Một nghị sĩ New Zealand mới đây đã đưa ra cáo buộc chấn động: Các quan chức cấp cao có thể đã lừa dối không chỉ các Bộ trưởng mà cả Quốc hội về một dự án công nghệ di trú thất bại trị giá 33 triệu NZD. Trước tình hình này, Ủy viên Dịch vụ Công công đã chính thức bổ nhiệm một cựu Tổng luật sư để đứng đầu cuộc điều tra độc lập.
Phil Twyford. (Nguồn: 1News)Ủy viên Dịch vụ Công, Ngài Brian Roche, cho biết ông đã chỉ định ông Michael Heron (Luật sư Hoàng gia) dẫn đầu cuộc điều tra về hành vi của các quan chức thuộc Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm (MBIE). Cuộc điều tra tập trung vào các sai phạm liên quan đến dự án cập nhật hệ sinh trắc học đã bị hủy bỏ.
Mục tiêu của cuộc điều tra đặc biệt
Cuộc điều tra sẽ xác lập các sự thật và đưa ra kết luận về tính liêm chính trong hành vi của Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm, bao gồm việc liệu các quan chức có cố tình che giấu thông tin và lừa dối các bộ trưởng hay không.
Ngài Brian Roche nhấn mạnh tính nghiêm trọng của vụ việc:
"Vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của các bộ trưởng – những người hoàn toàn phải dựa vào các thông tin tư vấn từ cấp dưới. Hành vi và sự liêm chính của các công chức cũng là nền tảng cho niềm tin của người dân New Zealand đối với bộ máy công quyền."
Quyết định bổ nhiệm này được đưa ra sau một báo cáo đánh giá độc lập công bố đầu tháng này. Báo cáo vạch trần việc dự án kéo dài 7 năm này đã thay đổi tới 12 giám đốc dự án, gạt bỏ hàng loạt cảnh báo thất bại và liên tục cung cấp thông tin sai lệch cho các bộ trưởng về tiến độ thực tế.
Bộ trưởng Bộ Di trú lên tiếng: "Thông tin hoàn toàn trái ngược với sự thật"
Bộ trưởng Bộ Di trú Erica Stanford cho biết tại thời điểm đó bà đã bị lừa dối. Trả lời truyền thông sau phiên họp của ủy ban lựa chọn, bà thẳng thắn chia sẻ: "Rất khó để tin tưởng các quan chức khi họ cố tình che giấu và cung cấp thông tin sai lệch."
Hiện tại, Bộ trưởng Stanford từ chối đưa ra phán quyết sớm về việc liệu các quan chức có cố tình lừa dối bà hay Ủy ban lựa chọn của Quốc hội hay không:
• Mọi chi tiết hiện đang nằm trong quá trình điều tra kỹ lưỡng.
• Cần có đầy đủ thông tin về những gì đã được báo cáo và lý do đằng sau trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.
• Bà lưu ý thời điểm đó có nhiều cuộc đàm phán nhạy cảm thương mại với nhà thầu, điều này có thể ảnh hưởng đến việc phát ngôn của quan chức.
Tuy nhiên, tuần trước bà Stanford từng bức xúc chia sẻ trên chương trình Breakfast rằng, những thông tin bà nhận được trước đây "hoàn toàn trái ngược với sự thật". Ban đầu bà được giải thích đó là do lỗi của một "nhân viên cấp dưới" và một "sự nhầm lẫn", nhưng kết quả rà soát cho thấy quy mô của việc lừa dối này rộng hơn rất nhiều.
Nghi vấn Quốc hội cũng bị "dắt mũi"
Ở một diễn biến khác, ông Phil Twyford – nghị sĩ Đảng Lao động kiêm thành viên Ủy ban Lựa chọn Giáo dục và Lực lượng Lao động của Quốc hội – cáo buộc các giám đốc điều hành cấp cao của Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm có thể đã lừa dối cả Quốc hội.
Ông Twyford đã chất vấn các quan chức về trạng thái dự án khi họ điều trần trước ủy ban vào tháng 3. "Khi xem lại biên bản, rõ ràng họ đã ngụy tạo và làm mọi cách để né tránh câu trả lời trực tiếp," ông nói. Vào thời điểm đó, dự án thực chất đã bị khai tử và các quan chức đã phải xin lỗi Bộ trưởng.
"Lừa dối Bộ trưởng đã là một chuyện, nhưng lừa dối Quốc hội lại là một câu chuyện hoàn toàn khác," ông Twyford nhấn mạnh và cho biết ủy ban có thể triệu tập các quan chức này để tự tiến hành điều tra riêng.
Tòa nhà bộ MBIE tại Wellington (Ảnh tư liệu). (Nguồn: 1News)Chi tiết về cuộc điều tra toàn diện
Ông Michael Heron (cựu Tổng luật sư, luật sư tranh tụng uy tín) cùng sự trợ giúp của luật sư Jane Barrow sẽ điều tra và báo cáo lên Ủy viên Dịch vụ Công về:
1. Nội dung tư vấn mà Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm đã cung cấp cho các bộ trưởng.
2. Những gì Bộ này đã biết hoặc đáng lẽ phải biết về dự án.
3. Liệu hành vi của các bên có đáp ứng Bộ Quy tắc Ứng xử Dịch vụ Công và hướng dẫn của Cabinet Manual (bao gồm nguyên tắc "không gây bất ngờ").
Cuộc điều tra cũng sẽ làm rõ cáo buộc cho rằng những cá nhân nghi ngờ tính khả thi của dự án đã bị thuyên chuyển hoặc ép thôi việc. Ngoài ra, các nghi vấn về "kế toán sáng tạo" và cách Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm xử lý các cảnh báo nội bộ cũng sẽ được đưa ra ánh sáng.
Dù cuộc điều tra không định đoạt trách nhiệm hình sự hay dân sự của bất kỳ cá nhân nào, nó có thể chỉ ra các lỗi sai và kiến nghị các bước xử lý tiếp theo. Báo cáo cuối cùng dự kiến sẽ được công bố rộng rãi.
Trước đó, Bộ trưởng cấp cao Winston Peters đã phản ứng gay gắt khi tuyên bố rằng các quan chức lừa dối bộ trưởng trong dự án này "đáng phải ngồi tù".
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Winston Peters (Ảnh tư liệu). (Nguồn: Getty)Bối cảnh về dự án 33 triệu NZD "vứt xó"
• Thời gian bắt đầu: Tháng 11 năm 2018.
• Mục tiêu: Hiện đại hóa hệ thống quản lý danh tính của Cục Di trú New Zealand (Dự án cập nhật năng lực sinh trắc học).
• Kết cục: Bị khai tử vào tháng 11 năm ngoái sau khi tiêu tốn 33 triệu NZD nhưng không mang lại bất kỳ lợi ích thực tế nào.
• Giai đoạn điều tra: Từ tháng 11/2018 đến tháng 6/2026.
(Nguồn: istock.com)Do tính chất nghiêm trọng và phức tạp của các cáo buộc, người phát ngôn của Ủy ban Dịch vụ Công cho biết cuộc điều tra dự kiến sẽ kéo dài vài tháng để đảm bảo tính công bằng về mặt thủ tục.
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang