Một nhóm các tổ chức từ thiện xã hội cho biết, số lượng người dân New Zealand đang rơi vào tình trạng kiệt quệ về tài chính hiện đã tương đương với toàn bộ dân số của thành phố Christchurch. Dù vậy, vẫn có những giải pháp khả thi để xoay chuyển tình thế này.
Giám đốc điều hành Hội đồng Dịch vụ Xã hội Cơ đốc giáo New Zealand, Alicia Sudden. Ảnh: Cung cấpHội đồng Dịch vụ Xã hội Cơ đốc giáo New Zealand vừa công bố một báo cáo mới đầy ảm đạm. Số liệu cho thấy 10,2% dân số nước này đang phải sống trong tình trạng nghèo khổ tương đối về thu nhập, và khoảng 473.000 người đang trải qua cuộc sống vô cùng thiếu thốn về vật chất.
Đề xuất nới lỏng chính sách an sinh xã hội
Trước thực trạng này, Hội đồng Dịch vụ Xã hội Cơ đốc giáo New Zealand đã đưa ra nhiều kiến nghị, trong đó nổi bật là đề xuất nâng mức thu nhập tối đa được phép kiếm thêm của người đang hưởng trợ cấp lên 350 NZD/tuần (và cao hơn đối với các cặp vợ chồng) mà không bị cắt giảm phúc lợi.
Hiện tại, người dân sẽ bị hạn chế tiếp cận trợ cấp nếu thu nhập của hộ gia đình vượt quá 160 NZD/tuần.
Báo cáo cũng kêu gọi giảm tỷ lệ khấu trừ phúc lợi khi người dân đạt đến ngưỡng thu nhập trên, đồng thời triển khai gói hỗ trợ hoàn thuế GST (thuế hàng hóa và dịch vụ) để giúp các hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình chi trả tiền mua thực phẩm. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng yêu cầu phải tăng mức trợ cấp cơ bản.
Bà Alicia Sudden, Giám đốc điều hành Hội đồng Dịch vụ Xã hội Cơ đốc giáo New Zealand, nhấn mạnh những con số nhức nhối: Từ năm 2021 đến nay, chi phí ăn uống của một gia đình 4 người đã tăng tới 24%, tiền điện tăng 12% chỉ trong một năm, và tiền thuê nhà hiện đang ngốn tới 40% thu nhập mang về mỗi tuần của người đi thuê.
Bà Sudden cho biết thêm:
"Hiện có 100.000 người không thể thanh toán hóa đơn tiện ích đúng hạn, một số người thậm chí không có tiền để đi khám bác sĩ gia đình (GP), và cứ ba người thì có một người phải sống trong tình trạng bất ổn về lương thực."
Cơn khủng hoảng chi phí sinh hoạt càn quét mọi tầng lớp
Bà Bonnie Robinson, Giám đốc Nghiên cứu và Công lý của Tổ chức Cứu thế Quân, cho biết nhu cầu hỗ trợ thực phẩm hiện đã tăng 50% so với thời điểm trước đại dịch Covid-19. Riêng năm ngoái, tổ chức này đã phát ra 90,000 gói cứu trợ thực phẩm, tăng 7% so với năm trước đó.
"Khoảng 10% số người cần hỗ trợ thực phẩm là những người đang có việc làm. Trợ cấp và tiền lương đơn giản là không đủ để người dân nuôi sống gia đình một cách bền vững. Khủng hoảng chi phí sinh hoạt và giá nhiên liệu leo thang đã khiến tình hình tồi tệ hơn, và nhiều gia đình vẫn chưa nhìn thấy lối thoát", bà Robinson chia sẻ.
Giám đốc Nghiên cứu và Công lý của Tổ chức Cứu thế Quân, Bonnie Robinson. Ảnh: RNZ / Mark PapaliiBáo cáo cũng chỉ ra những mảng tối ở các nhóm đối tượng cụ thể:
• Người cao tuổi: 16,8% người trên 65 tuổi đang sống trong cảnh nghèo khổ tương đối. Số lượng người trên 65 tuổi đăng ký xin nhà ở xã hội đã tăng gần gấp đôi trong vòng 5 năm tính đến tháng 6 năm ngoái. Dù một phần tư người lớn tuổi vẫn làm việc (với 29% buộc phải làm việc vì lý do tài chính), tài sản tích lũy của họ không còn đủ để bảo đảm cuộc sống.
• Cộng đồng sắc tộc: 51% hộ gia đình người Māori và hơn 60% hộ gia đình người gốc Thái Bình Dương đang rơi vào cảnh thiếu thốn lương thực từ mức độ vừa đến nghiêm trọng.
• Người khuyết tật: Hơn một nửa số người khuyết tật phải sống trong cảnh thiếu trước hụt sau, hoặc chỉ vừa đủ tiền để trang trải các nhu cầu thiết yếu tối thiểu.
Bà Robinson nhận định, việc một quốc gia xuất khẩu ròng thực phẩm như New Zealand lại có quá nhiều người phải phụ thuộc vào các gói cứu trợ lương thực là một nghịch lý đau lòng. Nguyên nhân cốt lõi là giá thực phẩm quá cao trong khi thu nhập lại quá thấp. Thực phẩm trở thành khoản chi duy nhất mà người dân có thể "thắt lưng buộc bụng" khi các hóa đơn khác không thể trì hoãn.
Đáng lo ngại hơn, làn sóng chật vật này đang lan rộng lên cả nhóm có thu nhập trung bình. Chỉ cần một khoản chi phí phát sinh nhỏ hoặc một cuộc khủng hoảng nhẹ cũng đủ khiến những gia đình vốn đang sống "gói ghém" bị đẩy vào cảnh kiệt quệ.
Lối thoát nào cho nền kinh tế?
Ông Shamubeel Eaqub, nhà kinh tế trưởng tại Simplicity, chỉ trích tư duy định kiến cho rằng người nghèo là do lười lao động. Thực tế trong giai đoạn Covid-19, khi nền kinh tế có cơ chế hỗ trợ tốt, rất nhiều người đã chủ động rời bỏ trợ cấp để đi làm.
"Tuy nhiên, nếu bạn áp dụng quá nhiều lệnh trừng phạt và biện pháp siết chặt trong thời kỳ suy thoái kinh tế — khi mà việc tìm kiếm một công việc chẳng khác nào trò chơi sinh tử 'The Hunger Games' — thì chắc chắn nó sẽ thất bại", ông Eaqub thẳng thắn.
Ông cho rằng đây không phải lỗi của ngành nông nghiệp hay nông dân, mà là sự thất bại trong chính sách công và quản lý cộng đồng. New Zealand chọn vận hành theo nền kinh tế thị trường, nhưng chính phủ cần có các cấu trúc an sinh xã hội song hành để bảo vệ những người yếu thế.
Kết luận báo cáo, bà Sudden cảnh báo New Zealand không còn là nơi mà người dân có thể dễ dàng "tự lực cánh sinh" vượt qua nghịch cảnh:
"Hệ thống của chúng ta đang thất bại trong việc tạo ra một lưới an sinh an toàn trước các cú sốc kinh tế. Hệ thống phúc lợi hiện tại vô tình đẩy người dân vào cảnh khốn khó hơn, khiến họ càng khó tái hòa nhập thị trường lao động. Trong khi đó, tỷ lệ thanh niên không có việc làm và không được học hành đang ở mức cao nhất trong 10 năm qua."
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang