Đảng Quốc gia (New Zealand) vừa đưa ra cam kết sẽ kéo dài thời gian hưởng chế độ nghỉ thai sản có lương từ 26 tuần lên 30 tuần, đồng thời đề xuất khôi phục chính sách cho phép cha mẹ chia sẻ thời gian nghỉ làm cùng nhau.
Christopher Luxon và Nicola Willis đưa ra thông báo về chế độ nghỉ thai sản tại một khu vui chơi trong nhà vào ngày 26/7. Nguồn ảnh: TU NATANAHIRA / RNZTừ năm 2020 đến nay, người chăm sóc chính được hưởng 26 tuần nghỉ làm có lương cùng 26 tuần nghỉ không lương bổ sung. Theo đề xuất mới của đảng Quốc gia, quy định này sẽ được điều chỉnh theo lộ trình từng bước: tăng lên 27 tuần vào năm 2027, 28 tuần vào năm 2028 và đạt mốc 30 tuần vào năm 2029.
Phát ngôn viên Tài chính Nicola Willis cho biết chính sách này nhằm hiện đại hóa chế độ nghỉ thai sản, tạo điều kiện tài chính thoải mái hơn cho các gia đình khi họ phải gánh vác trách nhiệm chăm sóc con nhỏ.
"Thời điểm một đứa trẻ ra đời ngốn rất nhiều chi phí. Các gia đình phải xoay xở với hàng loạt khoản chi mới trong khi thu nhập lại sụt giảm so với lúc cả hai vợ chồng cùng đi làm," bà Willis nhấn mạnh. "Việc nới rộng thời gian nghỉ thai sản lên 30 tuần sẽ giảm bớt áp lực đó, giúp các bậc phụ huynh có thêm lựa chọn ở nhà chăm con lâu hơn."
Nicola Willis tại buổi thông báo hôm Chủ nhật. Nguồn ảnh: TU NATANAHIRA / RNZHiện tại, mức trợ cấp thai sản tối đa được giới hạn ở mức 811 NZD/tuần. Dù chính sách mới của đảng Quốc gia không đề xuất tăng con số này, bà Willis lưu ý chính phủ vẫn điều chỉnh tăng mức trần trợ cấp hàng năm.
Linh hoạt chia sẻ kỳ nghỉ thai sản cho cả cha và mẹ
Bên cạnh việc kéo dài thời gian, đảng Quốc gia cũng đề xuất mang trở lại chính sách cho phép cha mẹ linh hoạt chia sẻ quỹ thời gian nghỉ.
Christopher Luxon trò chuyện cùng một em nhỏ tại buổi thông báo. Nguồn ảnh: TU NATANAHIRA / RNZChẳng hạn, thay vì chỉ một người nghỉ trọn vẹn 30 tuần, cả cha và mẹ có thể cùng nghỉ 15 tuần. Hoặc cả hai có thể cùng nghỉ 4 tuần đầu, sau đó một người nghỉ tiếp 10 tuần và người còn lại nghỉ 12 tuần tiếp theo.
Bà Willis cho rằng luật hiện hành quá cứng nhắc, cản trở các gia đình tự do lựa chọn phương án tốt nhất cho con mình: "Dù người cha muốn ở nhà hỗ trợ người mẹ trong những tuần đầu sau sinh, hay cả hai muốn chia nhỏ kỳ nghỉ trùng nhau, quyền lựa chọn phải thuộc về gia đình chứ không bị gò bó bởi các quy định nhà nước đã lạc hậu."
Dự kiến, ngân sách thực hiện chính sách này sẽ trích từ hạn mức vận hành Ngân sách, với chi phí 27 triệu NZD (giai đoạn 2027/28), 56,6 triệu NZD (giai đoạn 2028/29) và 119 triệu NZD (giai đoạn 2029/30). Mốc mở rộng lớn nhất được tính toán trùng với thời điểm dự báo ngân sách thặng dư trở lại.
Về lâu dài, đảng Quốc gia đặt mục tiêu nâng tổng thời gian hưởng chế độ lên 40 tuần, dù chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể.
Tranh cãi chính trị và phản ứng trái chiều
Thông báo được đưa ra trong bối cảnh các nghị sĩ đảng Quốc gia đang lên tiếng ủng hộ đồng nghiệp Katie Nimon. Đối thủ tiềm năng của bà Nimon tại khu vực Napier là Stuart Nash (nguyên ứng viên đảng New Zealand First) vừa phải chức sau khi bị chỉ trích gay gắt vì gọi bà Nimon là "biếng nhác" khi nghỉ 9 tháng sinh con.
Do các nghị sĩ không có chế độ nghỉ thai sản chính thức, bà Nimon xác nhận đã nghỉ 10 tuần hưởng chế độ và quay lại Nghị viện làm việc sau 6 tháng.
Trong khi đó, đại diện các đảng đối lập lại tỏ ra hoài nghi. Thủ lĩnh đảng Lao động Chris Hipkins đặt câu hỏi về mức độ uy tín của cam kết này, nhắc lại việc đảng Quốc gia từng chặn đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản vào năm 2016. Đồng lãnh đạo đảng Xanh Marama Davidson cũng chỉ trích chính sách này là "quá ít và quá muộn".
Trên các diễn đàn mạng xã hội, dư luận cũng xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều. Một số phụ huynh gọi đây là chiêu trò "ban phát quà cử tri" trước bầu cử. Nhiều người cho rằng việc nâng mức tiền trợ cấp hàng tuần thực tế hơn là kéo dài số tuần nghỉ, vì mức chi trả hiện tại không đủ sống khiến họ buộc phải đi làm sớm.
Lisa, một bà mẹ ở Wellington, nhận định chính sách này đi đúng hướng nhưng đã bỏ qua gốc rễ của vấn đề: chi phí giáo dục mầm non (ECE) quá đắt đỏ.
"Nhiều phụ huynh phải trả hơn 1.500 NZD mỗi tuần cho hai đứa trẻ chỉ để giữ được công việc. Thủ tướng Christopher Luxon liên tục thúc giục người dân quay lại làm việc, nhưng họ lại phải cống nạp tới một nửa tiền lương cho các trung tâm mầm non. Đó là một vòng lặp vô lý," Lisa chia sẻ, đồng thời đề xuất New Zealand nên học hỏi mô hình áp trần chi phí gửi trẻ như Na Uy.
Theo rnz.co.nz – Lani Hoang