Bộ trưởng Giao thông Vận tải Chris Bishop vừa lên tiếng bảo vệ hệ thống bán vé giao thông công cộng quốc gia trị giá 1,4 tỷ NZD đang gặp trục trặc, khẳng định dự án đã "đi quá xa" để có thể hủy bỏ, trong bối cảnh vấp phải sự chỉ trích ngày càng lớn về lỗ hổng quản lý công nghệ thông tin (CNTT) "tồi tệ" của chính phủ.
Christopher Luxon (trái) và Chris Bishop (phải). (Nguồn: 1News)Dự án giải pháp bán vé quốc gia, với tên gọi thương mại là Motu Move, thực tế đã được Cơ quan Vận tải New Zealand (NZTA) phát triển từ năm 2009, mặc dù các hạng mục cốt lõi của phiên bản hiện tại mới chỉ bắt đầu từ khoảng 7 năm trước.
Một đánh giá độc lập được công bố vào tháng 10 cho thấy ngân sách phát triển của dự án đang "chịu áp lực lớn" với "khả năng rất cao sẽ tiếp tục bị chậm trễ nghiêm trọng".
Trước đó, Bộ trưởng Bishop từng bày tỏ sự "lo ngại" về tiến độ. Tuy nhiên, xuất hiện với vẻ mặt khá căng thẳng trước truyền thông hôm nay, ông đã thể hiện một thái độ quyết liệt hơn khi trực tiếp nhận trách nhiệm cứu vãn dự án và hứa sẽ tiến hành thanh tra toàn diện sau khi hoàn thành.
"Tôi cũng bực bội như các bạn vậy, nhưng chúng ta không thể bỏ ngang, dự án đã đi quá xa rồi," ông phát biểu tại buổi họp báo sau cuộc họp Nội các hôm nay. "Nhiệm vụ của tôi là khắc phục và vận hành nó, và chúng tôi đang đạt được một số tiến triển."
Hệ thống bán vé này đã tiêu tốn hàng trăm triệu NZD chi phí phát triển nhưng lại liên tiếp trễ hạn ra mắt tới 3 lần chỉ trong vòng 9 tháng xuyên suốt giai đoạn 2024–2025.
Một đánh giá gần đây hơn vào tháng 12 chỉ ra rằng dự án đã có tiến bộ, song mốc thời gian bàn giao vẫn còn "quá tham vọng". Đánh giá này lần đầu tiên được báo cáo bởi tờ The Post.
Cụm từ "tồi tệ" xuất phát từ Thủ tướng Christopher Luxon hôm nay, khi ông mượn vụ việc này để phát động một cuộc chỉ trích rộng hơn nhắm vào cách quản lý các dự án công nghệ quy mô lớn của chính phủ.
Các dự án công nghệ của chính phủ đang phải đối mặt với sự giám sát chính trị gắt gao, điển hình là dự án trị giá 33 triệu NZD thất bại của Bộ Phát triển Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm hiện đang bị Ủy ban Dịch vụ Công điều tra.
Dự án kéo dài 7 năm này nhằm hiện đại hóa hệ thống quản lý danh tính của Cơ quan Di trú New Zealand đã phải tạm dừng và chính thức bị hủy bỏ vào tháng 11 năm ngoái mà không mang lại bất kỳ lợi ích thực tế nào. Một báo cáo độc lập tiết lộ dự án đã thay đổi tới 12 giám đốc quản lý, phớt lờ mọi cảnh báo thất bại và đưa ra những báo cáo tiến độ sai lệch cho các bộ trưởng.
Bộ trưởng bảo vệ dự án đầy tai tiếng
Hôm nay, ông Bishop đã loại trừ khả năng từ bỏ dự án bán vé, lập luận rằng các hệ thống cũ hiện tại đều đã hết vòng đời và sẽ tốn nhiều chi phí hơn nếu tiếp tục duy trì.
"Nếu tiếp tục vận hành các hệ thống cũ, tôi được vận hành rằng chúng ta sẽ tốn khoảng 1,1 tỷ NZD chi phí vận hành trong 10 năm," ông Bishop nói. "Trong khi đó, chi phí vận hành của hệ thống bán vé quốc gia mới là 830 triệu NZD trong 10 năm — nghĩa là nó vẫn rẻ hơn việc duy trì hệ thống cũ."
Ông Bishop đặc biệt chỉ ra hệ thống Snapper của Wellington đang hoạt động chập chờn do quá hạn sử dụng. "Người dân Wellington thường xuyên phản ánh việc bước lên xe buýt và hệ thống không hoạt động vì đã quá cũ kỹ, đó là lý do chúng tôi phải thay thế nó."
Một người dùng điện thoại trên máy quét thẻ Motu Move (ảnh tư liệu). (Nguồn: Cung cấp)1News hiểu rằng hệ thống HOP 15 tuổi của Auckland cũng đang gặp phải những vấn đề tương tự do tuổi thọ đã cao.
Ông Bishop cho biết Hội đồng vùng Đại Wellington đã chi thêm tiền để kéo dài tuổi thọ của Snapper thêm một năm, nhưng điều này sẽ không bao gồm tính năng giảm giá vé khi thanh toán không tiếp xúc.
Hội đồng này đã tự thúc tiến gói nâng cấp trị giá 5,5 triệu NZD của riêng mình để áp dụng thanh toán không tiếp xúc trên xe buýt và tàu hỏa vào tháng 4. Chủ tịch Daran Ponter chia sẻ với 1News vào tháng 12 rằng "tất cả chúng tôi đã mất hết kiên nhẫn" khi chờ đợi các tính năng của Motu Move.
"[NZTA] phản ứng rằng điều này làm suy yếu giải pháp bán vé quốc gia, và xét từ góc độ quản lý dự án thì họ có lẽ đúng. Nhưng bạn nghĩ hành khách Johnny trên chuyến xe buýt số 54 có quan tâm đến điều đó không?"
Ông Bishop cho biết ông đã "gần như bắt buộc" phải thay đổi bộ máy quản trị và nhấn mạnh vào những tiến triển bước đầu, bao gồm việc triển khai giai đoạn đầu tiên cho vé người lớn tại Christchurch. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có thẻ trả trước Motu Move nào được phát hành cho công chúng và hệ thống Metrocard của thành phố vẫn phải duy trì đối với các đối tượng được giảm giá.
Giám đốc tài trợ dự án của NZTA, bà Sarina Pratley, trả lời 1News đầu tháng này rằng chương trình vẫn đang "tiến triển theo đúng kế hoạch bàn giao đã thỏa thuận". Trước đó, các nhóm vận động hành lang, bao gồm Hiệp hội Người nộp thuế, đã kêu gọi hủy bỏ dự án này.
Thủ tướng Luxon chỉ trích CNTT chính phủ 'tồi tệ' và 'lố bịch'
Thủ tướng Luxon lên tiếng ủng hộ việc tiếp tục thực hiện dự án, khẳng định "đây là một ý tưởng tốt và có giá trị thực tế". Ông cho rằng chính phủ liên minh của mình đã thừa hưởng một tình thế khó khăn từ chính phủ tiền nhiệm của Đảng Lao động, nhưng ghi nhận nỗ lực cải thiện của Bộ trưởng Bishop.
"Giống như hầu hết mọi thứ từ Đảng Lao động, đây là một mớ hỗn độn về mặt thực thi, nhưng tin tốt là với một bộ trưởng tuyệt vời, ông ấy thực sự đã tạo ra rất nhiều cải thiện," ông nói. "Nó quá khó và đã đi quá xa để có thể dừng lại hoàn toàn. Dự án đang được triển khai và áp dụng tại Christchurch. Dù không hoàn hảo, chúng tôi sẽ đánh giá lại khi hoàn thành, nhưng nhiệm vụ bây giờ là sửa chữa, và đó là điều Chris đang làm."
Một thiết bị quét thẻ Motu Move. (Nguồn: Cung cấp)Ông Luxon, cựu Tổng giám đốc điều hành của Air New Zealand, sau đó đã dùng sự việc này để mở rộng mũi dùi chỉ trích sang cách khu vực công quản lý các dự án công nghệ lớn.
"Quản lý các dự án CNTT của chính phủ là tồi tệ. Nó thật lố bịch," ông nhấn mạnh. "Thẳng thắn mà nói, với tư cách là một người từ bên ngoài nhìn vào hệ thống và cách các dự án CNTT quy mô lớn được quản lý, tôi thấy nó rất kém cỏi."
"Đó là lý do tại sao tôi yêu cầu Giám đốc Công nghệ Chính phủ phải báo cáo trực tiếp cho Ủy ban Dịch vụ Công. Đó là lý do tại sao tôi mời những chuyên gia bên ngoài như Simon Moutter, Adrian Littlewood và những người khác để tham mưu về cách cấu trúc lại việc này, giúp quản lý tốt hơn các dự án CNTT trên toàn chính phủ."
"Chúng ta có cơ hội lớn với các cuộc cải cách khu vực công để đảm bảo rằng chúng ta được hỗ trợ bởi công nghệ, thông minh hơn và tối ưu hóa giá trị đồng tiền từ các khoản chi tiêu trên toàn hệ thống. Đây là một vấn đề nhỏ ở dự án này, nhưng nhìn chung, tôi khá thất vọng với cách quản lý các dự án CNTT hiện nay."
Theo 1news.co.nz – Lani Hoang