ngay sau khi
Đảng Lao động tuyên bố sẽ trích doanh thu từ thuế CGT để tài trợ cho chương
trình siêu âm thai sản miễn phí nếu đắc cử, với chi phí ước tính khoảng 28,6
triệu NZD/năm.
Đây là chính sách thứ ba được lên kế
hoạch chi trả bằng nguồn thu từ thuế CGT. Trước đó, đảng này đã cam kết cung
cấp 3 lần khám bác sĩ gia đình (GP) miễn phí mỗi năm cho toàn bộ người dân New
Zealand (chi phí trung bình khoảng 512 triệu NZD/năm trong giai đoạn dự báo 4
năm) và chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung miễn phí (21,6 triệu NZD/năm).
Tính trung bình, tổng chi phí cho
các gói chính sách y tế này tiêu tốn khoảng 562 triệu NZD mỗi năm. Đáng chú ý,
Đảng Lao động không loại trừ khả năng sẽ tiếp tục bổ sung thêm các chính sách
mới vào danh mục chi tiêu từ nguồn thuế CGT này.
Theo tính toán được công bố năm
ngoái, sắc thuế CGT của Đảng Lao động kỳ vọng sẽ thu về trung bình 700 triệu NZD/năm.
Con số này sẽ bắt đầu từ mức nhỏ – khoảng 100 triệu NZD trong giai đoạn 2027/28
– trước khi tăng vọt lên khoảng 1,35 tỷ NZD vào năm 2030 và các năm tiếp theo.
Hoài
nghi từ bức tranh ảm đạm của thị trường bất động sản
Bản chất của thuế lãi vốn phụ thuộc
hoàn toàn vào đà tăng trưởng của giá nhà đất. Phần giá trị gia tăng của bất
động sản (áp dụng sau ngày 1 tháng 7 năm sau) mới là đối tượng bị đánh thuế.
Mặc dù Đảng Lao động xây dựng kế
hoạch dựa trên mức tăng trưởng giá nhà bình quân 3%, nhưng các số liệu thực tế
từ Bộ Tài chính đang đặt ra nhiều dấu hỏi. Thời điểm chính sách này được công
bố, dự báo ngân sách mới nhất kỳ vọng giá nhà sẽ tăng trưởng gần 5% trong những
năm tới. Tuy nhiên, trong kỳ Ngân sách năm nay, con số này đã bị hạ dự báo
xuống chỉ còn 3–4%.
Theo Bộ Tài chính New Zealand,
nguyên nhân của việc hạ dự báo bắt nguồn từ "sự kết thúc của chu kỳ nới
lỏng lãi suất, đà phục hồi trong nước suy giảm và tác động từ các cải cách
chính sách gần đây đối với nguồn cung".
Bộ Tài chính cho biết thêm: "Giá
nhà được dự báo tăng với tốc độ hàng năm 3–4%, giảm mạnh so với mức 6–7% trước
đó. Xu hướng tăng chủ yếu phụ thuộc vào lượng di cư ròng đạt mức 40.000 người,
cùng nhu cầu nhà ở cải thiện khi các điều kiện kinh tế và thị trường lao động
khởi sắc".
Đảng
Lao động nói gì trước các áp lực bủa vây?
Bất chấp những cảnh báo từ giới
chuyên gia, bà Edmonds khẳng định không lo ngại về nguy cơ thiếu hụt ngân sách:
"Không. Chúng tôi vẫn có một quỹ dự phòng để trang trải các nhu cầu
khác khi cần thiết, nhưng tôi hoàn toàn tự tin vào các tính toán xoay quanh
thuế lãi vốn".
Bà mô tả các ước tính của đảng là
"rất bảo thủ": "Tại thời điểm công bố, Bộ Tài chính ước tính
tăng trưởng giá nhà là khoảng 5%. Nhưng chúng tôi đã chủ động tính toán ở mức
thận trọng hơn là 3%".
Khi được hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu
thị trường bất động sản tiếp tục lao dốc, bà Edmonds phản hồi ngắn gọn: "Điều
tuyệt vời là khi nắm quyền Chính phủ, chúng tôi sẽ có khả năng thay đổi nó.
Chúng tôi sẽ có đầy đủ nguồn lực của Bộ Tài chính để tái tính toán chi
phí".
Trước những sức ép liên tục từ
truyền thông về việc tìm kiếm nguồn tiền thay thế, bà Edmonds một lần nữa né
tránh và lặp lại lập trường: "Chúng tôi sẽ vượt qua cầu khi tới
nơi".
Lãnh đạo Đảng Lao động, ông Chris Hipkins, công bố sắc thuế
lãi vốn của đảng vào năm ngoái. Ảnh: Michael CraigNgay sau đó, Lãnh đạo Đảng Lao động,
ông Chris Hipkins, đã lên tiếng hỗ trợ khi chỉ ra rằng: "Toàn bộ Ngân
sách của Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis cũng đang dựa trên dự báo tăng
trưởng giá nhà từ 3%–4%. Nếu tăng trưởng giá nhà thấp hơn mức đó, sẽ có rất
nhiều lĩnh vực trong Ngân sách Chính phủ hiện tại phải được xem xét lại".
Hiện tại, Đảng Quốc gia đối lập đang
ra sức lập luận rằng Đảng Lao động có thể sẽ mở rộng phạm vi đánh thuế CGT nếu
thiếu tiền thực hiện các cam kết. Tuy nhiên, Đảng Lao động đã bác bỏ cáo buộc
này, khẳng định họ sẽ chỉ áp dụng sắc thuế CGT "đơn giản và có mục
tiêu" như kế hoạch ban đầu.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang