Hơn 1.000 học sinh trung học tại New Zealand đã bị phát hiện vi phạm quy chế thi NCEA (Chứng chỉ quốc gia về thành tích giáo dục) trong năm qua, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên là công cụ gian lận phổ biến nhất.
Cơ quan chức năng ghi nhận số ca vi phạm quy chế thi NCEA tăng vọt. Ảnh: NZMEThực trạng này diễn ra trong bối cảnh các cơ quan giáo dục ngày càng siết chặt quy trình kiểm tra nhằm ngăn chặn học sinh lách luật trong môi trường thi số hóa, đồng thời tìm kiếm giải pháp giúp nhà trường phát hiện gian lận hiệu quả hơn.
Theo số liệu công bố, Cơ quan Quản lý Bằng cấp New Zealand (NZQA) đã tiến hành điều tra 1.227 trường hợp nghi vấn vi phạm trong các kỳ thi đánh giá ngoài vào năm ngoái, trong đó có đến 1.043 trường hợp được xác định là có vi phạm. Con số này đánh dấu mức tăng 41% so với năm 2024 (với 876 ca điều tra và 738 ca xác định vi phạm).
Đáng chú ý, trong năm 2025, có tới 168 học sinh bị bắt quả tang sử dụng AI để gian lận, tăng vọt 185% so với con số 59 trường hợp của năm 2024.
Muôn kiểu vi phạm quy chế thi cử
Nhóm vi phạm phổ biến nhất là "không tuân thủ hướng dẫn phòng thi" với 503 ca bị điều tra. Trong danh mục này:
• 75 học sinh tự ý rời khỏi phòng thi khi chưa được phép.
• 55 học sinh mang tài liệu trái phép vào phòng thi.
• 42 học sinh sử dụng tài liệu phao thi viết tay.
• 16 học sinh cố tình thoát khỏi nền tảng thi số hóa đã được phê duyệt.
Xếp thứ hai là nhóm hành vi liên quan đến "tính trung thực và mạo danh" với 330 trường hợp bị xử lý. Ngoài ra, có thêm 145 ca vi phạm liên quan đến việc nghi vấn bài nộp không phải do chính học sinh tự làm.
Các hành vi gian lận phi kỹ thuật và phi đạo đức khác chiếm 293 ca vi phạm, bao gồm:
• 54 học sinh sử dụng điện thoại di động trong giờ thi.
• 43 học sinh sử dụng tài liệu quay cóp.
• 36 học sinh có hiện tượng "văn bản tăng đột biến trong thời gian ngắn" (dấu hiệu của việc sao chép và dán bài mẫu).
• 26 học sinh trao đổi trực tiếp về đề thi.
Bên cạnh đó, có 101 trường hợp bị phạt do gây ảnh hưởng, hỗ trợ hoặc cản trở thí sinh khác. Phần lớn trong số đó (88 trường hợp) là học sinh nói chuyện riêng trong phòng thi về các chủ đề không liên quan đến bài thi.
Xét theo loại hình đánh giá, các kỳ thi kiểm tra năng lực đọc viết và tính toán ghi nhận 289 ca vi phạm (với 274 ca bị xử phạt). Các kỳ thi đánh giá ngoài khác ghi nhận 938 ca điều tra, trong đó xác định 768 trường hợp vi phạm thực tế.
Những số liệu này được công bố giữa thời điểm các trường học và cơ quan khảo thí đang phải vật lộn với sự phát triển chóng mặt của AI tạo sinh. Công nghệ này buộc giới chức giáo dục phải giám sát chặt chẽ hơn cách học sinh hoàn thành bài thi để chứng minh năng lực thực chất.
Cuộc chiến giành lại sự công bằng trong kỷ nguyên số
Chia sẻ về làn sóng điều tra diện rộng vào tháng 4 vừa qua, ông Scott Haines, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hiệu trưởng các trường Trung học New Zealand, nhận định rằng NZQA đã thiết lập hệ thống giám sát cực kỳ nghiêm ngặt đối với các kỳ thi số hóa trực tiếp (vẫn diễn ra tại phòng thi truyền thống nhưng học sinh làm bài trên máy tính thay vì giấy bút).
"Hệ thống ghi lại toàn bộ màn hình và từng thao tác gõ phím của học sinh. Vì vậy, để dùng AI gian lận, học sinh bắt buộc phải lén mang một thiết bị khác vào phòng thi dưới sự giám sát trực tiếp của các giám thị," ông Haines giải thích.
Ông cũng lưu ý thêm rằng AI đang trở thành mối đe dọa lớn đối với các bài kiểm tra đánh giá nội bộ (đánh giá quá trình), khiến nhiều trường học đang có xu hướng từ bỏ hoàn toàn các bài kiểm tra trên máy tính.
Trái lại, một nữ sinh năm cuối (yêu cầu giấu tên) chia sẻ rằng việc gian lận trong phòng thi số hóa là "vô cùng khó khăn", và thi trên máy cũng nghiêm ngặt không kém gì thi giấy truyền thống. Cô cho biết các chiêu trò truyền thống vẫn là phổ biến nhất, như giấu phao trong túi quần để lén đọc trong nhà vệ sinh. Do máy tính phòng thi đã được thiết lập sẵn từ trước và học sinh không được mang thiết bị cá nhân vào, cô chưa từng nghe thấy ai dám dùng AI trong phòng thi: "Làm vậy rất dễ bị bắt quả tang."
Bà Jann Marshall, Phó Giám đốc phụ trách đánh giá của NZQA, khẳng định các giám thị luôn kiểm tra nghiêm ngặt trước, trong và sau giờ thi để phát hiện các thiết bị công nghệ như điện thoại, đồng hồ thông minh hay tài liệu giấy. Trong khâu chấm thi, giám khảo cũng quét kỹ các bài làm có dấu hiệu đạo văn, thay đổi đột ngột về cú pháp hoặc văn phong – những dấu hiệu điển hình của việc sử dụng AI. Đặc biệt, từ khi triển khai thi số hóa vào năm 2016, NZQA đã sử dụng công nghệ phát hiện để theo dõi việc học sinh thoát khỏi phần mềm thi để truy cập trang web khác.
Làn sóng "quay xe", trở lại với thi giấy truyền thống
Trước vấn nạn gian lận trực tuyến bằng AI, Đại học Massey mới đây đã quyết định bắt buộc sinh viên quay trở lại hình thức thi trực tiếp có giám thị để đảm bảo tính công bằng.
Đại diện Đại học Massey chia sẻ, quyết định này nhằm "đảm bảo các kỳ thi diễn ra trong môi trường đồng nhất, có giám thị nghiêm ngặt, phản ánh đúng năng lực thực chất của từng sinh viên và bảo vệ tính liêm chính trong học thuật." Nhà trường cũng thừa nhận sự bùng nổ của AI tạo sinh là yếu tố chính dẫn đến thay đổi này.
Trước đó, vào năm ngoái, Khoa Luật của Đại học Victoria Wellington cũng gây xôn xao khi yêu cầu sinh viên chuyển sang thi viết tay trực tiếp chỉ 4 tuần trước ngày thi. Giáo sư Bryony James, Phó Hiệu trưởng nhà trường, xác nhận quyết định đột ngột này hoàn toàn xuất phát từ lo ngại sinh viên lạm dụng AI để gian lận thi cử.
Theo nzherald.co.nz premium – Lani Hoang